Na maanden van gespannen onderhandelingen met de Europese Commissie heeft de Belgische federale regering besloten om de geplande uitbreiding van de belastingaftrek voor plug-in hybride voertuigen (PHEV's) drastisch te beperken.

Wat ooit werd gepresenteerd als een brede stimulans om bedrijven te ondersteunen bij het afstappen van oudere auto's met verbrandingsmotoren, zal nu alleen nog gelden voor zelfstandigen. Bedrijven en hun werknemers zijn uitgesloten van de fiscale voordelen.

Minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) bevestigde de herziene uitspraak op vrijdag en beschreef het als een noodzakelijk compromis om 282 miljoen euro aan EU-herstelfondsen veilig te stellen en de bredere klimaatbeloften van België intact te houden.

“Het nieuwe fiscale regime voor hybride voertuigen krijgt eindelijk groen licht na gesprekken met Europa,” zei Jambon in een verklaring. “Dit houdt elektrificatie van wagenparken betaalbaar en haalbaar voor iedereen - in ieder geval voor zelfstandigen - en brengt tegelijkertijd de broodnodige zekerheid voor de automarkt.”

BMW M5 betaald door de overheid

Het herziene toepassingsgebied betekent dat alleen natuurlijke personen met een geldig btw-nummer, die onderworpen zijn aan de inkomstenbelasting, zullen profiteren van de uitgebreide aftrekbaarheid.

Voertuigen die worden gekocht of geleased via een bedrijfsstructuur blijven onder het bestaande afbouwschema, dat werd opgesteld door voormalig minister van Financiën Vincent Van Peteghem. Bedrijven zullen de fiscale aftrekbaarheid voor PHEV's zien afnemen, van 75% in 2025 tot 50% in 2026, 25% in 2027 en helemaal verdwijnen in 2028. 

Voor zelfstandigen komen plug-in hybrides die minder dan 50 g CO₂/km uitstoten in aanmerking voor 100% aftrek tot het moment waarop ze van eigenaar veranderen. Ze kunnen een BMW M5 (39 g) bestellen onder het belastingvoordeel. Zelfs hun uitgaven voor benzine genieten een 50% aftrek tot eind 2027, de datum waarna de maatregel verdwijnt.

De nieuwe regels vormen ook een uitbreiding voor de aftrekbaarheid van eerder aangeschafte PHEV's. Dit leidt tot een nogal vreemde hik, want auto's (Euro 6e) uit de periode tussen 1 juli en 31 december 2024 zullen hun aftrekbaarheid zien stijgen van 75% in 2025 naar 100% in 2026. Houd er ook rekening mee dat wanneer de strengere homologatieregels (Euro 6e bis) vanaf 2026 van kracht worden, de lat voor ‘namaakhybrides’ wordt verhoogd van 50 g/km naar 75 g/km.

Rode vlag

Het oorspronkelijke plan van de regering, dat was opgenomen in het regeerakkoord, beloofde een genereuzere aanpak. Een akkoord dat rond Pasen werd bereikt, zou de bijna volledige aftrekbaarheid voor plug-ins die aan de eisen voldoen, hebben verlengd tot 2026 en daarna, in navolging van de stimuleringsmaatregelen voor volledig elektrische voertuigen.

Europa trok echter de rode vlag en waarschuwde dat dit in strijd zou zijn met de bindende verplichtingen van België in het kader van het Nationaal Herstel- en Veerkrachtplan (NRRP). Dit koppelt financiële steun aan meetbare vooruitgang op het vlak van emissiereducties.

Waarnemers uit de sector en lobbygroepen, zoals EV België, hebben de risico's al snel onder de aandacht gebracht. Philippe Vangeel, directeur van EV België, beschreef het voorgestelde achterpoortje als een slag voor de geloofwaardigheid van de groene transitie in België. “Beleid als dit creëert twijfel, vertraging en wantrouwen in de markt,” zei Vangeel.

“Iedereen weet dat de werkelijke uitstoot van plug-in's tot 3,5 keer hoger kan zijn dan de testcijfers.” Hij wees op rapporten van de Europese Rekenkamer waaruit blijkt dat veel plug-in bestuurders hun voertuigen zelden opladen, waardoor ze inefficiënt zijn in vergelijking met benzine- of dieselauto's, omdat ze zware accu's met zich meedragen die nauwelijks worden gebruikt.

Een veiligere stap

Volgens de NV-A moet de nieuwe uitzonderingsregeling voor zelfstandige bestuurders rekening houden met het feit dat niet alle zelfstandige bestuurders klaar zijn om volledig over te stappen op batterij-elektrische voertuigen. Voor velen voelt een plug-in hybride nog steeds als een veiligere stap naar emissievrije mobiliteit. 

In het licht van de laatste cijfers kan een versoepeling van de belastingregels voor PHEV's echter alleen maar als een stap terug worden beschouwd. Vandaag de dag is ongeveer 70-80% van de nieuwe bestellingen van bedrijfswagens elektrisch, volgens een recent onderzoek van Acerta.

De HR-expert merkte op dat de gemiddelde CO₂-uitstoot van deze voertuigen in slechts twee jaar tijd met een derde is gedaald. Dit houdt rechtstreeks verband met de sterke stimulansen van de vorige regering.

‘Complete onzin’

Lies Eeckman, managing director van Polestar - een automerk dat drie jaar geleden volledig afstapte van PHEV's - noemde de redenering van zelfstandigen die moeite hebben om over te schakelen op volledig elektrische auto's “complete onzin” op de VRT. Ze zei ook dat de uitspraak lijkt op drie stappen terug.

FEBIAC, de Belgische automobielfederatie, merkte in een memo aan haar leden op dat de regelwijziging nog steeds in lijn is met de belangrijkste beleidsdoelstelling van de regering: meer dan 380.000 oudere benzine- en dieselbestelwagens en bedrijfswagens van de weg halen.

Toch blijft er onzekerheid bestaan. De definitieve teksten moeten nog door het Parlement en de gedetailleerde implementatietijdlijn blijft geheim. Of mazen in de wet zoals deze hun doel dienen, blijft het middelpunt van het debat.