De Belgische openbare spoorwegmaatschappij NMBS stelt haar camerabeelden voortaan rechtstreeks ter beschikking van politieagenten. Zo kan de politie in realtime volgen wat er in stations en stationsomgevingen gebeurt.

Tot nu toe konden politiediensten de beelden alleen achteraf opvragen, bijvoorbeeld nadat een incident had plaatsgevonden. Bijna 130 lokale politiezones krijgen toegang tot de beelden. In totaal zullen de beelden van ongeveer 8.000 camera's in en rond stations worden gedeeld.

Over het algemeen voelen de meeste reizigers zich veilig in de Belgische stations. In de wijken van de drukste stations, zoals Brussel-Zuid, staat het gevoel van veiligheid en leefbaarheid echter nog steeds onder druk.

Streng wettelijk kader voor gegevensbescherming en privacy

Burgemeesters en de spoorwegmaatschappij zelf vroegen al langer dat de politie de beelden in real-time zou kunnen bekijken. Zo zouden de politiediensten sneller kunnen reageren op overlast of criminele feiten in stations. Een samenwerkingsakkoord tussen de federale overheid en de NMBS maakt dit nu mogelijk.

“We nemen zelf heel wat veiligheidsmaatregelen, maar de problemen waarmee we in stations geconfronteerd worden, zijn vaak van sociale aard”, zegt NMBS-woordvoerder Dimitri Temmerman. “Als spoorwegmaatschappij hebben we niet de middelen of de bevoegdheid om deze problemen alleen aan te pakken. We hebben de hulp nodig van al onze partners, waaronder de politie.”

“We hebben een strikt wettelijk kader opgesteld voor gegevensbescherming en privacy”, zegt minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR). “Dankzij de realtime beelden kan er sneller actie worden ondernomen als er bijvoorbeeld een diefstal of een vechtpartij plaatsvindt in een station. Het doel is om criminaliteit terug te dringen en dit is een cruciale stap in die richting.”

8.000 camera's

In totaal worden beelden van ongeveer 8.000 camera's in en rond stations gedeeld. Dit zijn allemaal camera's op openbare plaatsen, zoals stationshallen, wachtkamers, perrons, fietsenstallingen en parkeergarages.

De bijna 130 lokale politiezones die toegang hebben tot de beelden hebben minstens één treinstation in hun gebied: ze kunnen de foto's bekijken van stations in hun eigen gebied.

NMBS heeft 555 treinstations, waaronder 20 grote stations, 80 middelgrote stations en 455 kleinere stations. Dit komt neer op een gemiddelde van ongeveer 14 camera's per station, hoewel je voor een gemiddeld station in een middelgrote stad 30 tot 60 camera's kunt verwachten.

De beelden van deze camera's zullen ook rechtstreeks toegankelijk zijn voor verschillende federale politiediensten, waaronder de noodcentrales, de luchtvaartpolitie en de federale gerechtelijke politie. Securail, de NMBS-veiligheidsdienst en de federale spoorwegpolitie konden de beelden al in real time bekijken.

De ongeveer 7.000 camera's die NMBS in de treinen zelf beheert, vallen niet onder de nieuwe overeenkomst. Volgens de spoorwegmaatschappij is het rechtstreeks delen van deze beelden vandaag “niet aan de orde”, maar volgens het kabinet Quintin zou dit in de toekomst wel mogelijk kunnen worden.

Meeste incidenten in Brussel

Volgens onderzoek uitgevoerd door de VRT in juni 2023 voelt 90% van de reizigers zich veilig in de stations, 88% op de parking en 94% in de trein.

De stations Brussel-Zuid, Brussel-Noord en Brussel-Centraal noteren het hoogste aantal misdrijven van alle Belgische treinstations. In het eerste kwartaal van vorig jaar werden in deze drie stations 2.425 misdrijven geregistreerd, de grootste van het land, tegenover 1.850 in heel Vlaanderen.