Sociale media heeft een niet te onderschatten invloed op het verkeersgedrag van jongvolwassenen. Hoe vaker ze getuige zijn van onveilig verkeersgedrag op sociale media, hoe groter de kans dat ze zelf ook riskant gedrag gaan vertonen en verkeersboetes krijgen.

Dat is de conclusie van een recente studie van het verkeersveiligheidsinstituut Vias bij jongvolwassenen. De resultaten tonen voor het eerst in België het verband aan tussen sociale media en risicovol gedrag in het verkeer, zoals door rood licht rijden, mobiel bellen tijdens het rijden, een gesloten spoorweg oversteken of ‘racen’ tegen een andere weggebruiker.

Het onderzoek suggereert ook dat het bekijken van deze video's de houding van jongvolwassenen ten opzichte van risicovol gedrag verandert, waardoor het voor hen sociaal acceptabeler en realistischer wordt om zelf dergelijk gedrag te vertonen.

Enquête onder 1.000 jongvolwassenen

Vias verzamelde tientallen Belgische verkeersvideo's die te zien zijn op sociale media zoals Instagram en TikTok. De onderzoekers lieten de deelnemers aan het onderzoek de video's zien en vroegen hen wat ze ervan vonden. De deelnemende jongeren moesten ook aangeven hoeveel boetes ze het afgelopen jaar hadden gekregen.

Een representatieve steekproef van bijna 1.000 jongvolwassenen tussen 18 en 26 jaar nam deel aan het onderzoek. Eén op de acht, of 13% van de jongvolwassenen tussen 18 en 26 jaar, ziet bijna elke dag video's van riskant gedrag op sociale media. Een kwart (24%) ziet dit soort video's wekelijks. Dit komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.

Er is ook een correlatie tussen de interactie met deze video's, zoals liken en commentaar geven, en de blootstellingsfrequentie. Wie vaker reageert, krijgt meer van dit soort video's te zien.

Verband tussen frequente blootstelling en risicovol gedrag

De resultaten waren opvallend: degenen die zeiden dat ze deze video's regelmatig zagen, waren ook degenen die vaker boetes kregen. En degenen die in de enquête aangaven dat ze ‘zelden of nooit’ risicogedrag vertoonden, waren ook degenen die de minste video's van risicogedrag te zien hadden gekregen. 

Het probleem met sociale media is dat de video's die je ziet zijn afgestemd op jouw interesses. Dus als je ze leuk vindt of er commentaar op geeft, zie je ze vaker.

Minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) neemt het onderzoek zeer ernstig. “Dit is de eerste keer dat we het verband zien tussen sociale media en risicovol gedrag in het verkeer in België,” vertelde hij aan de krant De Standaard. “Dat is niet langer discutabel, dus we moeten eraan werken.”

‘Onaanvaardbaar’

“Gevaarlijk gedrag op de weg, ongeacht leeftijd, is onaanvaardbaar. We zullen op verschillende niveaus actie ondernemen: de preventie versterken in overleg met de regio's, samen met Vias onderzoeken hoe we deze platforms kunnen gebruiken om mensen bewuster te maken en de strijd tegen recidive opvoeren. De bescherming van weggebruikers blijft mijn absolute prioriteit.”

Hoewel goedkeurende reacties op ongewenst rijgedrag vaker voorkomen bij jongvolwassenen, had de meerderheid van de respondenten een negatieve houding ten opzichte van het waargenomen risicogedrag.

Crucke benadrukt dat sociale media zelf niet het probleem zijn. “We kunnen sociale media ook gebruiken om andere voorbeelden te geven.” Een toegevoegde waarde van sociale media is dat gedrag niet alleen kan worden beïnvloed door de bewustwordingscampagne zelf, maar ook door de reacties van anderen erop (via likes, shares, commentaar).