Vlaanderen wordt de nieuwe grootste aandeelhouder van Brussels Airport. Via zijn investeringsmaatschappij PMV investeert het 2,77 miljard euro in de luchthaven in het Vlaamse Zaventem en verwerft het een belang van 39% in de luchthavenuitbater. “We willen in de cockpit zitten als het gaat over de toekomst van onze luchthaven. Als wij niet meebeslissen, doet iemand anders het voor ons”, zegt Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA).

Aan Waalse kant wordt de deal met argwaan bekeken omdat een van de economische grootmachten van België wordt overgedragen aan de Vlamingen. brandstof toevoegen aan het vuur onder andere over de overlast van nachtvluchten. Maar zelfs binnen Vlaanderen is niet iedereen het eens met de operatie.

“Strategische deelname”

Vlaanderen had al een klein belang van ongeveer 1% in Brussels Airport. Met de overname van het aandelenpakket dat te koop werd aangeboden door het Canadese pensioenfonds OTPP komt daar nu 38% bij. Vlaanderen krijgt hiermee ook een belang van 52% in BAISA, het private consortium van aandeelhouders dat op zijn beurt 75% van Brussels Airport Company (BAC) bezit.

Brussels Airport is na de Antwerpse haven de tweede economische groeipool van Vlaanderen, goed voor 60.000 directe en indirecte jobs. Vlaams regeringsleider Diependaele benadrukt dan ook dat het gaat om een ’strategische participatie“ in die cruciale economische motor voor Vlaanderen.

Gemeenschapsgevoelig dossier

Diependaele erkent dat € 2,77 miljard een forse investering is, maar hij beargumenteert dat de investering zichzelf zal terugverdienen door dividenden vanaf 2028. “Vanaf 2028 zullen de dividenden hoger liggen dan de rente. Dan wordt het een winstgevende operatie voor Vlaanderen,” zei Diependaele.

De federale regering, met partijgenoot Bart De Wever als premier, heeft ook een belang van 25% of meer in de luchthaven en overweegt haar belang te verhogen. Maar nu wordt Vlaanderen een grotere aandeelhouder dan de federale overheid. En dat roept meteen vragen op.

Zal Vlaanderen zich nu bijvoorbeeld sterker laten gelden in het gemeenschapsgevoelige dossier van vliegroutes en geluidsoverlast? “Dat heeft er niets mee te maken”, zegt Diependaele. “De rol die wij spelen als aandeelhouders staat los van de rol die wij spelen als regulatoren. Daar zijn ook Chinese muren voor ingebouwd.”

“Federaal evenwicht in gevaar”, zegt PS

De Franstalige PS-socialisten voelen zich in ieder geval niet gerustgesteld. Ze vrezen bijvoorbeeld dat het federale evenwicht in gevaar komt. Volgens hen past de operatie in een weloverwogen politieke strategie: een geleidelijke maar methodische verzwakking van de federale instrumenten ten voordele van een steeds meer uitgesproken Vlaamse regionale macht.

“Brussels Airport ligt in Vlaanderen, maar doet dienst als nationaal en zelfs internationaal knooppunt”, zegt parlementslid Ridouane Chahid. “Het moet een hefboom blijven voor evenwicht en samenwerking tussen de gewesten. Vandaag wordt het een symbool van federale versplintering en institutionele terugtrekking.”

De socialisten vragen: “Hoe zit het met de Franstalige stemmen binnen de federale regering?”. “Dit gaat veel verder dan een louter economisch dossier. Het is een duidelijke politieke waarschuwing: Vlaanderen verzet zich tegen zijn pionnen, versterkt zijn middelen, breidt zijn invloed uit, terwijl de Franstaligen de andere kant opkijken,” meent Chahid.

De krant La Libre Belgique spreekt op haar beurt van een “keerpunt” in de geschiedenis van de luchthaven en de Franstalige burgemeester Benoît Cerexhe (Les Engagés) van Sint-Pieters-Woluwe noemt de gedeeltelijke overname “een schokgolf”.”

Hij is vooral bezorgd over de gevolgen voor de inwoners van het Brussels Gewest. Volgens hem heeft Brussels Airport de Brusselaars nooit echt gerespecteerd. “Ik vrees dat dit nieuws Brussel en Waals-Brabant nog meer in de problemen zal brengen.”

Ook tegenstemmen uit Vlaanderen

Zelfs binnen Vlaanderen is niet iedereen het eens met de operatie. Voor Groen illustreert de beslissing een “gebrek aan visie en debat”, en ze noemt de investering een “gevaarlijk precedent”, omdat de Vlaamse overheid nu zowel de grootste aandeelhouder van de luchthaven wordt als de overheid die moet beslissen over en controle uitoefenen op de vergunningen. Momenteel is er bijvoorbeeld ook een plafond voor de groei van het aantal vluchten op Brussels Airport.

“Er loopt momenteel een klacht omdat de luchthaven haar licentie niet respecteert”, zegt Vlaams parlementslid Aimen Hoch. “Hoe kun je objectief zijn als je er zelf geld aan verdient? Zal Vlaanderen betalen de sancties die zij heeft opgelegd? Als je investeert, moet je ook een duidelijke visie hebben. Hoeveel lawaai is aanvaardbaar? Hoe gaan we de klimaatdoelstellingen halen? Wat doen we met nachtvluchten? De regering geeft geen antwoorden.”

Ook open VLD-lid Egbert Lachaert hekelt dat er 2,77 miljard euro gaat naar “een Vlaamse leeuw op Zaventem.” “Elke werkende Vlaming krijgt ongeveer 1.000 euro schuld om de luchthaven ‘Vlaams’ te maken. Dat is geen kerntaak”, aldus Lachaert.

Ook onafhankelijk parlementslid Maurits Vande Reyde is tegen de plannen. Hij hekelt het feit dat de Vlaamse schuld nog steeds stijgt, maar vindt ook dat Vlaanderen daardoor evolueert naar een “staatseconomie, waarin N-VA controle wil over elk bedrijf.” Hij wil in ieder geval niet dat de beslissing dinsdag zonder discussie via amendement in het Vlaams Parlement komt.

“Niet onlogisch”, zegt federale minister van Mobiliteit

Voor federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) “is het niet onlogisch dat Vlaanderen aanwezig zou zijn in een Vlaamse luchthaven, net zoals Wallonië aanwezig is in het aandeelhouderschap van Waalse luchthavens.”

“Het Belgische aandeelhouderschap, of het nu Vlaams of Waals is, verdient respect en dwingt ons bovendien om de strategische uitdagingen van luchthavens met verantwoordelijkheidszin en in het algemeen belang te benaderen”, aldus de minister.

Van zijn kant en binnen zijn bevoegdheden belooft hij “een loyale en attente partner te zijn bij het verbeteren van de economische bedrijfsomstandigheden en milieueisen.” Hoe je het ook wendt of keert, het lijkt al in de sterren geschreven te staan dat dit nieuws vroeg of laat voor een nieuwe omwenteling in de Belgische economie (plus milieukwesties) en politiek gaat zorgen.