De Vlaamse regering heeft een akkoord bereikt over infrastructuurinvesteringen met betrekking tot mobiliteit voor de komende jaren. Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) wil tijdens de resterende jaren van de legislatuur jaarlijks 2,2 miljard euro uittrekken voor infrastructuur om de mobiliteit te stimuleren.

Tot de belangrijkste projecten behoren de Limburgse Noord-Zuidverbinding, het mobiliteitsplan rond Gent en de werken aan de Brusselse Ring. Er is ook geld vrijgemaakt voor de sluizen van Zeebrugge en Antwerpen krijgt zijn veelbesproken dure fietsbrug over de Schelde.

‘Gelijkmatig verdeeld over de provincies’

Volgens minister De Ridder zijn de mobiliteitsinvesteringen evenredig verdeeld over de provincies. In de provincie Limburg gaat het geld vooral naar de realisatie van de Noord-Zuidverbinding, waaronder twee tunnels onder de N74 in Houthalen-Helchteren.

In totaal wordt er tussen 2025 en 2040 € 1,4 miljard uitgetrokken voor de Noord-Zuidverbinding. Daarnaast wordt er ook geld vrijgemaakt voor de twee HOV-lijnen, oftewel Hoogwaardig Openbaar Vervoer-lijnen, speciale buslijnen tussen respectievelijk Hasselt en Maasmechelen en Hasselt en Maastricht.

In Oost-Vlaanderen wordt geld uitgetrokken voor het Gentspoortproject, dat de aanleg van tien kilometer extra tram en twee autotunnels omvat. Er is negenhonderdveertig miljoen euro gereserveerd voor het project tot 2040.

In Sint-Niklaas wordt de Oosttangent gerealiseerd, goed voor 125 miljoen euro, met een derde op- en afrittencomplex op de E17. West-Vlaanderen kan rekenen op geld voor de sluizen in Zeebrugge. De haven krijgt een nieuwe sluis, ter waarde van 3 miljard euro tussen nu en 2032, maar ook de bestaande sluis wordt gerenoveerd, waardoor de achterhaven toegankelijk wordt voor grote schepen. In totaal wordt er de komende 15 jaar 3 miljard euro geïnvesteerd in de haven van Zeebrugge. Vijftig miljoen euro wordt ook uitgetrokken voor veiligere fietspaden in West-Vlaanderen.

In Vlaams-Brabant gaat het budget naar de tram naar de luchthaven en belangrijke werken aan de Brusselse Ring. 4,8 miljard euro is gepland voor werken aan de Brusselse Ring tot 2040. Tot slot wordt in Antwerpen een fietsbrug over de Schelde gebouwd, maar het geld hiervoor komt uit het Overdekkingsfonds Oosterweel. Dit wordt elk jaar gefinancierd uit de onderuitputting van het budget van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken.

De haven zal ook worden uitgebreid, als onderdeel van het plan voor Extra Containeroverslagcapaciteit, dat dit jaar naar schatting 150 miljoen euro kost en 2,9 miljard euro waard is, volgens zakenkrant De Tijd. Die uitbreiding zou de haven in staat stellen om in de toekomst jaarlijks 7 miljoen extra containers te behandelen, bovenop de 15 miljoen die er momenteel worden behandeld.

Controverse over de nieuwe Scheldebrug

Het project met de meeste media-aandacht is ongetwijfeld de nieuwe Scheldebrug voor voetgangers en fietsers in Antwerpen. De kosten worden geschat op ongeveer 250 miljoen euro, maar dit bedrag is nog niet definitief vastgesteld. Geïnteresseerde aannemers kunnen tot september hun dossiers indienen.

Volgens de Fietsersbond zal de brug twee keer per dag minstens 27 minuten openstaan voor grote schepen, waardoor de route onbetrouwbaar wordt voor fietsers, omdat zij willen weten wanneer ze op hun bestemming aankomen. De Fietsersbond merkt ook op dat de brug ongeveer 250 miljoen euro zal kosten, ongeveer hetzelfde bedrag dat Vlaanderen sinds 2019 jaarlijks uittrekt voor alle Vlaamse fietspaden.

Een andere controversiële keuze is verdere investeringen in luchthaveninfrastructuur, met 16 miljoen euro voor Deinze-Antwerpen in de komende twee jaar en 9,5 miljoen voor Oostende dit jaar. Beide luchthavens zijn al jaren verlieslatend, terwijl de eerste al zwaar gefinancierd wordt door Vlaanderen.

Veel toepassingen

De keuzes voor infrastructuurwerken lagen gevoelig omdat de minister meer dan 7 miljard euro aan aanvragen kreeg van lokale overheden. Daardoor vallen sommige projecten onvermijdelijk buiten de boot, zoals de nieuwe verbinding ‘Recht naar Zee’ van Jean-Marie Dedecker in Middelkerke. Ook het Kanaal Bossuit-Kortrijk zal niet worden opgewaardeerd, een project dat meer dan 1 miljard euro zou hebben gekost.

Dat de sneltram langs de A12 geschrapt is, was al bekend. “We laten nu een zoektocht uitvoeren naar alternatieven voor duurzame mobiliteit in Vlaams-Brabant”, zegt de minister tegen persbureau Belga.

Verder wijst de minister erop dat er vooral op het gebied van onderhoud een grote inhaalslag gemaakt zal worden, “want daar hebben we een grote achterstand.” Met andere woorden, er zullen extra structurele investeringen worden gedaan om wegen, tunnels en bruggen in betere staat te brengen.

Verder vindt De Ridder niet dat haar programma de auto prioriteit geeft. “Er zijn verschillende verkeersveiligheidsprojecten en verschillende fietsinvesteringen, die de lokale overheden hebben voorgesteld. En we verhogen het budget van het Fietsfonds, een samenwerking met de provincies, van 15 naar 25 miljoen euro.”

Kritische oppositie

De oppositie is kritisch over de Vlaamse mobiliteitsinvesteringen. Met het Geïntegreerd Investeringsprogramma, of GIP, wordt Vlaanderen verondersteld een allesomvattend plan te presenteren voor alle mobiliteits- en infrastructuurwerken in de komende vijf jaar, maar het wordt slechts voor drie jaar opgesteld.

Bovendien gaat er volgens Open Vld te veel geld naar de stad Antwerpen. “Heel Vlaanderen mag meebetalen voor de stad Antwerpen. Geen enkele Vlaming zal sneller aan het werk gaan. Tegelijk kunnen zoveel gemeenten een kruis zetten over kant-en-klare en vooral broodnodige projecten om het verkeer vlotter en veiliger te maken voor elke weggebruiker”, aldus de liberale partij.

Groen vindt op zijn beurt dat het plan een duidelijke visie op duurzame mobiliteit mist en klimaatdoelstellingen links laat liggen. Het GIP voorziet ook “veel te weinig middelen” voor verkeersveiligheid. En er wordt niet gesproken over een “modal shift” om mensen uit de auto en naar het openbaar vervoer te leiden, aldus de groene partij. “Dit is geen investeringsplan, dit is een achteruitkijkspiegel,” hekelt de partij.