“Het Groene Klimaatfonds (GCF) van de Verenigde Naties heeft een recordjaar achter de rug wat betreft de goedkeuring van projecten in landen die kwetsbaar zijn voor klimaatverandering, mede dankzij hervormingen die de bureaucratische hindernissen hebben verminderd’, aldus uitvoerend directeur Mafalda Duarte in een interview met AFP.
GCF, opgericht in 2015 en gevestigd in Songdo (Zuid-Korea), is 's werelds grootste multilaterale klimaatfonds. Sinds de oprichting heeft het $19,3 miljard opgehaald en streeft het ernaar om tegen 2030 $50 miljard te bereiken.
Het fonds is opgericht om geld van rijke landen – die historisch gezien het meest verantwoordelijk zijn voor klimaatverandering – naar ontwikkelingslanden te sluizen, om hen te helpen zich aan te passen aan de opwarming van de aarde en hun uitstoot te verminderen.
Recordjaar
Dit jaar kondigde het GCF een recordbedrag van $3,26 miljard aan nieuwe toezeggingen aan, een aanzienlijke stijging ten opzichte van het op één na beste jaar, 2021, toen $2,9 miljard werd opgehaald. Dat totaal omvat $295 miljoen voor een ontziltings- en watertransportproject in Jordanië, dat door het Midden-Oostenland, dat met een ernstige watercrisis kampt, als “van vitaal belang” wordt beschouwd. Dit is het grootste afzonderlijke project dat ooit door het fonds is gefinancierd.
“Een positief signaal in het huidige geopolitieke klimaat”, zei Mafalda Duarte tegen AFP in een interview voorafgaand aan COP30, die half november in Brazilië plaatsvindt. De context omvat uitdagingen, zoals de terugtrekking van de VS uit het Klimaatakkoord van Parijs en de situatie in Europa, waar sommige regeringen vanwege binnenlandse economische druk hebben bezuinigd op buitenlandse hulp.
Administratieve hervormingen
Duarte schrijft dit recordjaar toe aan de administratieve hervormingen die zij sinds haar aantreden bij het GCF in 2023 heeft doorgevoerd. Een voorbeeld van deze hervormingen: de beoordelingstermijn voor projecten is teruggebracht van twee jaar naar negen maanden en het accreditatieproces voor partnerinstellingen, zoals nationale instanties en banken, is verkort van drie jaar naar negen maanden.
Mafalda Duarte pleit ook voor het gebruik van leningen in plaats van subsidies voor winstgevende projecten. Ze stelt dat leningen met een lage rente een beter gebruik maken van donorgelden en toch ten goede komen aan ontwikkelingslanden.
Leningen en subsidies
Ontwikkelingslanden en non-profitorganisaties hebben lange tijd kritiek gehad op leningen, omdat deze de schuldenlast verhogen en landen met een laag inkomen dwingen meer terug te betalen dan ze zich kunnen veroorloven. Maar volgens Duarte zijn subsidies geschikt voor de meest kwetsbare landen, maar niet altijd gerechtvaardigd wanneer partners uit de particuliere sector hiervan kunnen profiteren.
Momenteel bestaat ongeveer 45% van de financiering van het fonds uit subsidies. Duarte benadrukt echter dat subsidies alleen niet voldoende zijn om de doelstelling van het Akkoord van Parijs te halen, namelijk de opwarming van de aarde beperken tot 1,5 °C boven het pre-industriële niveau.
‘Verantwoordelijkheid’
Voor haar zal COP30 alleen succesvol zijn als het zich richt op ‘verantwoordelijkheid’. “Anders”, zegt ze, “zullen toekomstige generaties terugkijken op ons en vragen: hoe konden jullie zo traag zijn om het te begrijpen?”
België is ook betrokken bij het Groene Klimaatfonds. Het land heeft een bijdrageovereenkomst ondertekend voor de eerste aanvullingsperiode van het GCF (in december 2019) en de tweede (in mei 2024). België heeft een bijdrage van 150 miljoen euro toegezegd voor de periode 2024-2027, een verhoging ten opzichte van de eerdere toezegging van 100 miljoen euro.
