Tot 3 miljoen huishoudens met een laag of bescheiden inkomen in de vijf grootste landen van Europa (Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië en Polen) zouden tegen 2032 kunnen overstappen op elektrische auto's dankzij sociale leasing, volgens een analyse door T&E gebaseerd op gegevens van het Öko-Institut.

Deze regeling, waarmee betaalbare elektrische voertuigen van minder dan €25.000 kunnen worden geleased tegen een gereduceerde huurprijs (van €130 tot €215 per maand), bestaat al in Frankrijk en zou door andere EU-landen kunnen worden ingevoerd.

Marie Chéron, specialist in e-mobiliteit bij T&E: “Om een einde te maken aan de afhankelijkheid van auto's die op fossiele brandstoffen rijden en aan de dreigende kostenstijgingen, hebben veel huishoudens hulp nodig bij de overstap naar elektrische auto's. Elektrische auto's zijn nog steeds onbetaalbaar, zelfs voor middeninkomens. EV blijven onbetaalbaar, zelfs voor huishoudens met een middeninkomen, terwijl aanschafsubsidies te vaak ten goede komen aan mensen die ze niet nodig hebben. Sociale leasing kan schone, goedkoop rijdende elektrische auto's werkelijkheid maken voor miljoenen die anders vastzitten aan dure, vervuilende voertuigen.”

Sociale klimaatplannen

Om de regeling te financieren, zouden de EU-lidstaten volgens T&E sociale leasing kunnen opnemen in hun nationale sociale klimaatplannen en dit financieren met hun inkomsten uit de uitbreiding van de koolstofmarkt van de EU naar wegvervoer en gebouwen (het zogenaamde ETS2). Uit de analyse van T&E blijkt dat er in 2032 in de vijf onderzochte landen tot €16 miljard beschikbaar zal zijn om sociale leasing te ondersteunen.

In 2026 - het eerste jaar van het Sociaal Klimaatfonds - is het beschikbare bedrag echter gemaximeerd op €4 miljard en dat zou zelfs nog minder kunnen zijn. Om dit gat te dichten, beveelt T&E aan om een deel van de ETS2-inkomsten te vervroegen naar 2025 en 2026 door lidstaten toe te staan te lenen tegen toekomstige inkomsten. Dit wordt gerechtvaardigd door de noodzaak om verschillende maatregelen te implementeren, zoals sociale leasing, voordat het effect van de koolstofmarkt op de prijs van brandstoffen voor het wegvervoer in 2027 voelbaar wordt.

Kwetsbaarheid transport

T&E onderzocht de potentiële behoeften op basis van een kwetsbaarheidsanalyse transport. In de vijf grootste EU-landen, die 65% van de EU-bevolking vertegenwoordigen, zitten ongeveer 20 miljoen mensen met een laag of gemiddeld inkomen die in plattelandsgebieden wonen, vast in hun afhankelijkheid van auto's met verbrandingsmotor. Deze afhankelijkheid maakt deze mensen kwetsbaar voor stijgende brandstofkosten: ze hebben een voertuig nodig om zich te verplaatsen, maar de brandstofprijs drukt op hun budget. Bovendien kunnen toekomstige prijsstijgingen in verband met de koolstofprijs de situatie nog verergeren.

“De hoge mate van vervoerskwetsbaarheid onder Europese burgers vraagt om uitgebreide maatregelen om huishoudens te ondersteunen bij de overgang naar duurzame mobiliteit,” zegt T&E. “Voor sociale leasing is een belangrijke rol weggelegd, naast initiatieven ter bevordering van het delen van voertuigen, verbeteringen in het openbaar vervoer en de uitbreiding van actieve mobiliteitsopties.”

Sociale leaseregelingen moeten op nationaal niveau worden ontworpen en worden afgestemd op de lokale omstandigheden. Landen moeten verschillende criteria overwegen om de begunstigden te definiëren: autobezit, inkomensdeciel en woonplaats. Een Duits gezin in de onderste 40% van huishoudens die op het platteland wonen, zou bijvoorbeeld in aanmerking kunnen komen voor sociale lease.

Uitgaande van een leaseperiode van zes jaar schat T&E dat 1,5 tot 3 miljoen huishoudens in de vijf onderzochte landen zouden kunnen profiteren van sociale leasing, afhankelijk van het subsidieniveau. Dit zou tot 27% aan huishoudens met een laag of gemiddeld inkomen in landelijke gebieden kunnen bereiken, die vastzitten in hun afhankelijkheid van auto's met verbrandingsmotor. Het zou ook vraag kunnen creëren naar elektrische voertuigen in een nieuw marktsegment, gelijk aan 12% van de EV's op de weg in 2032. Dit kan gunstig zijn voor Europese fabrikanten als overheden de voorkeur geven aan voertuigen die in Europa worden geproduceerd.

Een betaalbaar EV-platform

“De EU moet lidstaten helpen om samen te komen en de best mogelijke deals te krijgen van autobedrijven bij het kopen van voertuigen voor hun sociale leaseregelingen”, stelt T&E voor. Als onderdeel van de komende richtlijnen voor sociale leasing (aangekondigd in de Clean Industrial Deal) zou de EU-Commissie een ‘betaalbaar EV-platform’ moeten opzetten. Dit zou kunnen fungeren als een one-stop shop die vraag- en aanbodinformatie voor sociale leasing verzamelt en de onderhandelingen met autofabrikanten vergemakkelijkt.

Ten slotte mag sociale leasing niet de enige vervoersmaatregel zijn die door de overheid wordt toegepast om de kwetsbaarheid op het vlak van vervoer aan te pakken. Overheidssteun moet ook sociaal gerichte steunmaatregelen omvatten voor actieve mobiliteit (fietsen), openbaar vervoer, autodeelprogramma's, sloopregelingen en steun voor de installatie van laadinfrastructuur.