De Europese Federatie van Fietsverenigingen heeft de Belgische spoorwegmaatschappij NMBS, samen met de Zwitserse spoorwegmaatschappij SBB, uitgeroepen tot de meest fietsvriendelijke spoorwegmaatschappijen van het continent.

De Fietsersbond blijft de toegankelijkheid echter problematisch vinden, een punt dat ook duidelijk wordt als we de toestand van de Vlaamse stations bekijken vanuit het perspectief van een persoon met een handicap. Van de 254 treinstations in Vlaanderen zijn er amper 73 autonoom toegankelijk voor personen met een handicap.

88/100

In de jaarlijkse editie van de ECF Awards, De overkoepelende organisatie European Cyclists’ Federation geeft NMBS 88 op 100 voor haar fietsvriendelijke aanpak. Samen met de Zwitserse spoorwegmaatschappij SBB scoort de Belgische spoorwegmaatschappij het hoogst in Europa.

De Federatie geeft de NMBS zo'n hoge score omdat ze minstens acht plaatsen per trein voorziet voor fietsen - het Europese minimum is vier. Ook de vaste lage prijs van €4 wordt gewaardeerd, net als het feit dat NMBS als enige in Europa via de app aangeeft in welk rijtuig je je fiets kunt stallen.

Fietsersbond niet mee eens

De Fietsersbond reageert minder enthousiast op het nieuws en neemt het zelfs op de korrel: Toegankelijkheid blijft problematisch, fietsenrekken ontbreken en deelfietsen zijn niet overal beschikbaar.

“Toegankelijkheid blijft problematisch in veel stations,” zegt Wies Callens van de Fietsersbond. ’Waar geen liften zijn, kan een fietsglijbaan soelaas bieden. De goedkeuring van een nieuw ontwerp hiervoor laat echter al meer dan vier jaar op zich wachten. En het is niet omdat het kan dat veel Belgen effectief hun fiets meenemen in de trein. De aantallen blijven laag.“ Ter info: van de 245 miljoen treinreizigers die NMBS vorig jaar vervoerde, kochten er 485.000 een fietsticket, 10% meer dan in 2023.

Ook de fietsenstallingen aan de stations zijn niet opgenomen in de studie, en net op dat vlak is NMBS zuur. Volgens het beheerscontract moeten tegen 2032 100 stations een gecontroleerde toegang hebben. “Dat is veel te weinig en de details blijven vaag”, zegt Callens.

Toch zijn volgens de Fietsersbond de deelfietsen of Blue Bikes die in haar stations worden aangeboden, hoewel NMBS er sinds 2018 niet meer aan deelneemt, nauwelijks beschikbaar in het zuiden van het land.

Vlaanderen: Slechts 29% van de stations zijn toegankelijk voor mensen met een handicap

De toegankelijkheid van stations, en in het bijzonder voor een persoon met een handicap, blijft inderdaad een oude tekortkoming. Het beheerscontract tussen NMBS en de Belgische overheid bevat een plan om tegen 2032 minstens 176 autonoom toegankelijke stations te hebben, met een totaal van 550 stations en stopplaatsen. Maar in februari vorig jaar, 103 stations waren volledig toegankelijk.

Als we alleen naar Vlaanderen kijken, zien we dat van de 254 treinstations er amper 73 autonoom toegankelijk zijn voor mensen met een handicap. In 71 % van de stations is dit dus niet het geval.

Perrons zijn autonoom toegankelijk als ze een helling of lift naar elk perron hebben, als deze perrons 76 cm hoog zijn en als ze uitgerust zijn met richtlijnen voor slechtzienden.

Als er bovendien minstens één toegankelijke ticketautomaat met een hulpknop voorzien is, kunnen de reizigers onmiddellijk contact opnemen met een NMBS-medewerker die de werking van de automaat van op afstand kan overnemen.

De Socialistische Partij Vooruit vraagt daarom een duidelijke tijdslijn voor de uitvoering van het Masterplan Toegankelijkheid, met meer ambitie dan alleen de grote stations. Ook kleinere haltes moeten aangepast worden.

In een reactie benadrukt NMBS dat de toegankelijkheid van zowel haar stations als treinen een topprioriteit is. “Volgens de afspraken met de federale overheid zullen tegen 2032 176 stations autonoom toegankelijk zijn. Dat zijn de stations waar driekwart van de reizigers de trein neemt. NMBS werkt hiervoor met de middelen die de overheid heeft beloofd in het Publiek Dienstcontract en het bijhorende investeringsplan dat loopt tot 2032.”