De stad van Amsterdam wil zeecruises vanaf 2035 verbieden. De Passenger Terminal Amsterdam (PTA) moet verdwijnen.
Het is een van de meest ingrijpende beslissingen die een grote Europese havenstad heeft genomen in het debat over cruisetoerisme, luchtvervuiling en stedelijke ruimte. Het vertrek van de terminal heeft “duidelijke voordelen voor duurzaamheid en het milieu”, zegt havenraadslid Hester van Buren.
Ze wijst erop dat grote schepen zeer vervuilend zijn, omdat ze aanzienlijke hoeveelheden CO2, fijnstof en stikstof uitstoten. De schepen zijn slecht voor het klimaat, brengen hordes toeristen naar onze stad en blokkeren de IJ-brug.
Financieel riskant
Het debat wordt minder gedreven door het aantal schepen dan door hun onevenredige vervuilende voetafdruk, vooral in dichtbevolkte steden zoals Amsterdam. Eén groot cruiseschip stoot 120 tot 150 ton CO₂ per dag uit terwijl het aangemeerd ligt, 3 tot 6 ton stikstofoxiden (NOx) per dag, een belangrijke oorzaak van stedelijke luchtvervuiling, en aanzienlijke fijnstof (PM2,5) en zwaveloxiden, vervuilende stoffen die wegvoertuigen niet meer mogen uitstoten.
Het verplaatsen van de Passenger Terminal Amsterdam is technisch haalbaar, maar financieel risicovol. Door het stopzetten van zeecruises zou Amsterdam €46 miljoen aan inkomsten mislopen. zeehavengelden en dagtoeristenbelasting - meer dan dertig jaar. Compensatie kan volgens de wethouder echter gevonden worden in het herinrichten van de Veemkade en het vinden van een nieuwe bestemming voor de ligplaats in de Coenhaven.
Alleen riviercruises
De sluiting van de zeecruiseterminal heeft gevolgen voor zowel de directe als indirecte werkgelegenheid, maar volgens Van Buren wegen de nadelen van de terminal zwaarder dan de voordelen. Volgens haar komt cruisevaart steeds meer op gespannen voet te staan met met de visie van de stad, waarin leefbaarheid, ruimte en duurzaamheid voorop staan.
In 2023 nam de gemeenteraad een motie van de D66-fractie aan waarin werd opgeroepen tot een verbod op cruiseschepen en de verplaatsing van de terminal. Sindsdien heeft het dagelijks bestuur het aantal zeecruiseschepen gehalveerd, van 190 naar maximaal 100 per jaar. Riviercruises mogen nog steeds aanmeren aan de Veemkade. Het stoppen van zeecruises is een van de maatregelen die het stadsbestuur wil nemen om overtoerisme aan te pakken en de stad duurzamer te maken.
België is nog steeds relatief cruisevriendelijk
Andere Europese steden hebben vergelijkbare stappen ondernomen om vervuiling en overtoerisme door cruiseschepen aan te pakken. Venetië heeft grote cruiseschepen uit haar historische lagune verbannen, Barcelona en Dubrovnik hebben het aantal schepen aan een maximum gebonden om overtoerisme tegen te gaan en Marseille heeft cruises niet verboden, maar heeft scheepskapiteins en exploitanten vervolgd voor illegale zwaveluitstoot.
België blijft daarentegen relatief cruisevriendelijk: Zeebrugge beperkt de dagelijkse aanlopen en plant walstroom, terwijl Antwerpen een bescheiden aantal schepen blijft verwelkomen zonder limiet.
