Het Antwerpse hospitaal Hospitaal aan de Stroom (ZAS) ontvangt om de acht uur een spoedpatiënt door een ongeval met een e-scooter. In de helft van de gevallen leidde dit tot arbeidsongeschiktheid.

Hulpverleners, de kliniek en de Vlaamse Stichting voor Verkeerskunde (VSV) vragen de overheid om maatregelen te nemen zoals een helmplicht, een minimumnorm voor remvermogen en een maximale acceleratiesnelheid voor e-scooters tot 250 watt, zoals die van een e-bike (nu is dat meestal tussen 250 en 350 watt).

1.053 patiënten per jaar

In de afgelopen anderhalf jaar hebben de SEH-afdelingen van ZAS 1.850 patiënten verzorgd na ongevallen met e-scooters. Dat komt neer op 1.053 per jaar, of één patiënt per acht uur. In negen van de tien gevallen meldde de e-scooterrijder zichzelf bij de spoedeisende hulp. In de overige gevallen was een derde partij het slachtoffer: een aangereden fietser of voetganger.

Bovendien is de politie slechts bij een fractie van het totale aantal ongevallen betrokken, wat erop wijst dat het aantal incidenten met e-scooters aanzienlijk hoger ligt.

Volgens het Verkeersveiligheidsinstituut Vias registreerde de politie in Vlaanderen ongeveer 850 ongevallen met e-scooters in 2023. In 2024 waren dat er 937 in heel Vlaanderen. Alleen al de Antwerpse spoedgevallendiensten zullen dus meer gevallen te verwerken krijgen.

Meestal zijn er mannen bij betrokken

Uit analyse van medische dossiers van de vijf SEH-afdelingen van ZAS van juli 2022 tot januari 2024 bleek ook dat vallen in 80% van de gevallen de oorzaak was van verschillende verwondingen. In slechts 20% van de gevallen is het een botsing die letsel veroorzaakt. De meeste ongevallen vinden ook plaats in binnensteden, in plaats van in de buitenwijken.

Nog opvallender is dat vooral mannen betrokken zijn. Zij zijn goed voor 62% van de zaken, tegenover 38% voor vrouwen. De leeftijdsgroep van 25 tot 34 jaar is goed voor iets meer dan een derde van de aanklachten. Jongeren tussen 15 en 24 jaar zijn ook goed voor ongeveer een derde. Ondanks de minimumleeftijd van 16 jaar om een e-scooter te gebruiken, ziet ZAS ook 14- en 15-jarigen binnenkomen voor zorg na een ongeval.

Wetgeving aanscherpen

Vanwege deze hoge ongevallencijfers dringen SEH-artsen er bij de overheid op aan om de wetgeving voor e-scooters aan te scherpen. Ze vragen bijvoorbeeld om een beperking van het vermogen van de e-scooter tot dat van een e-bike, een verlaging van de maximumsnelheid naar 20 km/u (in plaats van 25 km/u nu) en de verplichting om een helm te dragen.

Artsen merken ook op dat de helft van alle slachtoffers arbeidsongeschikt is na het ongeluk, wat wijst op “grote sociale en economische kosten”. Acht procent moest op de dag van het ongeluk of later in het ziekenhuis worden opgenomen voor observatie of een operatie.

Sterkste stijging

Hoewel hetzelfde gezegd kan worden van de andere letselongevallen op Vlaamse wegen, pleiten bijvoorbeeld spoedartsen niet voor het invoeren van lagere snelheden op straat, wat anders wel logisch zou zijn als je kijkt naar het aantal letselongevallen, omdat langzamer rijden over het algemeen de kans op verkeersincidenten verkleint.

Volgens de verkeersbarometer van Vias vonden er in 2024 22.014 letselongevallen plaats in heel Vlaanderen, wat neerkomt op 307 ongevallen per dag. De cijfers over de evolutie in 2023-2024 tonen ook een algemene daling van het aantal letselongevallen in Vlaanderen (-3,1%). Het aantal letselongevallen met e-scootergebruikers is echter het sterkst gestegen, met 13,3%.

De meeste letselongevallen gebeuren nog steeds met auto-inzittenden (25.943), gevolgd door fietsers (10.267), voetgangers (4.186), bromfietsers (4.193), lichte vrachtwagens (3.385), motorrijders (2.497) en e-scootergebruikers (1.815).

De minister is geen voorstander van verplichte helmen

Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) erkent het probleem, maar is geen voorstander van het verplichten van de helm voor e-scootergebruikers. “Als we meer mensen willen verleiden om alternatieve vervoersmiddelen te gebruiken, zoals de fiets of de e-scooter, moeten we geen dingen gaan opleggen”, aldus De Ridder. “Dat zou leiden tot een omgekeerde modal shift.”

De Ridder pleit wel voor meer bewustwording rond de gevaren van e-scooters in het verkeer. Handhaving is volgens de minister ook nodig, al zou dat in overleg met het federale niveau moeten gebeuren.

Volgens verkeersdeskundigen is de stad ook vaak onvoldoende uitgerust om met e-scooters en andere nieuwe vervoersmiddelen om te gaan en laat de infrastructuur vaak te wensen over. Dit neemt niet weg dat veel gebruikers van e-scooters onervaren zijn en de gevaren onderschatten.