Vorig jaar werden 16.403 boetes uitgeschreven in het Brussels Gewest voor automobilisten die de lage-emissiezone (LEZ) binnenreden met een te vervuilende auto. Dat is bijna een halvering ten opzichte van het recordjaar 2023, toen 29.643 bestuurders een boete kregen.

Ondertussen hebben verschillende burgerverenigingen een procedure gestart bij het Grondwettelijk Hof om de twee jaar uitstel van de Brusselse LEZ te annuleren. Ze noemen het uitstel nefast voor de huidige luchtkwaliteit.

“Inkomstenbron op de motorkap van automobilisten”

In 2022 bleef het aantal boetes, mede door een lange waarschuwingsperiode, nog beperkt tot bijna 20.000, maar in 2023 schoot dat aantal omhoog naar bijna 30.000. Nu is het aantal dus weer gedaald naar 16.403, goed voor een boete van 5,7 miljoen euro. Iedereen die met een te vervuilende auto in de zone rijdt, krijgt een boete van 350 euro.

Bob De Brabandere, lijsttrekker van het Vlaams Belang in het Brussels Parlement, vraagt zich af of de LEZ niet verworden is tot een inkomstenbron op de motorkap van de automobilist, “terwijl de doelstellingen grotendeels bereikt zijn”. “Ondanks de vergroening van het wagenpark en de verbeterde luchtkwaliteit, blijft de Brusselse regering de LEZ handhaven,” stelt De Brabandere die, samen met zijn partij, pleit voor de afschaffing van de LEZ-zones.

Ernstige tegenslag

De burgerverenigingen BRAL, Les chercheurs d'air (Luchtonderzoekers), de Fédération des maison médicales (Federatie van Medische Centra) en de Ligue des droits humains (Liga voor de Mensenrechten) denken daar anders over. Zij hebben het Grondwettelijk Hof gevraagd om het tweejarige uitstel van de LEZ nietig te verklaren.

Het uitstel, waardoor Euro 5-diesels nog twee jaar langer mogen circuleren, werd in oktober vorig jaar in het Brusselse parlement beslist als gevolg van een politieke manoeuvre van onder andere MR en PS. Ook drie burgers met ademhalingsproblemen onderstrepen de eis.

De initiatiefnemers zijn van mening dat de vertraging van de LEZ een ernstige terugslag betekent in de bescherming van het recht op gezondheid en een gezond milieu. “Volgens schattingen is luchtvervuiling, vooral veroorzaakt door het wegverkeer, verantwoordelijk voor honderden vroegtijdige sterfgevallen in Brussel per jaar,” wijzen ze erop. “In geen enkel officieel meetstation haalt het Brussels Gewest de door de WGO aanbevolen waarden voor stikstofdioxide (10 µg/m3). Erger nog, op sommige grote verkeersassen worden zelfs de minder strenge Europese normen niet gehaald.”

“LEZ is meest effectieve instrument”

Volgens BRAL en co. kan alleen de invoering van de LEZ verlichting brengen en de luchtkwaliteit in Brussel verbeteren. “De lage-emissiezone is tot op heden het meest effectieve instrument om de luchtvervuiling terug te dringen. Sinds de invoering in 2018 is het aantal vervuilende stoffen in de lucht aanzienlijk gedaald.”

De verenigingen zijn van mening dat de LEZ uitstel in strijd is met de ‘stand still principe’. “Dat is het principe dat het recht op bescherming van de gezondheid en een gezond milieu garandeert. Dat principe verbiedt het ‘aanzienlijk verlagen’ van het beschermingsniveau van bestaande regelgeving zonder gerechtvaardigde reden.” Bovendien zou het uitstel ook in strijd zijn met het non-discriminatiebeginsel, namelijk dat het uitstel “de gezondheid van mensen in armere buurten onevenredig zwaar treft.”

Ook de Raad van State heeft kanttekeningen geplaatst bij het uitstel. “Het zou raadzaam zijn om niet alleen te motiveren waarom de geplande fase wordt uitgesteld, maar ook uit te leggen hoe de daarmee beoogde vooruitgang in luchtkwaliteit en vermindering van broeikasgasemissies nog met andere maatregelen kan worden bereikt”, schreef de Raad in een advies.