Wereldwijde autofabrikanten worden geconfronteerd met een groeiende crisis. De steeds strakkere greep van China op de export van zeldzame aardmetalen begint de essentiële aanvoer te verstikken, wat kan leiden tot fabriekssluitingen en de angst voor een bredere ontwrichting in de auto-industrie kan aanwakkeren.
De druk op de toeleveringsketen, die zijn wortels heeft in de exportcontroles die Beijing heeft opgelegd, is het meest recente brandpunt in een mondiale handelsomgeving die met toenemende spanningen te kampen heeft. China, dat meer dan 90% van de wereldwijde verwerkingscapaciteit voor zeldzame aardmetalen controleert, van cruciaal belang voor de productie van elektromotoren en een groot aantal onderdelen die onder hoge temperaturen werken, heeft een nieuw vergunningenstelsel ingevoerd dat Europese toeleveranciers van de auto-industrie in grote verwarring heeft gebracht. Deze licenties zijn een reactie op de tarifaire belemmeringen die door het Westen worden opgelegd.
“Al aan het afsluiten”
Volgens CLEPA, de Europese vereniging van toeleveranciers aan de auto-industrie, zijn verschillende productielijnen in Europa al tot stilstand gekomen. De secretaris-generaal van de groep, Benjamin Krieger, beschreef de beperkingen als een klap voor de industrie en zei dat “de exportbeperkingen van China nu al de productie in de toeleveringssector in Europa stilleggen"..”
Krieger riep zowel Brussel als Beijing op om te zorgen voor een transparant en eerlijk licentiesysteem en waarschuwde dat niets doen de situatie zou verergeren. Zou dit een herhaling kunnen worden van het chipstekort zoals we dat zagen tijdens de pandemie?
Slechts een kwart goedgekeurd
In cijfers: Van de honderden aanvragen voor exportvergunningen die bij de autoriteiten zijn ingediend, is naar verluidt slechts een kwart goedgekeurd. Veel bedrijven stuiten op onsamenhangende bureaucratische hindernissen. Of erger nog, sommige vergunningen zouden om procedurele redenen zijn geweigerd of worden opgehouden door verzoeken om gevoelige bedrijfsinformatie.
In Duitsland zeggen autofabrikanten BMW en Mercedes-Benz dat ze nog niet te maken hebben met directe fabrieksonderbrekingen, maar ze geven wel toe dat de verstoringen door hun toeleveringsnetwerken beginnen te werken. Mercedes heeft gewerkt aan het aanleggen van buffervoorraden, terwijl BMW deels vertrouwt op een ontwikkelingsvoorsprong: een zeldzame aardmetaalvrije elektromotor, de vijfde-generatie unit die te vinden is in de iX, i4, i5 en i7. Het bedrijf erkent echter dat specifieke onderdelen, zoals motoren voor ramen en ruitenwissers, nog steeds sterk afhankelijk zijn van de beperkte materialen.
Tariefpistool werkt averechts
Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan zijn de gevolgen net zo ernstig. Berichten in The Wall Street Journal suggereren dat sommige niet nader genoemde Amerikaanse autofabrikanten overwegen om delen van hun productie van elektromotoren naar China te verplaatsen om de licentievereisten te omzeilen, een ironische omkering van de handelsdynamiek die de Amerikaanse president Donald Trump juist weer in evenwicht wil brengen. Dat zou een terugslag betekenen van de tarieven. Ford heeft de productie van één model in de VS al stopgezet en verdere onderbrekingen zijn waarschijnlijk.
Experts hebben gewaarschuwd voor lege schappen, ongeveer twee maanden nadat China in april besloot de licenties in te voeren. De Europese Commissie heeft met spoed gereageerd en meer dan een dozijn kritieke mineraalprojecten buiten het blok geïdentificeerd om de afhankelijkheid van China te verminderen. Maar analisten waarschuwen ook dat het diversifiëren van toeleveringsketens tijd kost en dat er geen kortetermijnoplossing is.
Zoals gezegd trekt de crisis parallellen met het tekort aan halfgeleiders dat de wereldwijde autoproductie lamlegde tijdens de COVID-19 pandemie. Opnieuw ontdekt een belangrijke industriële sector de risico's van een te grote afhankelijkheid van één leverancier.
