Van de 16 miljoen euro aan boetes die in 2025 zijn opgelegd wegens zwartrijden bij de Vlaamse openbaarvervoersmaatschappij De Lijn, is de helft al geïnd.

Mede als gevolg van het toegenomen aantal controles is het totale bedrag aan opgelegde boetes sinds 2020 bijna vertienvoudigd, van ongeveer 1,13 miljoen naar meer dan 16 miljoen euro.

Ook de daadwerkelijke opbrengst uit boetes steeg, maar in een veel trager tempo. Volgens De Lijn wordt na drie jaar uiteindelijk ongeveer 70% van de boetes betaald.

Opwaartse trend

Hoewel er meer controles plaatsvinden – met gerichte handhaving en meer op gegevens gebaseerde controles – is het aantal zwartrijders bij De Lijn de afgelopen vijf jaar aanzienlijk gestegen.

Terwijl er in 2020 iets meer dan 13.000 bekeuringen werden uitgeschreven specifiek voor zwartrijden en reizen in de ‘grijze zone’, steeg dat aantal in 2025 tot ongeveer 100.000 (Reizigers in de grijze zone zijn passagiers die bijvoorbeeld wel een abonnement hebben, maar dit niet hebben gevalideerd of zijn vergeten te doen).

Voor 2025 is in totaal 16,2 miljoen euro aan boetes opgelegd, waarmee de opwaartse trend die al enige tijd aan de gang is, zich voortzet. Een al lang bestaand probleem is echter dat het inningspercentage al jaren rond de 50% schommelt, wat erop wijst dat er weinig verbetering is.

In 2024 hebben inspecteurs boetes opgelegd voor een totaalbedrag van meer dan 13 miljoen euro: 60% van dat bedrag is inmiddels betaald. Voor 2025 is volgens Het Laatste Nieuws iets meer dan de helft – 8,5 miljoen euro – van de opgelegde boetes ter waarde van 16,2 miljoen euro al betaald.

Er moet echter worden opgemerkt dat er na drie jaar ongeveer 70% van de boetes is betaald, deels dankzij de hervorming van de invorderingsprocedure via VLABEL.

Boetes van 127 euro

Wie niet in één keer het volledige bedrag kan betalen, kan vaak in termijnen betalen. Als er geen betaling plaatsvindt, kan er een deurwaarder worden ingeschakeld. Als de overtreder na vijf jaar nog steeds niet heeft betaald, is de schuld officieel verjaard.

Wie bij De Lijn betrapt wordt op zwartrijden, krijgt een boete van 127 euro. Bij een tweede overtreding binnen 12 maanden bedraagt de boete 349 euro. Bij de derde en alle daaropvolgende overtredingen in hetzelfde jaar bedraagt de boete 474 euro.

De Vlaamse regering heeft het vervoersbedrijf de opdracht gegeven om dit jaar 30 miljoen euro extra binnen te halen via controles op zwartrijden. Ann Schoubs, CEO van De Lijn, noemde dat onrealistisch, ook al staat het bedrijf al onder aanzienlijke financiële druk.

Volgens Het Laatste Nieuws zijn er in juni elf extra controleurs aan de slag gegaan, waarmee het totaal bij De Lijn nu op 230 ligt, van de geplande 239 controleurs.