De Belgische Raad van State heeft de beslissing van de NMBS om het Spaanse CAF aan te wijzen als voorkeursbieder voor de aankoop van nieuwe treinstellen opgeschort. De beslissing kwam er nadat mede-inschrijver Alstom naar de rechter stapte om de opschorting te vragen.

De Raad oordeelt dat NMBS niet transparant genoeg is geweest in haar beslissing. Daarom mag de spoorwegmaatschappij op dit moment geen onderhandelingen beginnen met CAF.

Kritiek op CAF

Eind 2022 lanceerde NMBS een aanbesteding voor de levering van 180 nieuwe MR30-treinstellen. De spoorwegmaatschappij ontving drie offertes voor het miljardencontract: een van het Spaanse Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles (CAF), het Duitse Siemens en Alstom. Na analyse op basis van verschillende criteria, waaronder technische kwaliteit, kwam CAF als voorkeursgegadigde uit de bus.

Maar die keuze viel slecht bij het Franse bedrijf Alstom, dat in tegenstelling tot CAF wel fabrieken heeft in België - het heeft 3.000 mensen in dienst op de locaties in Brugge en Charleroi. Bernard Belvaux, de CEO van de Benelux-tak van het bedrijf, noemde de beslissing zelfs “schokkend”.”

Belvaux zei ook dat het voorstel van Alstom meer dan 100 miljoen euro goedkoper was dan dat van CAF, terwijl de totaalscore slechts zeer licht in het voordeel van de Spanjaarden zou zijn uitgevallen.

De keuze voor CAF stuitte ook op grote politieke weerstand, mede omdat er aanwijzingen zijn dat het bedrijf spoorlijnen aanlegt in de bezette Palestijnse gebieden, meer specifiek de Jerusalem Light Rail (JLR) uitbreiding.

Deze uitbreiding omvat de verlenging van de bestaande Rode Lijn en de aanleg van een nieuwe Groene Lijn, die beide illegale Israëlische nederzettingen in bezet Oost-Jeruzalem verbinden met West-Jeruzalem.

Minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) wees er echter op dat de beslissing eind februari unaniem werd genomen door de raad van bestuur van NMBS, waarin vertegenwoordigers van N-VA, CD&V, Vooruit en MR zetelen, maar ook oppositiepartijen Open VLD, Groen, PS en Ecolo.

NMBS wacht ander vonnis af

Maar de Raad van State fluit nu de NMBS terug. Volgens de rechtbank blijkt uit de beslissing van de NMBS niet welke methode werd gebruikt om de technische kwaliteit van de verschillende offertes te beoordelen. Daarmee gaat het bedrijf “voorbij aan het transparantiebeginsel” dat een overheidsbedrijf in acht moet nemen bij de gunning van overheidsopdrachten.

In een reactie laat NMBS weten dat de aanbestedingsprocedure niet overgedaan lijkt te moeten worden en dat het gaat om een uitspraak van de Franstalige kamer van de Raad van State. Er loopt nog een beroep bij de Nederlandstalige kamer, en dus wil NMBS nog geen definitieve uitspraak doen.

De spoorwegmaatschappij benadrukt nog steeds dat de tijdige bestelling van de treinstellen “van groot belang is voor de vernieuwing van de vloot van rollend materieel en om tegemoet te komen aan de groei van het aantal reizigers, zoals voorzien in het openbaredienstcontract met de Belgische staat.”

NMBS zou het contract van 3,4 miljard euro tegen 1 mei willen ondertekenen. De eerste leveringen, goed voor 54.000 van de 170.000 stoelen, zouden dan eind 2029 plaatsvinden.