Uit een nieuwe studie in opdracht van het Europees Milieubureau (EEB) blijkt dat het verplicht stellen van deeltjesfilters bij de vuilste verwarmingsmethode in Europa - houtstook - aanzienlijke voordelen voor de volksgezondheid zou opleveren tegen een fractie van het huishoudinkomen.

Door de hoge prijzen van fossiele brandstoffen zijn veel huishoudens met een laag inkomen en huishoudens op het platteland teruggevallen op hout als hun primaire verwarmingsbron. De verkoop van houtgestookte verwarmingssystemen heeft daarom een hoge vlucht genomen in de EU en het VK.

Nummer één bron van deeltjesvervuiling

Houtverbranding in woningen is de grootste bron van fijnstofvervuiling (PM2.5) door energiegebruik in de Europese Unie. Ondanks een groeiend bewustzijn van de verwoestende gevolgen voor de gezondheid en het milieu, schiet de huidige EU-regelgeving tekort om de uitstoot bij de bron aan te pakken.

Hoewel houtkachels de belangrijkste bron van schadelijke fijnstofvervuiling door energie in de EU zijn, worden de meeste moderne houtkachels nog steeds zonder filter verkocht. Deze toename in de verkoop van kachels dreigt de luchtvervuiling te verergeren en de klimaatdoelstellingen te ondermijnen.

‘Een no-brainer’

Er is echter één eenvoudige, kosteneffectieve oplossing die dit kan voorkomen: het verplicht stellen van filters in alle nieuw verkochte kachels. Het verplicht stellen van het gebruik van precipitators in nieuwe houtkachels zou aanzienlijke maatschappelijke voordelen opleveren, waarbij de voordelen voor de gezondheid en het milieu ruimschoots opwegen tegen de kosten.

David Sabbadin, plaatsvervangend beleidsmanager voor klimaat en energie bij de EEB: “Het is betaalbaar en haalbaar, en voor kwetsbare huishoudens kunnen overheden gemakkelijk bijspringen met gerichte subsidies. [...] Dit zou een no-brainer moeten zijn.”

Denemarken en Slowakije

Met Denemarken en Slowakije als casestudies geeft het nieuwe onderzoek aan dat filters de uitstoot van schadelijke deeltjes met 70% verminderen. Ze verminderen de gezondheidslast van houtkachels met honderden euro's per jaar per huishouden. Voor de meeste huishoudens zouden filters minder dan 0,5% van het jaarinkomen kosten, en zelfs minder als ze worden gecompenseerd door besparingen door het uitschakelen van gas of olie.

Toch genereren houtkachels, zelfs met precipitatoren, nog steeds ongeveer 70 keer hogere gezondheidsgerelateerde kosten dan warmtepompen, zelfs wanneer de elektriciteit die door de laatste wordt gebruikt op steenkool is gebaseerd. Vanuit maatschappelijk oogpunt zouden energierenovatie en het gebruik van warmtepompen dus duidelijk voorrang moeten krijgen op het stoken van hout in woningen.

Denemarken en Slowakije werden geselecteerd omdat ze ongeveer even groot zijn maar aanzienlijk verschillen in inkomen per hoofd van de bevolking, waardoor de effecten voor zowel rijkere als minder rijke EU-lidstaten kunnen worden onderzocht.