Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) wil binnen twee jaar supervrachtwagens toelaten op de Vlaamse snelwegen. De toelating voor de langere en zwaardere voertuigen, of LZV's zoals deze vrachtwagens die tot 25,25 meter lang zijn en tot 60 ton wegen officieel worden genoemd, komt er op voorwaarde dat enkele strikte regels worden nageleefd.

Terwijl Wallonië aarzelt omdat het nog in de testfase zit, kan Brussel de klos zijn, omdat er in de Brusselse regio nog geen projecten zijn opgestart. Dat maakt een vlotte doorstroming van het goederentransport moeilijk. Een deel van de Brusselse Ring, ongeveer vijf kilometer tussen Anderlecht en Vorst en een stuk ter hoogte van Vilvoorde-Koningslo, ligt op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

“We hopen dat de Brusselse regering deze voertuigen zal toelaten op de kleine stukjes Ring die haar toebehoren”, zegt Isabelle De Maegt, woordvoerster van transportfederatie Febetra. “Dat zou een belangrijke stap zijn in het verbinden van Vlaanderen en Wallonië.”

De regering merkt op dat ze “al het mogelijke zal doen om sneller te gaan”. De beslissing wordt toegejuicht door zowel de transportsector als milieuverenigingen, hoewel er nog veel problemen moeten worden opgelost.

Strikte regels

Tot nu toe heeft de Vlaamse overheid supertrucks, ook wel ecocombi's genoemd, slechts mondjesmaat toegelaten via een reeks proefprojecten en op strikt afgebakende routes, zoals in de haven van Antwerpen. Ter informatie: voordat De Ridder minister was, was ze schepen van Antwerpen en verantwoordelijk voor de haven.

Volgens de krant De Standaard twijfelt de nieuwe Vlaamse regering echter niet langer. Volgens de beleidsnota van Vlaams minister van Mobiliteit De Ridder zal de regering de langere en zwaardere vrachtwagens definitief “bestendigen” tegen uiterlijk 30 juni 2026, wanneer het laatste proefproject afloopt. De regering zegt duidelijk dat ze “er alles aan zal doen om sneller te gaan”.”

Aan de goedkeuring zijn wel enkele strikte regels verbonden. Zo mogen de LZV's alleen rijden op specifieke routes met weinig fietsers, voetgangers en problematische kruispunten. Ze mogen ook geen levende dieren of gevaarlijke stoffen vervoeren.

De uitstoot per tonnage is lager

Alleen al omdat de LZV's tot 60 ton zwaar en meer dan 25 meter lang zijn, werden ze ook vaak verguisd, deels vanwege de veiligheid en hun impact op de weginfrastructuur. Er kan bijvoorbeeld een sterke windvlaag ontstaan als een gewone vrachtwagen je met hoge snelheid in tegengestelde richting passeert.

Supervrachtwagens zijn nog langer en zwaarder, waardoor ze moeilijker te manoeuvreren zijn en het ook langer kan duren om te remmen. Bovendien zijn veel wegen, bruggen en tunnels niet ontworpen voor zulke extra lange en zware voertuigen.

Toch noemt ook de milieuorganisatie Bond Beter Leefmilieu de goedkeuring positief, juist omdat de uitstoot per ton lager is-twee supervrachtwagens kunnen dezelfde lading vervoeren als drie gewone vrachtwagens. “Het is geen miraculeuze oplossing, maar er is consensus dat de LHV's een positieve zaak zijn,” vatte beleidsexpert Klaas Decorte samen in de Gazet van Antwerpen.

Sinds 2017 loopt in Wallonië een proefproject met een jaarlijkse evaluatie. Het loopt nog tot 30 september 2025. Hoe het daarna verder moet, is nog niet duidelijk. Toch heeft het kabinet van de Waalse minister van Mobiliteit François Desquesnes (Les Engagés) tegen het persagentschap Belga gezegd dat de Vlaamse beslissing de zaken niet zal versnellen, maar dat ze de ontwikkelingen in het noorden van het land in de gaten houden. Volgens de krant L'Avenir is de beslissing om te verlengen tot 30 juni 2026 echter al genomen.

Ter vergelijking: in Wallonië zijn 15 LZV's geregistreerd, tegenover 75 in Vlaanderen.

En dan is er nog de EU

Maar zelfs binnen de EU wordt er gewerkt aan het standaardiseren van de regels rond lichte bedrijfsvoertuigen. Frankrijk laat bijvoorbeeld vrachtwagens van 44 ton toe op zijn wegen, maar verbiedt buitenlandse vrachtwagens van meer dan 40 ton de grens over te steken. Ook de Duitse regering heeft fundamentele bedenkingen bij deze voertuigen - momenteel zijn alleen vrachtwagens tot 40 ton toegestaan. Lange vrachtwagens zijn te zwaar voor Duitse bruggen en daarom verwierpen ze in augustus vorig jaar het voorstel van de Europese Commissie om de EU-richtlijn over afmetingen en gewichten van zware vrachtwagens te wijzigen.

Dat bruggenprobleem geldt ook voor Vlaanderen en Wallonië: Vandaag zijn ongeveer 140 bruggen onder het beheer van het Agentschap Wegen en Verkeer in slechte tot zeer slechte staat, en bij de Vlaamse Waterweg nv zijn dat er ongeveer 80. In Wallonië worden 41 bruggen momenteel beschouwd als “gevaarlijk, onmiddellijk herstelbaar” en 188 andere bruggen zouden aanzienlijke en progressieve schade oplopen als het gebruik van LHV's zou worden uitgebreid.

E-vrachtwagens

In België is de transportsector de grootste uitstoter (23,4% van de totale emissies in 2022). Goederenvervoer over de weg is verantwoordelijk voor het overgrote deel (98,1%) van de totale emissies van de transportsector (cijfers 2019).

De binnenvaart en het spoor blijven ook belangrijke opties om het aantal vrachtwagens op de weg te verminderen, terwijl anderen volledig geloven in de steeds populairder wordende e-truck om de uitstoot per ton te verminderen.

Op dit moment zijn bijna volledig CO2-neutrale e-trucks duurder dan dieseltrucks en hun actieradius is nog steeds beperkt. Omdat de batterijen zwaar zijn en ruimte innemen, is de laadcapaciteit van de vrachtwagen ook kleiner, maar met de technologische vooruitgang zullen deze nadelen in de toekomst waarschijnlijk afnemen.

Bovendien zijn e-trucks stil, waardoor ze ideaal zijn voor stadsdistributie. Een ander voordeel ten opzichte van LZV's is dat bedrijventerreinen vaak beter geschikt zijn voor deze lange trucks.

Een heikel punt: de Europese Commissie staat nu al toe dat e-trucks tot 2 ton meer wegen dan gewone vrachtwagens (tot 46 ton), gewoon omdat de batterijen alleen al 2 tot 3 ton wegen; maar ook op dit vlak is bijvoorbeeld de Vlaamse en Waalse wetgeving niet aangepast. In Wallonië mogen vrachtwagens tot 50 ton wegen en in Vlaanderen 48 ton.