Uit een recent onderzoek van het Belgische verkeersveiligheidsinstituut Vias blijkt dat elektrische voertuigen vaker betrokken bij ongevallen met kwetsbare weggebruikers. Ze zijn betrokken bij 42% ongevallen met letsel waarbij elektrische auto’s betrokken zijn, tegenover 27% voor alle soorten auto’s.

Vias heeft onderzocht of de lagere geluidsniveaus van elektrische en hybride voertuigen van invloed kunnen zijn op de veiligheid van kwetsbare weggebruikers. Er werd bijzondere aandacht besteed aan mensen met een visuele beperking, die het meest te lijden hebben onder het gebrek aan geluid.

Een mogelijke verklaring – hoewel dat niet per se de oorzaak hoeft te zijn – is het feit dat elektrische auto’s geen lawaai maken. Vooral bij Bij lage snelheden maken elektrische modellen minder geluid, worden ze pas later opgemerkt en zijn ze moeilijker te lokaliseren dan voertuigen met verbrandingsmotoren. Vias pleit ervoor om de minimumnorm voor geluid te verhogen en de normen tussen de verschillende merken op elkaar af te stemmen.

Wettelijk kader

Om het probleem van stille elektrische voertuigen aan te pakken, heeft de Europese Unie het ‘Acoustic Vehicle Alerting System’ (AVAS) ingevoerd voor alle elektrische auto’s. Dit is een kunstmatig geluid dat alle elektrische voertuigen moeten produceren. Met andere woorden: elektrische auto’s zijn wettelijk verplicht om bij lage snelheden een bepaald geluid te produceren.

Echter, de doeltreffendheid ervan wordt soms in twijfel getrokken. Recente Uit onderzoek van Vias is gebleken dat dit geluid vaak niet luid genoeg is en bovendien per merk verschilt. Het instituut is van mening dat hier verandering in moet komen, vooral nu het aantal elektrische voertuigen blijft toenemen. In de afgelopen vijf jaar is het aandeel van elektrische of hybride auto’s in ons land gestegen van 3% naar 20%.

Geluidsmetingen

Tijdens het onderzoek zijn diverse geluidsmetingen uitgevoerd op een gesloten circuit met vijf voertuigen (drie met verbrandingsmotoren en twee elektrische), die verschillende manoeuvres uitvoerden (rijden met constante snelheid, afremmen, optrekken en achteruitrijden).

Daarnaast nam Vias 70 deelnemers in de proef op, waarvan de helft blind of slechtziend was, die luisterden naar geluidsopnames van ICE-, elektrische en hybride auto’s tegen verschillende niveaus van achtergrondgeluid. Het percentage auto’s dat de deelnemers niet konden waarnemen, bedroeg:

Uit de resultaten blijkt dat bij een snelheid van 10 km/u alle verbrandingsmotoren een vergelijkbaar geluidsniveau produceren (ongeveer 55 dB), terwijl elektrische auto’s die zijn uitgerust met een actief AVAS-systeem onderling van elkaar verschillen. 

Bij een snelheid van 10 km/u worden hybride en elektrische auto’s vaker over het hoofd gezien dan auto’s met een verbrandingsmotor. Bij een snelheid van 20 km/u blijven 18% hybride voertuigen onopgemerkt, tegenover 11% voor auto’s met een verbrandingsmotor en 7% voor elektrische auto’s.

Over het algemeen hadden blinde of slechtziende mensen iets meer moeite dan de controlegroep om auto’s waar te nemen wanneer er weinig achtergrondgeluid was. Bij lage snelheden worden auto’s niet altijd op tijd opgemerkt door kwetsbare weggebruikers. Dit geldt zeker voor blinde en slechtziende mensen.

Geluidsontwerp is belangrijk

In het onderzoek heeft Vias aangetoond dat een goed geluidsontwerp van belang is, en beveelt daarom aan het systeem op verschillende punten te verbeteren: het gebruikte geluid te standaardiseren, de minimale geluidsdrempel te verhogen (binnen redelijke grenzen om geluidsoverlast te voorkomen) en de nadruk te leggen op frequenties die de waarneembaarheid van elektrische voertuigen effectiever vergroten.

Een opmerking over het onderzoek: elektrische auto’s zijn tijdens het rijden nooit echt helemaal stil. Er is immers altijd het geluid van de banden – de interactie tussen band en weg – maar ook dat van de lagers, het geluid van de aandrijving en ten slotte het aerodynamische geluid.

Andere geluiden van het voertuig

Uit onderzoek naar voertuiggeluid is zelfs gebleken dat het geluid van de banden op het wegdek tot een snelheid van ongeveer 20 km/h de grootste factor kan zijn, waarbij dit sterk afhangt van de banden, het wegdek en het voertuig.

Het Nederlandse SWOV (Nationaal Wetenschappelijk Instituut voor Onderzoek naar Verkeersveiligheid) heeft jaren geleden al hetzelfde opgemerkt: op Nederlandse straten met een maximumsnelheid van 30 km/u en een ruwe wegdek of klinkers kan het geluid van de banden op de weg overheersen, waardoor een elektrische auto heel goed hoorbaar is.

Tot slot: uit het Vias-onderzoek is gebleken dat een langzaam rijdend elektrisch aangedreven voertuig moeilijker te horen kan zijn, met name voor mensen die sterk afhankelijk zijn van auditieve informatie. Dit is een sterk argument om de geluiden van AVAS te verbeteren en wellicht te harmoniseren.