Volgens EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zou Brussel de CO2-doelstelling voor autofabrikanten in 2025 kunnen afzwakken. Ze houdt ook een nieuwe accusubsidie in het vooruitzicht. Ze legde uit dat ze wilde dat fabrikanten de CO2-doelstelling in de komende drie jaar zouden halen in plaats van dit jaar, zoals aanvankelijk gepland, op voorwaarde dat het Parlement en de lidstaten akkoord zouden gaan.

Sommigen riepen al enige tijd dat de CO2-limieten voor het wagenpark zouden moeten worden afgezwakt om autofabrikanten, die onder economische druk staan, mogelijke miljardenboetes te besparen als ze de doelstellingen niet halen. Een mogelijkheid die al vroeg in het spel kwam, was dat de CO2-doelstelling zelf van kracht zou blijven, maar dat fabrikanten eventuele overschrijdingen in 2025 zouden kunnen compenseren met toekomstige onderschrijdingen.

Geen jaarlijkse naleving meer

Dat is het soort constructie waar we nu naar kijken. “In plaats van jaarlijkse naleving krijgen bedrijven drie jaar de tijd. Dit is het principe van bankieren en lenen; de doelen blijven hetzelfde; ze moeten eraan voldoen,” zegt von der Leyen.

“Er is een duidelijke vraag naar meer flexibiliteit met betrekking tot CO2-doelstellingen,” vervolgt ze. “Het belangrijkste principe hierbij is evenwicht. Aan de ene kant hebben we voorspelbaarheid en rechtvaardigheid nodig voor de pioniers, degenen die hun huiswerk met succes hebben gedaan. Dat betekent dat we ons aan de afgesproken doelstellingen moeten houden.”

“Aan de andere kant moeten we luisteren naar de stemmen van de belanghebbenden die vragen om meer pragmatisme in deze moeilijke tijden, en technologieneutraliteit.” Er is echter nog geen precieze verordening; de voorzitter van de Commissie wil “deze maand een gerichte wijziging van de CO2-normenverordening voorstellen.”

Von der Leyen heeft ook aangegeven dat ze een mogelijke achterdeur voor autofabrikanten zal openen naar het besluit om fossiele verbrandingsmotoren vanaf 2035 uit te faseren. Ze wil “het werk aan de herziening van 2035 versnellen, met volledige technologieneutraliteit als kernprincipe”.”

Meer details worden woensdag verwacht, wanneer Transportcommissaris Apostolos Tzitzikostas het actieplan voor de auto-industrie zal presenteren.

Eerste reacties: positief...

Natuurlijk hebben de Association of European Car Manufacturers (ACEA) en de meeste Europese autofabrikanten het initiatief verwelkomd. Andere toeschouwers, zoals milieuorganisaties, zijn minder enthousiast.

“De transformatie van onze auto-industrie is in volle gang en nu moeten we een kader definiëren dat het concurrentievermogen van de EU in deze cruciale sector waarborgt, zegt Ola Källenius, voorzitter van ACEA en CEO van Mercedes-Benz.

“De overgang naar emissievrije mobiliteit en een bloeiende automobielindustrie in de EU moeten samen doorgaan, daar valt niet over te onderhandelen. We waarderen de focus op de versnelde invoering van autonoom rijden en de voorgestelde CO2-verlagende maatregelen voor 2025 voor personenauto's en bestelwagens,” voegt hij eraan toe.

“Maar laat ik duidelijk zijn over onze belangrijkste zorg: hoe zetten we de koers uit naar 2035 met de nodige flexibiliteit en pragmatisme om deze overgang te laten slagen? We willen deze fundamentele vraag met de voorzitter van de Commissie bespreken tijdens de volgende bijeenkomst in het kader van de strategische dialoog,” besluit hij.

Ook autofabrikant Stellantis heeft gereageerd: “Stellantis verwelkomt de aankondiging van Commissievoorzitter von der Leyen. Dit is een belangrijke eerste stap in de goede richting om het concurrentievermogen van onze sector te behouden en tegelijkertijd trouw te blijven aan de doelstellingen en ons in te zetten voor elektrificatie.” Andere autofabrikanten, zoals de VW Group, reageerden vergelijkbaar.

De reactie van Stellantis is nogal eigenaardig. Nog niet zo lang geleden waren zij immers degenen die niet blij waren met zo'n uitstel omdat “ze hun huiswerk hadden gedaan.” BMW Group zei ook dat het geen problemen had met de timing van de tarieven. Ze zijn erg druk geweest met onderhandelen en overtuigen bij ACEA nu Stellantis zich weer bij de club heeft aangesloten.

...en negatief

Natuurlijk zijn er ook reacties van de ‘andere kant’. De NGO Transport and Environment (T&E) ziet von der Leyen's stap als “een ongekend cadeau aan de Europese auto-industrie midden in een nalevingsjaar”.”

William Todts, uitvoerend directeur van T&E en deelnemer aan de EU Automotive Dialogue, reageert: “Het afzwakken van de EU-regels voor schone auto's beloont achterblijvers en doet weinig voor de Europese auto-industrie, behalve dat het nog verder achterop raakt bij China op het gebied van elektrische voertuigen. De EU loopt het risico zeer schadelijke onzekerheid te creëren over de overgang naar elektrische voertuigen in Europa.”

T&E stelt dat de huidige CO2-doelstelling voor 2025 ruim binnen het bereik ligt van de Europese autofabrikanten, zoals ze probeerden te bewijzen in hun enquête een paar maanden geleden. “De Europese autofabrikanten hebben nog tot het einde van het jaar om aan de eisen te voldoen. Door het nalevingsvenster naar drie jaar te verschuiven, zullen autofabrikanten minder onder druk staan om meer betaalbare modellen te leveren, zoals de Renault R5 en Citroën ëC3, die beide waren getimed om de doelstelling voor 2025 te helpen halen.”

“We verwachten dus een actieplan voor de auto-industrie dat het vertrouwen herstelt en Europa en zijn industrie weer op weg zet naar 100% emissievrije auto's in 2035,” besluit Todts.

Peter Mock, directeur Europa van de International Council on Clean Transportation (ICCT), heeft ook scherpe kritiek geuit op de plannen van de Commissie. “Deze last-minute afzwakking van de klimaatdoelstellingen zal de marktstrategieën van fabrikanten in de eerste jaren beïnvloeden en waarschijnlijk de beschikbaarheid van betaalbare elektrische auto's voor consumenten vertragen.’

Autofabrikanten die alleen elektrische auto's produceren, sluiten zich natuurlijk aan bij de kritische geluiden. Polestar CEO Michale Lohscheller geeft zijn reactie: “De mensen in Europa lopen voor op de politiek: In januari lag de verkoop van EV's 34% hoger dan het jaar ervoor. Veel autofabrikanten hebben hun huiswerk gedaan en geïnvesteerd in emissievrije voertuigen om een beslissende bijdrage te leveren in de strijd tegen klimaatverandering.”

“Door autofabrikanten die de doelstellingen niet halen meer tijd te geven, brengt de Europese Commissie het concurrentievermogen van haar auto-industrie in gevaar. Polestar blijft zich inzetten en blijft de juiste dingen doen. Voor het milieu, de mensen en om concurrerend te zijn in een wereldwijde industrie.”