Cijfers hebben dit al aangetoond en het Belgische verkeersinstituut Vias bevestigt het nog maar eens: verkeersveiligheid is niet genderneutraal. Mannen sterven veel vaker in het verkeer dan vrouwen. Vrouwen worden in hun dagelijkse mobiliteit geconfronteerd met andere - en vaak over het hoofd geziene - gevaren.

In België zijn bijna acht op de tien verkeersdoden mannen. Die verhouding is de afgelopen tien jaar nauwelijks veranderd. Hoewel het totale aantal verkeersdoden is gedaald, hebben mannen nog steeds twee tot drie keer meer kans om te sterven in het verkeer dan vrouwen. En hetzelfde patroon is zichtbaar in andere Europese landen.

Mannelijk en vrouwelijk gedrag

Het laatste Vias-rapport toont aan dat dit geen toeval van de biologie is, maar het resultaat van hoe, wanneer en waar mensen zich verplaatsen. Mannen rijden meestal vaker en leggen langere afstanden af; vrouwen daarentegen maken kortere maar frequentere ritten.

Mannen maken vaker gebruik van risicovolle vervoersmiddelen, zoals snelle auto's of motorfietsen. Vrouwen daarentegen gaan vaker te voet, met de fiets of met het openbaar vervoer. Dat maakt vrouwen kwetsbaarder op de weg, vooral als voetgangers en fietsers.

Houding ten opzichte van verkeersrisico's

De houding van mensen ten opzichte van verkeersrisico's verschilt ook sterk. In heel Europa tonen mannen een hogere tolerantie voor te snel rijden, rijden onder invloed en risicovol gedrag, vaak versterkt door groepsdruk en sociale normen. Vrouwen rapporteren consistent een lagere acceptatie van risico's, een hogere gordeldracht en meer steun voor verkeersveiligheidsregels.

Het resultaat is ook zichtbaar in de statistieken: mannen sterven veel vaker 's nachts, in het weekend en bij ongevallen met één voertuig, terwijl vrouwen vaker overdag doordeweeks verongelukken, vooral tijdens het lopen of fietsen.

Voertuigontwerp

Het Vias-rapport belicht ook een minder zichtbaar probleem: het ontwerp van voertuigveiligheid. Crashtests en veiligheidssystemen zijn lange tijd afgestemd op mannelijke lichaamsmodellen. Als gevolg daarvan lopen vrouwen een hoger risico op verwondingen bij vergelijkbare botsingen.

Leeftijd speelt ook een belangrijke rol. Jonge mannen (18-24) vormen over het algemeen de groep met het hoogste risico. Oudere mannen (65+) lopen steeds meer gevaar als fietser of voetganger en oudere vrouwen (75+) lopen meer risico als voetganger.

Wie loopt wanneer risico en waarom?

In de meeste transportstatistieken ontbreken echter naar geslacht uitgesplitste blootstellingsgegevens, zoals afgelegde kilometers of tijd doorgebracht in het verkeer. Bovendien zijn nieuwe vormen van mobiliteit, zoals e-scooters, onvoldoende onderzocht vanuit een genderperspectief.

De conclusie van Vias is dan ook onomwonden: verkeersveiligheid is niet genderneutraal en doen alsof dat wel zo is, maakt het beleid minder effectief. Het negeren van genderverschillen dreigt zowel de veiligheid als de inclusiviteit te ondermijnen. Het ontwerpen van veiligere steden, voertuigen en campagnes vereist inzicht in wie wanneer een risico loopt en waarom.