De Brusselse Milieuraad roept het Gewest op om “een samenhangende strategie vast te stellen om het gewicht van personenauto’s geleidelijk te verminderen”. Volgens de Raad is het gewicht van nieuwe personenauto's de afgelopen 20 jaar met ongeveer 50% toegenomen. In 2023 betrof meer dan de helft van de nieuwe registraties in Brussel SUV's, met een gemiddeld gewicht van 1.681 kilogram.

Volgens de Raad zou het verlagen van het gemiddelde gewicht van personenauto’s voordelen moeten opleveren voor het klimaat, de luchtkwaliteit, de verkeersveiligheid, de openbare ruimte en de overheidsfinanciën.

Gevolgen voor de uitstoot van broeikasgassen

In zijn advies omschrijft de Raad deze ontwikkeling als “des te zorgwekkender omdat de regionale klimaatdoelstellingen een snelle vermindering vereisen van de uitstoot door het vervoer, die momenteel goed is voor ongeveer een kwart van de directe broeikasgasemissies in de regio.”

Daarnaast zijn er ook gevolgen voor de verkeersveiligheid – met name voor kwetsbare weggebruikers – en voor de gezondheid, doordat de uitstoot van fijnstof toeneemt als gevolg van slijtage aan banden, remmen en het wegdek.

Hogere parkeertarieven voor zware voertuigen?

De Milieuraad beveelt daarom een uitgebreid pakket maatregelen aan om deze trend te keren. De voorgestelde maatregelen omvatten bijvoorbeeld het aanpassen van parkeertarieven op basis van het voertuiggewicht, het hervormen van de motorrijtuigenbelasting zodat hierin meer rekening wordt gehouden met het voertuiggewicht, en zelfs een maatregel om het verkeer van de zwaarste voertuigen binnen het regionale grondgebied geleidelijk aan te beperken.

Dit zou dan worden gekoppeld aan een toekomstige “Light and Safe”-zone, kortweg LISA, net zoals de huidige LEZ voor vervuilende voertuigen. Voor alle duidelijkheid: de LISA-zone is al opgenomen in de beleidsverklaring van het huidige Brusselse stadsbestuur, maar de concrete details, drempelwaarden en uitzonderingen moeten nog worden vastgesteld.

“Het doel is niet om noodzakelijke verplaatsingen te bestraffen, maar om de keuze geleidelijk te sturen naar voertuigen die beter aansluiten bij de stedelijke context van Brussel”, aldus de Raad in zijn advies. Daarnaast zouden er voor specifieke groepen aanvullende maatregelen kunnen worden ingevoerd. Tegelijkertijd beschouwt de Raad het wagenpark van bedrijven als “een prioritair actieterrein”.”

Ook China voert zijn inspanningen op

De Europese typegoedkeuringsvoorschriften leggen het maximumgewicht van een nieuwe personenauto vast. Toch beschikt het Brussels Gewest over eigen instrumenten om dergelijke auto’s van de openbare weg te weren of ze duurder te maken, zoals de wegenbelasting en de registratiebelasting – die beide onder de bevoegdheid van het Gewest vallen – of via parkeerbeleid.

Begin juni meldde de Chinese staatsomroep CCTV dat ook China de trend naar steeds grotere en bredere elektrische auto’s wil keren, na jaren waarin grotere accu’s en de toenemende vraag naar ruimte en extra voorzieningen ervoor hebben gezorgd dat personenauto’s aanzienlijk groter en zwaarder zijn geworden – noem het maar ‘auto-obesitas’.

Veel populaire SUV’s zijn inmiddels bijna 2 meter breed of zelfs breder, wat een druk legt op de bestaande infrastructuur, zoals parkeerplaatsen en rijstroken.

Sinds januari gelden er in China ook strenge voorschriften voor het energieverbruik van elektrische auto’s. Zo mogen elektrische auto’s met een gewicht van 2.000 kg niet meer dan 15 kWh per 100 km verbruiken. Modellen die niet aan deze norm voldoen, moeten technisch worden aangepast; anders mogen ze niet als nieuwe modellen op de markt blijven.

Malus masse in Frankrijk

Over het algemeen lopen Parijs en de Franse regering voorop met belastingmaatregelen die zijn gebaseerd op het voertuiggewicht. Sinds oktober 2024 zijn de parkeertarieven in Parijs verdrievoudigd voor “zware, vervuilende en grote voertuigen”.”

Dit geldt voor voertuigen met een verbrandingsmotor en hybride voertuigen met een gewicht van 1.600 kg of meer, evenals voor elektrische voertuigen met een gewicht van 2 ton of meer. Lyon past een soortgelijke maatregel al sinds juni 2024 toe, en Grenoble sinds maart 2024.

Frankrijk kent ook een “malus masse”: een belasting die bij de registratie wordt geheven op nieuwe auto’s met een gewicht van meer dan 1.500 kg, maar elektrische auto’s zijn vrijgesteld van deze gewichtsbelasting. Ook Noorwegen heeft sinds 2023 een gewichtscomponent toegevoegd aan de registratiebelasting voor auto’s, inclusief elektrische auto’s. Hoe zwaarder de auto, hoe hoger de belasting. Een directe verkeersbeperking op basis van het voertuiggewicht is echter nog nergens ingevoerd.