De Belgische spoorwegnetbeheerder Infrabel lanceert Impulse Belgium, een laboratorium voor start-ups, zo meldt de zakenkrant De Tijd. Via deze interne innovatiecel wil Infrabel zich richten op projecten die de efficiëntie en veiligheid van het netwerk verbeteren. Twee projecten worden naar voor geschoven: het elektriciteitsnet openstellen voor derden en AI gebruiken voor spoorwegonderhoud.

Na Elia beheert Infrabel met 3 600 km hoogspanningslijnen het grootste elektriciteitsnet van België. In het kader van de nieuwe 5shift-strategie (2024-2032) en innovatie-initiatieven is er een specifiek en ambitieus plan om dit net meer ‘open’ te maken voor derden.

Infrabel wil met andere woorden niet langer enkel verbruiker zijn, maar ook een actieve speler in de energietransitie. Omdat het net van Elia op veel plaatsen volzet is en Infrabel vaak nog capaciteit op zijn lijnen heeft, wil het deze capaciteit gebruiken om het overschot aan groene stroom van derden, zoals naburige windmolenparken of zonneparken, te transporteren naar andere bedrijven verderop op de lijn.

‘Bidirectionele’ stations langs de spoorlijn

In de haven van Antwerpen-Brugge bijvoorbeeld is de vraag naar elektriciteit enorm. Als Infrabel erin slaagt om zijn lokale net te gebruiken als buffer of transportkanaal, kunnen havenbedrijven sneller verduurzamen zonder te moeten wachten op een nieuwe aansluiting van Fluvius of Elia.

Met Impulse Belgium wil Infrabel specifieke uitdagingen opzetten voor technologiebedrijven die tractiestations langs het spoor omvormen tot ‘bidirectionele’ stations, zodat de elektriciteit niet langer slechts in één richting stroomt, namelijk naar de trein, maar ook kan worden teruggevoerd naar het net of naar lokale batterijparken.

Een andere gerelateerde uitdaging is de ontwikkeling van softwareplatforms die automatisch de facturatie afhandelen tussen Infrabel en externe partijen wanneer ze stroom uitwisselen via het spoorwegnet.

Gebruik van AI voor meer veiligheid

Een andere prioriteit voor de Incubator van Infrabel is het gebruik van AI om het spoorwegnetwerk te monitoren. De spoorwegoperator wil overschakelen van “onderhoud wanneer er iets stuk gaat” naar “predictief onderhoud”.”

Infrabel is bijvoorbeeld begonnen met de installatie van slimme AI-camera's aan 70 kritieke overwegen en in tunnels. Zodra de AI een gevaarlijke situatie of een persoon in een tunnel detecteert, stuurt hij automatisch een alarm naar het seinhuis. Zo kan het treinverkeer onmiddellijk gestopt worden, voor er een ongeval gebeurt.

Infrabel gebruikt ook LiDAR (laserscanning) om het hele spoorwegnet in 3D in kaart te brengen. AI-algoritmes analyseren deze 3D-scans om te identificeren waar bomen of struiken op de hoofdlijnen staan, zodat het team het probleem kan aanpakken.

Hogesnelheidscamera's en sensoren

Daarnaast gebruikt het bedrijf speciale meettreinen die zijn uitgerust met hogesnelheidscamera's en sensoren. Deze maken foto's van de wissels en rails. AI-software vergelijkt deze beelden met historische ‘perfecte’ beelden om haarscheurtjes of slijtage te detecteren die nog onzichtbaar zijn voor het menselijk oog.

De belangstelling voor Impulse België is nu al groot. Volgens De Tijd waren er gisteren meer dan 100 mensen aanwezig bij de lancering, waaronder vertegenwoordigers van energienetwerkbeheerders en onderzoekscentra en universiteitsfunctionarissen.