Te midden van de toenemende bezorgdheid over de opwarming van de aarde en de stijgende energiekosten heeft de staat Michigan grote oliemaatschappijen aangeklaagd. Ze beweren dat ze hebben samengespannen om de overstap naar hernieuwbare energie en elektrische voertuigen (EV's) te belemmeren.

De zaak in Michigan richt zich specifiek tegen BP, Shell, Chevron en Exxon Mobil, evenals tegen de grootste Amerikaanse olielobbygroep, het American Petroleum Institute (API).

Eerste klacht in zijn soort

Het is geen typische rechtszaak over klimaatschade waarin wordt gezocht naar compensatie voor de stijging van de zeespiegel of stormkosten; het is opgezet als concurrentiebeperkend gedrag onder de federale en staatsantitrustwetgeving, waarbij wordt beweerd dat samenspanning schade toebrengt aan consumenten en concurrenten (hernieuwbare energiebronnen/EV's). De aanklacht is meer gebaseerd op antitrustwetgeving dan op traditionele klimaatargumenten.

In een aanklacht die zijn weerga niet kent, beschuldigde de openbare aanklager van de staat, Dana Nessel, vorige maand vier grote spelers op het gebied van fossiele brandstoffen en de grootste olielobbygroep in de VS ervan dat ze als een ‘kartel’ handelden in een poging om de groei van hernieuwbare energie en elektrische voertuigen (EV's) tegen te houden, terwijl ze informatie over de gevaren van de klimaatcrisis onderdrukten.

‘Crisis in betaalbaarheid van energie’

De ’heimelijke verstandhouding‘ tussen de bedrijven dreef de elektriciteitskosten in Michigan op en vertraagde de overstap van auto's die op gas rijden, aldus de aanklacht. De elektriciteitskosten in Michigan zijn omhoog geschoten, met gemiddelde tarieven voor woningen toenemend met bijna 120% in de afgelopen twee decennia.

“Michigan heeft te maken met een betaalbaarheidscrisis op het gebied van energie nu de energiekosten voor onze huishoudens de pan uit rijzen en consumenten geen betaalbare opties hebben voor transport,” aldus Nessel.

“Deze uit de hand gelopen kosten zijn niet het gevolg van een natuurlijke economische inflatie, maar van de hebzucht van deze bedrijven die hun eigen winst en dominantie op de markt belangrijker vonden dan concurrentie en besparingen voor de consument.” En hoewel het gebruik van elektrische auto's toeneemt, waren EV's en hybrides vorig jaar goed voor minder dan 4% van alle geregistreerde voertuigen in de hele staat.

Michigan sterk afhankelijk van olie en gas

In Delaware, Maryland, New Jersey, New York, Pennsylvania, Puerto Rico en South Carolina hebben federale rechtbanken en staatsrechtbanken rechtszaken over klimaatgerelateerde schade afgewezen.

“Deze rechtszaak gaat ook voorbij aan het feit dat Michigan sterk afhankelijk is van olie en gas om de autofabrikanten en werknemers van de staat te ondersteunen,” zei Chevron-advocaat Theodore J. Boutrous Jr.

Wettelijke wegversperringen

“Deze ongegronde rechtszaken zijn een gecoördineerde campagne tegen een industrie die het dagelijks leven van energie voorziet, de economie van Amerika aandrijft en actief bezig is de uitstoot te verminderen. Wij blijven van mening dat energiebeleid thuishoort in het Congres, niet in een lappendeken van rechtszalen,” aldus Ryan Meyers, senior vice president en general counsel van het American Petroleum Institute.

In het verleden hebben veel staats- en lokale overheden - en zelfs steden - bedrijven die fossiele brandstoffen gebruiken aangeklaagd. Maar de meeste van deze aanklachten zijn afgewezen of juridisch geblokkeerd omdat de klimaatschade diffuus en wereldwijd is, waardoor rechters vinden dat ze geen procesbevoegdheid hebben.

‘Te politiek’ voor rechters?

Rechtbanken zeggen soms dat klimaatbeleidskwesties te ‘politiek’ of te ingewikkeld zijn voor rechters en moeten worden overgelaten aan het Congres of agentschappen. Als gevolg hiervan zijn zelfs belangrijke zaken in staten als New York en New Jersey afgewezen voordat het tot een rechtszaak is gekomen.

Misschien is de zaak in Michigan een uitzondering omdat de staat de rechtbanken niet rechtstreeks vraagt om koolstofemissiereducties of klimaatsanering op te leggen. In plaats daarvan beweert de staat dat het gedrag van bedrijven de concurrentie op het gebied van schone energie heeft onderdrukt en consumenten heeft geschaad. Er wordt een verband gelegd tussen het gebruik van fossiele brandstoffen en economische schade (hogere kosten, verminderde concurrentie, langzamere invoering van EV).