De Franstalige liberale partij MR wil de mijnbouw in België nieuw leven inblazen. Ze pleiten voor het heropbouwen van een volledige waardeketen, van mijn tot recyclage. De energietransitie drijft immers de vraag naar metalen op en Europa moet zijn afhankelijkheid van vooral China verminderen, aldus het studiecentrum van de partij.

“Als we een idee hebben van welke grondstoffen er aanwezig zijn, kunnen we kijken of het de moeite waard is om er geld aan uit te geven,” zegt geoloog Stijn Dewaele, hoogleraar minerale grondstoffen aan Ugent, op de nieuwssite vrt.news. “Op dit moment is die basiskennis dus te beperkt.”

Kelmis en de Henegouwen in zicht

De MR wil van start gaan met een geologische prospectiecampagne “met voldoende overheidsfinanciering”. Een eerste exploitatiefase zou kunnen volgen op pilootprojecten, bijvoorbeeld voor lood, zink en germanium in Kelmis in de provincie Luik of fosfaten in Henegouwen, volgens de studie van het Centre Jean Gol.

“Zonder metalen of mineralen, geen batterijen, windturbines, massale renovatie van hoogperformante elektrische infrastructuur,” waarschuwt de MR. “Mijnen vandaag heropenen is geen terugkeer naar de 19e eeuw, maar de toekomst voorbereiden met 21e-eeuwse normen: ecodesign, automatisering, recycling en respect voor het milieu.”

“Er is een wetswijziging op komst.”

Volgens geoloog Stijn Dewaele is een mogelijke herstart van de mijnbouw in Wallonië interessant omdat er in België al meer dan 100 jaar geen onderzoek meer is gedaan naar grondstoffen. “Er is zelfs geen basiskennis over wat er in onze bodem zit,” zei Dewaele op vrt.news.

In het verleden werden in Wallonië vooral steenkool, zink, lood en goud gewonnen. Aangezien de mijnbouw in Wallonië aan het einde van de 19e eeuw werd stopgezet omdat ze niet langer economisch rendabel was, zijn er ook geen belangrijke bodemonderzoeken geweest.

Volgens de liberalen staat ook een wetswijziging voor de deur. Ze wijzen op de mijnwet die door de vorige Waalse regering (PS-MR-Ecolo) werd aangenomen.

De wetgeving mag het opstarten van mijnbouwprojecten “met inachtneming van strenge milieu- en sociale eisen” niet in de weg staan, stellen ze. Hun coalitiepartner, Les Engagés, lanceerde vorige maand ook een oproep om het potentieel van mijnbouw te herzien, in het bijzonder voor witte of groene waterstof.

Germanium

De Europese Unie heeft vorig jaar concrete doelen gesteld voor kritieke grondstoffen. Tegen 2030 moet minstens 10% van de strategische grondstoffen die in de EU worden gebruikt, in eigen land worden gewonnen. 40% moet door de EU zelf worden verwerkt, 25 25% moet recyclebaar zijn.

In maart publiceerde de Europese Commissie een lijst van 47 “strategische projecten” die de afhankelijkheid van zeldzame grondstoffen uit het buitenland moeten verminderen. Op de lijst staan ook twee Belgische projecten, elk van de business unit Electro-Optic Materials van Umicore in Olen. Ze handelen in germanium, een stof die gebruikt wordt voor optische vezelkabels en infraroodtechnologie.

EV's zijn afhankelijk van grondstoffen

De energietransitie creëert een aanzienlijke vraag naar grondstoffen voor moderne technologieën, zoals laptops, mobiele telefoons, drones, windturbines, zonnepanelen, batterijen en elektromotoren.

Studies van het onderzoekscentrum van de Europese Commissie geven ook aan dat EV in de toekomst een aanzienlijke hoeveelheid grondstoffen zullen vergen. Windturbines en zonnepanelen zijn al een gevestigde waarde, maar de ontwikkeling van elektrische mobiliteit staat nog in de kinderschoenen.

Lithium, grafiet, kobalt en nikkel zijn bijvoorbeeld onmisbaar voor batterijen. En dan zijn er voor de motor nog meer onbekende maar “zeldzame aardmetalen” nodig, zoals dysprosium, neodymium, praseodymium en terbium.

Mijnbouw is in het algemeen behoorlijk vervuilend, zowel op milieu- als sociaal gebied. De mate van vervuiling hangt af van het type mijnbouw, de grondstof die wordt gewonnen en de gebruikte methode.