Het is algemeen bekend dat kandidaat-bestuurders lang moeten wachten om hun rijexamen in Vlaanderen af te leggen. Deze lange wachttijden, van zes tot zeven maanden, komen mede doordat er jaarlijks gemiddeld meer dan 4.000 rijexamens voor een rijbewijs klasse B worden geannuleerd. Elk verloren tijdslot is immers een gemiste kans om een andere kandidaat snel te helpen, waardoor de wachtlijst nog langer wordt.

De impact van de geschrapte examens is vooral groot voor wie leert rijden zonder rijschool, zegt Vlaams parlementslid Sofie Mertens (CD&V). Mertens vindt dan ook dat er snel een beter registratiesysteem moet komen.

Meer dan 30.000 examens geannuleerd

Sinds 2019 zijn er meer dan 30.000 examens geannuleerd, zo blijkt uit cijfers die Mertens heeft opgevraagd. De redenen voor deze annuleringen variëren van no-shows en mensen die hun voorlopig rijbewijs of ID-kaart niet bij zich hebben tot mensen van wie het voorlopig rijbewijs niet meer geldig is.

In ieder geval is de impact op de al oplopende wachttijden bij de examencentra - nog steeds een gevolg van de sluiting van de Covid-19 crisis - aanzienlijk, omdat deze kandidaten opnieuw moeten worden ingepland, waardoor de wachttijden nog verder oplopen.

Voor Mertens betekent dit dat er snel een beter registratiesysteem moet komen. “Alleen zo kunnen we het aantal geannuleerde examens en dus de lange wachttijden voor het rijexamen terugdringen”, zegt ze.

Oneerlijk systeem

De cijfers tonen een opmerkelijk verschil tussen kandidaten die hun examen afleggen bij een rijschool of een onafhankelijke begeleider, een aanzienlijk goedkopere optie, aangezien lessen bij een rijschool bijna 2.000 euro kosten. Bij de rijschool konden 5.816 rijexamens niet doorgaan.

Voor kandidaten die zich inschreven bij een instructeur, gaande van een ouder of familielid tot een zelfstandige rijinstructeur, ligt dit aantal meer dan vier keer hoger: maar liefst 24.485 examens werden geannuleerd. Volgens Mertens kan dit grote verschil te maken hebben met het feit dat rijscholen deze rijexamens dagelijks afnemen.

“Het systeem is oneerlijk”, klaagt Mertens. “Wie leert rijden zonder rijschool heeft niet dezelfde toegang tot beschikbare examenplaatsen en moet langer wachten.” Rijscholen kunnen flexibeler inspelen op de beschikbaarheid van examenplaatsen. Kandidaten die zelf leren rijden moeten ook zelf een afspraak maken. Kandidaten kunnen dit pas doen als ze hun voorlopig rijbewijs hebben gehaald, zonder garantie op een plaats.

“Als gevolg daarvan boeken veel kandidaten hun examen heel vroeg, slagen ze minder vaak (41,1%) en moeten ze opnieuw in de rij wachten. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die de druk op het systeem verder opvoert.”

151 examinatoren

Ook Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) wil deze wachttijden verkorten. Naast een toename van het aantal examens dat niet kan doorgaan omwille van administratieve of technische tekortkomingen, is er ook een gelijktijdige stijging van de vraag naar theoretische en praktische rijexamens B.

De combinatie van meer kandidaten en een achterstand zorgt voor langere wachttijden. Ze wijst erop dat het aantal examinatoren tussen 2019 en nu is gestegen van 126 naar 151, met nog eens zes examinatoren in opleiding.

Uit recente cijfers blijkt dat 52% van de kandidaten kiest voor privécoaching, terwijl 48% de voorkeur geeft aan lessen bij een rijschool.