Zeggen dat het momenteel erg onrustig is bij de Vlaamse openbaarvervoermaatschappij De Lijn zou een understatement zijn. Zo hebben de vakbonden bij De Lijn zopas een stakingsaankondiging ingediend voor negen actiedagen in maart en april.

De reden hiervoor zijn de extra bezuinigingen die de Vlaamse regering eind januari aankondigde. Maar ook steden en gemeenten zijn het niet eens met deze nieuwe bezuinigingsronde, die de basisbereikbaarheid en lokale diensten nog meer onder druk zal zetten.

“Contractbreuk”

In januari besliste de Vlaamse regering dat bovenop de 30 miljoen euro besparingen die in 2026 op de diensten van De Lijn moeten worden doorgevoerd, nog eens 5,5 miljoen euro besparingen nodig zijn. Volgens de vakbonden zullen deze besparingen het sterkst voelbaar zijn op het platteland.

Precies omwille van de “contractbreuk” van de Vlaamse overheid heeft de vakbond nu een stakingsoproep ingediend. Tijdens de eerste actieweek, van maandag 16 maart tot vrijdag 20 maart, zijn er actiedagen gepland in de provincies West-Vlaanderen, Antwerpen, Vlaams-Brabant, Limburg en Oost-Vlaanderen.

De tweede actieweek, van maandag 7 tot en met donderdag 10 april, betreft Vlaams-Brabant, Limburg en Oost-Vlaanderen. Op donderdag wordt actie gevoerd in zowel Oost- als West-Vlaanderen.

Gemeenschappelijk front van vakbonden en vervoersregio's

Volgens de vakbonden voelen zowel het personeel als de passagiers zich in de steek gelaten. “De aangekondigde bezuinigingen zullen een enorme impact hebben op de werk-privébalans van chauffeurs, een beroep dat toch al zwaar onder druk staat.” Met de stakingen willen de bonden “Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) aansporen om zich aan de gemaakte afspraken te houden en de toekomst van kwaliteitsvolle openbare diensten te garanderen.”

De vakbonden protesteren al enige tijd tegen de hoge werkdruk, de slechte staat van de bussen, een tekort aan chauffeurs en technici en problemen met de nieuwe dienstregeling. Ze hebben nu een bondgenoot gevonden in de vervoersregio's, waar lokale burgemeesters zich ook steeds meer verzetten tegen de bezuinigingsplannen.

Vlaamse Ardennen zwaarst getroffen

Vlaanderen is opgedeeld in 15 vervoersregio's waar burgemeesters inspraak hebben in de plannen van De Lijn. Verschillende steden, zoals Hasselt, hebben zich al expliciet uitgesproken tegen die nieuwe plannen, maar nu doen 15 steden en gemeenten in de Vlaamse Ardennen hetzelfde.

Volgens de raad van de vervoersregio zal de regio het hardst getroffen worden door de bezuinigingsplannen in termen van besparingen per inwoner. Voor de Vlaamse Ardennen betekent dit een vermindering van iets meer dan 3 miljoen euro op een budget van 19,4 miljoen, wat neerkomt op een daling van 15% en het verdwijnen van ongeveer één op drie buslijnen. Dit komt neer op 13 euro per inwoner, terwijl het Vlaamse gemiddelde rond de 5 euro ligt. Hierdoor daalt het budget per inwoner van €82 naar €69.

Ter vergelijking: in Gent daalt het budget van 170 naar 167 euro per inwoner en in Antwerpen van 184 naar 179, wat neerkomt op een vermindering van respectievelijk 3 en 5 euro. In regio's zoals Mechelen en Dender blijven de besparingen beperkt tot respectievelijk 2 en 3 euro per inwoner.

De betrokken autoriteiten vragen om een herziening van de verdeelsleutel en vrezen dat de toegankelijkheid in plattelandsgebieden verder onder druk komt te staan. Ze sluiten verdere actie niet uit als aanpassingen uitblijven.

Gent ook ontevreden

Gent heeft net als de vervoersregio's van onder meer Leuven, Dender, Kempen, Vlaamse Rand en Kortrijk aan De Lijn gevraagd om de impact van de bezuinigingen van de Vlaamse overheid op het openbaar vervoer te minimaliseren. Voor de vervoersregio Gent gaat het om een besparing van ongeveer 2,15 miljoen euro, waarbij de plannen ongeveer 30 buslijnen treffen.

Volgens schepen van Mobiliteit Joris Vandenbroucke (Voor Gent) zijn er meer investeringen nodig. “Er zijn nog veel onvervulde noden waar De Lijn een belangrijke rol kan spelen.”

Protest tegen nieuw depot in Wondelgem

In Gent zijn er ook problemen rond de plannen van De Lijn voor een nieuw modern depot in Wondelgem. Buurtbewoners en milieuactivisten protesteren tegen de plannen en hoewel de milieuvergunning vorig jaar werd ingetrokken door de Raad voor Vergunningsbetwistingen, zet De Lijn door en wil dit jaar een gewijzigde milieuvergunning aanvragen.

Volgens de Vlaamse regering en het Gentse stadsbestuur blijft de nieuwe remise essentieel voor de elektrificatie van het busnetwerk en de geplande uitbreiding van het tramnetwerk als onderdeel van het Gentse spoorwegproject.

Bewoners daarentegen zeggen dat De Lijn al beheerswerken had uitgevoerd voordat de milieuvergunning werd ingetrokken, waarbij meer dan 400 bomen werden omgehakt.

In 2024 hielden activisten de plek maandenlang bezet. Uiteindelijk werd het gebied ontruimd door de politie. Daarvoor had De Lijn de zaak aanhangig gemaakt bij de vrederechter.