In Gent (België) zijn er meer dan 250 inwoners zullen gedurende drie maanden de luchtkwaliteit in en rond hun woningen meten.

Dit proefproject, genaamd ‘Luchtmeters’, heeft tot doel de vervuiling door fijnstof (PM 2,5) in kaart te brengen, een belangrijke bron van vervuiling door houtkachels, verkeer en industrie. De piloot is ook bedoeld om ervaringen uit te wisselen en het bewustzijn te vergroten van de risico's van fijnstof.

“We hebben in totaal 301 mobiele sensoren verspreid in Gent”, legt Celien Van Gorp van de Vlaamse MilieuMaatschappij (VMM) uit. “We zullen de mobiele sensoren gedurende zes weken inzetten.

De deelnemers zullen een paar uur per dag met hen wandelen of fietsen. Een GPS verzamelt gegevens en de deelnemers kunnen aan de hand van gekleurde lampjes zien of er veel of weinig fijnstof in de lucht zit. Blauw is goed, rood is slecht.”

Mobiele en permanente sensoren

Er zijn ook permanente sensoren die drie maanden lang non-stop metingen verrichten. “Alle deelnemers hebben last van overlast of stoken thuis hout. Sommige sensoren zijn binnenshuis geïnstalleerd op 41 locaties, in de buurt van open haarden of ventilatiesystemen. We maken ook gebruik van vragenlijsten en deelnemers houden een logboek bij”, vervolgt Van Gorp.

De verzamelde informatie wordt live gedeeld via een online platform, waarna onderzoekers en de stad Gent analyses kunnen uitvoeren om het bewustzijn te vergroten en uiteindelijk het beleid inzake luchtkwaliteit en houtrook te ondersteunen. Het project koppelt gegevens aan de ervaringen van bewoners, niet alleen aan technologie, waardoor een bredere betrokkenheid wordt bevorderd.

“Het proefproject is nu al een groot succes”, zegt Filip Wateeuw (Groen), schepen in Gent. “900 Gentenaars hebben zich aangemeld en uiteindelijk hebben we meer dan een derde van hen kunnen selecteren.”

Onzichtbare vervuilende stof

Fijnstof is een onzichtbare vervuilende stof die op korte en lange termijn veel gezondheidsproblemen veroorzaakt. Bronnen zijn onder meer houtverbranding., verkeer en industrie. Zelfs kleine hoeveelheden kunnen schadelijk zijn voor uw gezondheid. Denk aan hart- en longproblemen, astma-aanvallen, vroegtijdig overlijden of verminderde longgroei bij kinderen. 

De metingen zijn op 15 december begonnen en zullen in maart 2026 worden afgerond. De resultaten zullen in de zomer van 2026 worden gepubliceerd. Deelnemers kunnen tijdens de meetperiode de resultaten van hun eigen meetapparaat bekijken. Gent wil op basis van de resultaten later ook maatregelen nemen.

Soortgelijke luchtmetingen zijn al uitgevoerd in België. Denk bijvoorbeeld aan CurieuzenAir in Brussel of CurieuzeNeuzen in Antwerpen. Soortgelijke initiatieven waarbij burgers worden betrokken bij onderzoeken naar de luchtkwaliteit hebben ook in andere Europese landen plaatsgevonden.