In België hebben we dit jaar nog niet veel zon gezien, maar nu de eerste tekenen van de lente zich aandienen, waarschuwt het Waalse Agentschap voor Verkeersveiligheid (AWSR) voor verblinding door de zon in het verkeer in deze tijd van het jaar.

Tijdens deze maanden staat de zon laag aan de horizon, precies op de momenten dat het verkeer het drukst is. Volgens cijfers van AWSR was een laagstaande zon in 2024 verantwoordelijk voor drie doden en 163 gewonden in het verkeer in Wallonië.

Sluier van licht

Februari is een van de meest ongevalgevoelige maanden, samen met september en oktober. De zon staat in deze maanden bijzonder laag aan de hemel, vooral tijdens het spitsuur tussen 7.30 en 8.30 uur en 17.00 en 18.00 uur. Het risico om verblind te worden is dan het grootst, waardoor de kans op een ongeval toeneemt, vooral tijdens het autorijden, waarbij 90% van de informatie via de ogen binnenkomt.

Deze drie maanden vertegenwoordigen een derde van de incidenten met verblinding (33%). Twee op de vijf Waalse bestuurders (41%) zegt ook een ongeval te hebben gehad of bijna te hebben gehad omdat ze verblind werden door de zon.

Ongevallen met verblinding gebeuren voornamelijk tussen twee weggebruikers (86%). In bijna een op de twee gevallen (46%) gaat het om aanrijdingen van opzij of van achteren in verband met slecht zicht.

Hoewel meer dan de helft van de slachtoffers (53%) inzittenden van een auto zijn, is een derde van de slachtoffers bij dit soort ongelukken een voetganger of fietser die simpelweg niet gezien wordt door de bestuurder.

Een zonnebril en een schone voorruit zijn belangrijk

Om het risico op ongelukken te verkleinen, raadt de AWSR aan om altijd een zonnebril binnen handbereik achter het stuur te houden, je voorruit grondig schoon te maken omdat een vuile voorruit het licht verstrooit en bij tegenlicht een ondoorzichtige witte muur wordt, je snelheid aan te passen en afstand te bewaren.

Je dimlicht gebruiken is ook een goede gewoonte die het risico drastisch vermindert, omdat je dan beter zichtbaar bent voor tegemoetkomend verkeer dat tegen de zon in rijdt.

Als je verblind wordt, rem dan voorzichtig en onmiddellijk. Het menselijk oog heeft een paar seconden nodig om zich aan te passen aan felle schitteringen; bij 90 km/u kun je in die tijd gemakkelijk 25 meter ‘blind’ afleggen.

En nog iets, de zonneklep is er niet voor niets, dus gebruik hem.

Het risico op een botsing neemt toe met 20%

Voor België als geheel zijn er gedetailleerde nationale jaarcijfers die specifiek de volgende groepen isoleren verblinding door de zon als oorzaak worden minder consequent gepubliceerd dan algemene ongevallenstatistieken. Maar als je de cijfers van Wallonië extrapoleert, dan gebeuren er in België ongeveer 400-500 ongevallen per jaar door zonlicht.

De cijfers voor de rest van Europa zijn vergelijkbaar met die voor België, plus of min. Studies in verschillende EU-landen schatten dat verblinding door de zon betrokken is bij 1-3% van de letselongevallen, of 200-600 dodelijke ongevallen per jaar.

Volgens Britse statistieken is de zon verantwoordelijk voor gemiddeld 2.500 tot 3.000 verwondingen per jaar. Zonlicht is daar de belangrijkste “weergerelateerde” oorzaak van ongevallen, zelfs nog vóór mist, sneeuw of harde wind.

In Nederland blijkt uit onderzoek van Veilig Verkeer Nederland (VVN) dat het risico op een aanrijding met 20% toeneemt wanneer de zon laag aan de hemel staat. In Duitsland wordt het aantal ongevallen veroorzaakt door verblinding waarschijnlijk onderschat omdat ze in politierapporten vaak worden geclassificeerd als “overig” of “onoplettendheid”.

In de rest van de wereld hebben landen met veel rechte oost-westwegen, zoals de VS of Australië, statistisch gezien veel meer last van verblinding tijdens de spits dan landen met bochtige wegen, omdat de zon minutenlang onafgebroken in het gezicht van de bestuurder schijnt.

Een grootschalig Amerikaans onderzoek toonde ook aan dat het risico op een dodelijk ongeval met 16% toeneemt bij felle zon in vergelijking met normale weersomstandigheden. Gegevens van de National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA) geven aan dat ongeveer 9.000 ongevallen per jaar verband houden met verblinding door de zon, wat jaarlijks resulteert in ongeveer 100 dodelijke slachtoffers.

Berucht fenomeen in Groenland en poolgebieden

Wereldwijd gebeuren de meeste “zonongevallen” op kruispunten, waar bestuurders door de zon verkeerslichten of overstekende voetgangers niet meer zien.

En terwijl Groenland nog steeds in het vizier van Trump is, is schittering in Groenland en de poolgebieden, in tegenstelling tot wat je zou verwachten, een berucht fenomeen vanwege de “eeuwige laagstaande zon”.”

Tijdens de overgang naar de middernachtzon in de lente en de poolnacht in de herfst zakt de zon niet zo laag als hier, maar blijft urenlang, soms bijna de hele dag, net boven de horizon.

Daarnaast is er ook nog het Albedo-effect, waarbij sneeuw en ijs tot 80% tot 90% van de zonnestralen reflecteren. In Arctische gebieden wordt zelfs speciale software gebruikt bij het ontwerpen van nieuwe wegen om de ‘Sun Blinding Effects’ (SBE) te minimaliseren.

Met andere woorden, de risicofactor per gereden kilometer is extreem hoog, hoewel het absolute aantal auto-ongelukken in Groenland gelukkig laag is omdat er heel weinig wegen (en dus auto's) tussen steden zijn.