De meest vervuilende manier van reizen is bijna altijd de goedkoopste. Of: Treinen zijn vaak iets goedkoper dan vliegtuigen. Het is een kwestie van interpretatie of formulering, maar dit zijn twee koppen over een nieuw onderzoek van Greenpeace over het feit dat vliegen in Europa in meer dan de helft van de gevallen goedkoper is dan de trein nemen.
Vliegen blijft hoe dan ook vaak de voordeligste optie, ondanks de grote impact op het klimaat. Greenpeace wijst er onder andere op dat vliegtuigbrandstof niet belast wordt en dat internationale vliegtickets ook vrijgesteld zijn van btw. Ondertussen moeten spoorwegmaatschappijen vaak de volledige btw betalen, naast stijgende energiekosten en hoge infrastructuurkosten.
In de woorden van de milieuorganisatie: Beleid op EU- en nationaal niveau heeft een oneerlijk concurrentievoordeel gecreëerd voor klimaatvernietigende luchtvaartmaatschappijen.
In 54% van de gevallen is vliegen goedkoper
Voor het onderzoek, dat geen rekening hield met bagagekosten die luchtvaartmaatschappijen vaak in rekening brengen of gezinskortingen die spoorwegmaatschappijen soms aanbieden, onderzocht Greenpeace 109 internationale routes tot 1500 km in 31 Europese landen.
In 54% van de gevallen bleek vliegen goedkoper. Van de 33 onderzochte binnenlandse routes was in 70% van de gevallen een goedkopere treinverbinding beschikbaar. Het grootste verschil werd genoteerd op de route Barcelona-Londen. Daar was een treinticket niet minder dan 26 keer duurder dan een vliegtuigticket (€14,99 voor het vliegtuig vs €389 voor de trein op een reis op middellange termijn. Die verbinding bood trouwens ook het goedkoopste ticket: €12,99, aangeboden door easyJet.
Volgens Greenpeace zijn het lowcostmaatschappijen zoals easyJet, Ryanair, Wizz Air en Vueling die met hun oneerlijke en agressieve prijsstrategieën vaak de laagste tarieven bieden en over het algemeen goedkoper zijn dan reizen met de trein.
Slechts 29 routes waren altijd of bijna altijd goedkoper per trein. Dit zijn voornamelijk routes in Centraal- en Oost-Europa, met name in de Baltische staten en Polen. Je kunt bijvoorbeeld van Vilnius naar Warschau reizen met de trein voor €25, terwijl het vliegtuig €336,94 kost.
Enige verbetering
Vergeleken met de studie die in 2023 werd gepubliceerd, is er enige verbetering. Het aantal routes waarop de trein de goedkoopste optie is, is met 14 procentpunten gestegen tot 41%.
Volgens Greenpeace komt dit doordat er minder ultragoedkope vliegverbindingen via hubs als Londen of Dublin worden aangeboden. Daarnaast zijn de kosten van treinkaartjes minder gestegen dan de inflatie en zijn de treinverbindingen op bepaalde routes verbeterd.
Madrid-Brussel 11,5 keer goedkoper met het vliegtuig
Voor België werd alleen Brussel onderzocht. Zes van de 10 geanalyseerde routes voor Brussel zijn overwegend goedkoper met het vliegtuig: Kopenhagen, Wenen, Madrid, Bratislava, Praag en Boedapest. De verbinding met Berlijn, Hamburg en Zürich bleken overwegend goedkoper per trein.
Ondanks een zeer korte treinreis van 2 uur naar Londen bleek de vlucht op ongeveer de helft van de dagen goedkoper. Het grootste verschil tussen trein- en vliegtarieven werd gevonden op de route Madrid-Brussel, waar de trein 11,5 keer zoveel kostte als de vlucht voor een middellange reis (€240,50 voor 2 afzonderlijke tickets van de Spaanse staatsspoorwegmaatschappij Renfe en de Franse SNCF, tegenover €21 voor een vlucht met Ryanair).
België scoort slecht
Met 60% aan trajecten die per trein duurder zijn dan per vliegtuig, staat België op de zesde plaats van de slechtst presterende landen, naast Roemenië en Noorwegen. Alleen Frankrijk (95%), Spanje (92%), het Verenigd Koninkrijk (90%), Italië (88%) en Hongarije (71%) scoren nog slechter. België doet het ook beduidend slechter dan Luxemburg (40%) en Nederland (22%).
Aan de andere kant van het spectrum vind je Litouwen. Alle routes vanuit Vilnius zijn goedkoper met de trein. In Polen is dit het geval in 89% van de gevallen, en in Slovenië in 80%.
Fondsen om treinreizen goedkoper te maken
Om reizen per trein aantrekkelijker te maken, roept Greenpeace de EU en nationale overheden op om te stoppen met het subsidiëren van de luchtvaart, een eenvoudig ticketsysteem voor treinen in te voeren en meer te investeren in openbaar vervoer. De organisatie pleit ook voor de invoering van “klimaattickets”, betaalbare en eenvoudige tickets die geldig zijn op alle vormen van openbaar vervoer in een land of een specifieke regio.
Het vraagt ook om de oprichting van fondsen om treinreizen goedkoper en beter te maken, bijvoorbeeld door de invoering van een eerlijke belastingregeling voor de luchtvaart, te beginnen met belastingen op business class en eersteklas vluchten, en door de invoering van een gematigde belasting voor miljardairs en centimiljonairs.
Reizen met de trein is klimaatvriendelijk en zou daarom altijd goedkoper moeten zijn dan vliegen, aldus de milieuorganisatie.
