De Belgische openbare spoorwegmaatschappij NMBS/SCNB is altijd een lauwe voorstander geweest van toegangspoortjes in treinstations. Dit idee is in het verleden meermaals geopperd en werd ook vermeld in het regeerakkoord, maar is nu door NMBS in de ijskast gezet na een “negatieve business case”.”

Volgens minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) “zouden de vereiste middelen niet opwegen tegen de voordelen die NMBS zou kunnen halen, niet alleen commercieel en financieel, maar ook sociaal.

‘Negatief rendement op investering’

Volgens de studie, die de installatie van poortjes in ten minste 18 treinstations, waaronder de grote stations, onderzocht, zijn de kosten voor het installeren en onderhouden van de poortjes veel hoger dan de extra inkomsten die ze opleveren door minder fraude.

“Zelfs in het beste geval dekken de geraamde inkomsten niet de nodige investeringen, wat leidt tot een negatieve return on investment”, zei Crucke in zijn antwoord op een vraag van parlementslid Dorien Cuylaerts (N-VA).

Daarnaast zouden loketten en kaartautomaten soms verplaatst moeten worden, zou er voor elk station een andere oplossing uitgewerkt moeten worden en zouden stationswinkels minder omzet draaien omdat er minder mensen langskomen.

Nog geen openbare kosten-batenanalyse

Het is echter opvallend dat er geen exacte cijfers over de kosten van de installatie van de poortjes zijn gedeeld. Uit cijfers van NMBS blijkt dat 7% van de passagiers bij controle geen geldig vervoersbewijs kan voorleggen.

De spoorwegmaatschappij schatte dat dit zou leiden tot een inkomstenverlies van 26 miljoen euro in 2023. Verdeeld over tien jaar komt dat neer op 260 miljoen euro, wat een aanzienlijk bedrag is.

Cuylaerts blijft voorstander van toegangspoortjes, die momenteel alleen in het treinstation van Brussels Airport worden gebruikt. “Een goede controle in onze stations is een must. Er zijn nog steeds te veel tariefontduikers”, zegt ze. “Momenteel voeren alleen treinconducteurs en Securail controles uit, en de pakkans is relatief kleiner dan wanneer we met toegangspoortjes zouden werken.”

Het N-VA parlementslid betreurt het dat “de NMBS het idee zo snel heeft verworpen”, omdat voorbeelden uit het buitenland en de Brusselse metro aantonen dat toegangspoortjes wel degelijk kunnen werken. “Ik zal de kwestie op de agenda zetten in het parlement. Ik wil het rapport bekijken en bestuderen, want wij blijven geloven in het nut van poortjes in modern openbaar vervoer”, besluit Cuylaerts.

Bijna 9 miljoen euro aan graffitiverwijderingskosten

Minister Crucke deelde de Kamer ook mee dat NMBS vorig jaar 8,8 miljoen euro besteedde aan het verwijderen van graffiti op treinen. Het ging om 8.483 gevallen van graffiti op meer dan 2.100 voertuigen en een totale oppervlakte van 251.334 m². Het aantal graffiti dat door de schoonmaakploegen werd verwijderd, blijft zeer hoog maar is stabiel in vergelijking met 2023.

De spoorwegmaatschappij ontving in 2024 382 meldingen van graffiti op spoorwegterreinen en NMBS-ambtenaren schreven 51 processen-verbaal uit in verband met graffiti. Enkel wanneer de daders op heterdaad worden betrapt en correct worden geïdentificeerd, kan NMBS de kosten op hen verhalen.