Vier De Duitse deelstaten heffen tijdelijk het rijverbod op dat vrachtwagens sinds 1956 op zondagen en feestdagen van de snelwegen heeft geweerd. De maatregel is dit weekend van kracht geworden en is bedoeld als alternatief voor het vervoer over water, gezien de extreem lage waterstanden van de Rijn.

De deelstaten Rijnland-Palts, Noordrijn-Westfalen, Saarland en Nedersaksen hebben nu vastgesteld dat de noodsituatie kritiek is en hebben het zondagse rijverbod voor vrachtwagens tijdelijk opgeheven. Daarmee geven de vier deelstaten gehoor aan een oproep van de pas benoemde minister van Verkeer, Steffen Bilger (CDU).

Zeer lage waterstanden

Vorige week hebben we gemeld dat Duitsland van plan was het traditionele vrachtwagenverbod op zondagen en feestdagen te versoepelen, aangezien de extreem lage waterstanden op de Rijn het goederenvervoer steeds meer verstoren. AOngeveer 44 procent van de meetstations aan de Rijn wordt nu al aangemerkt als „uiterst laag“. 

De noodmaatregel zal de sector ten goede komen, maar kan er ook toe leiden dat er op het hoogtepunt van het zomerse reis seizoen meer zware vrachtwagens op sommige van de drukste vakantieroutes van Europa komen rijden.

Beperkte ladingen

Veel grote bedrijven, zoals BASF, Thyssenkrupp, Shell en Lanxess, hebben productielocaties langs de Rijn en zijn voor het vervoer van grondstoffen en eindproducten sterk afhankelijk van binnenschepen. 

Omdat het waterpeil uitzonderlijk laag is, kunnen schepen op bepaalde delen van de rivier slechts een fractie – 20% – van hun normale lading vervoeren. De lading moet vervolgens over meerdere boten worden verdeeld, waardoor de prijzen stijgen.

De Duitse minister van Verkeer, Steffen Bilger, heeft daarom, na overleg met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en de logistieke sector, aangekondigd dat het standaard rijverbod voor vrachtwagens op zondagen en feestdagen tijdelijk wordt opgeheven, om de bevoorrading van het bedrijfsleven te waarborgen. 

Voor alle duidelijkheid: Duitsland is niet van plan het zondagse vrachtwagenverbod volledig af te schaffen; de maatregel blijft alleen van kracht “zolang dat nodig is”. In één deelstaat blijft de noodmaatregel tot het einde van deze maand van kracht, terwijl deze elders tot eind september geldt.

Ook op zaterdag geldt er geen tijdelijk rijverbod; daarom is zaterdag van oudsher de drukste dag voor vakantieverkeer. Het zal voorlopig grotendeels vrij blijven van zwaar vrachtverkeer. Bovendien hebben de deelstaten zelfstandig besloten tot deze tijdelijke maatregel.

Op zondag mogen er geen vrachtwagens rijden

Volgens de Duitse regelgeving is het voor vrachtwagens met een gewicht van meer dan 7,5 ton en vrachtwagens met aanhangwagens in het algemeen verboden om op zondagen en feestdagen tussen middernacht en 22.00 uur te rijden.

Tijdens de zomervakantie geldt er op drukke vakantieroutes op zaterdagen tussen 07.00 en 20.00 uur een extra beperking, en wel van 1 juli tot en met 31 augustus.

De tijdelijke versoepeling van het verbod zou de sector ten goede kunnen komen. Het toestaan van meer zwaar verkeer op de wegen op zondag zou echter merkbaar kunnen zijn voor automobilisten. Zondag is van oudsher een van de weinige dagen waarop de Duitse snelwegen relatief vrij zijn van zware vrachtwagens.

De voorgestelde vrijstellingen zouden ertoe kunnen leiden dat tankwagens, chemicaliëntransporten en andere vrachtwagens weer de weg opgaan, juist op het moment dat grote aantallen vakantiegangers naar huis terugkeren.

Voor vakantiegangers zou de droogte dus een onverwacht en onaangenaam gevolg kunnen hebben: een probleem dat op de Duitse rivieren is ontstaan, zou ervoor kunnen zorgen dat het op de doorgaans rustige zondagse autobahns aanzienlijk drukker wordt. Voor Belgische vakantiegangers is vooral de klassieke route Aken-Keulen-Frankfurt van belang.

Geen Belgisch zondagverbod

Er verandert niets aan de Belgische wetgeving, maar België zou ook enkele gevolgen kunnen ondervinden. In tegenstelling tot Duitsland geldt in België geen algemeen rijverbod op zondag en feestdagen voor het gewone zware vrachtverkeer.

Bijgevolg zouden uitzonderingen voor vrachtvervoer in verband met laagwater in feite een zondagscorridor openen tussen de Belgische havens en de Duitse industriegebieden.

Het enige verschil is dat meer internationale vrachtwagenchauffeurs nu wellicht een reden hebben om op zondag daadwerkelijk door België te rijden, aangezien ze het land mogen binnenkomen.

Dat zou kunnen leiden tot extra druk verkeer op routes zoals de E313 tussen Antwerpen en Luik, de E40 richting Aken en verbindingen via Nederland naar het Ruhrgebied.

Andere vervoersmogelijkheden

Ondertussen zoekt Duitsland ook naar oplossingen die verder gaan dan het wegvervoer. De regering wil een speciale coördinator aanstellen om het spoorvervoer in de getroffen gebieden te bevorderen, en DB Cargo zou naar verluidt in heel Europa extra capaciteit beschikbaar stellen.

Overigens doen zich niet alleen op de Rijn problemen voor als gevolg van lage waterstanden; Ook andere rivieren, zoals de Elbe en de Donau, hebben hiermee te kampen.

Zes jaar geleden werd het rijverbod op zondagen en feestdagen eveneens tijdelijk opgeschort. Destijds bracht de coronapandemie de Duitse logistiek in de war.