Zowel Air France-KLM als Lufthansa hebben bij Parpublica, de Portugese staatsholding, een bod ingediend voor een minderheidsbelang in TAP Air Portugal.

De Portugese overheid is van plan om maximaal 49,9% van de aandelen te verkopen, waarbij een tranche van 5% gereserveerd is voor werknemers. De staat behoudt formeel de controle, maar heeft aangegeven de resterende 50,1% in de toekomst aan dezelfde koper te willen verkopen.

De deadline voor het indienen van niet-bindende biedingen was gisteren. IAG, de moedermaatschappij van British Airways en Iberia, lijkt zich terug te trekken uit het proces, omdat een minderheidsbelang niet past in haar langetermijnstrategie.

Enorme historische schuld

TAP heeft ongeveer 7.700 werknemers, waaronder 1.200 piloten, en een vloot van ongeveer 100 vliegtuigen. De middelgrote luchtvaartmaatschappij biedt vluchten naar een uitgebreid netwerk in Brazilië, 14 Afrikaanse bestemmingen - waaronder Portugeestalig Afrika (zoals Angola, Mozambique, Kaapverdië, Guinee-Bissau en São Tomé en Principe) - en Noord-Atlantische routes naar de Verenigde Staten.

De luchtvaartmaatschappij vervoerde vorig jaar meer dan 16,5 miljoen passagiers en rapporteerde een operationele omzet van 3,28 miljard euro en een nettowinst van 55,2 miljoen in de eerste negen maanden van het jaar.

Maar TAP is te klein om op alle fronten te concurreren met de grote luchtvaartmaatschappijen. Bovendien heeft de Portugese regering tijdens de COVID-19-crisis 3,2 miljard euro belastinggeld in het bedrijf gepompt - geld dat ze terug wil. Tegelijkertijd moet het bedrijf volgens de EU-staatssteunregels een exitstrategie uitvoeren.

Is Air France-KLM de favoriet?

TAP past in de “multi-hub strategie” van Air France-KLM, zegt Benjamin Smith, de CEO van de Frans-Nederlandse groep. Hij wil de activiteiten in Lissabon uitbreiden en de connectiviteit met andere steden in het land verder ontwikkelen. Een andere factor is dat Air France-KLM nog geen Zuid-Europese hub heeft.

Lufthansa, aan de andere kant, benadrukt dat het de grootste luchtvaartgroep van Europa is en zich in de beste positie bevindt om TAP te ontwikkelen vanuit zowel Lissabon als Porto, zonder verkeer om te leiden naar Frankfurt. Carsten Spohr, CEO van Lufthansa, noemde Tap een “perfecte match”, mede vanwege haar sterke netwerken naar Brazilië en Latijns-Amerika.

Volgens deskundigen lijkt Air France-KLM de favoriet. De groep benadrukt zijn vermogen om merkidentiteiten te behouden en te laten groeien, zoals het deed met KLM. Lufthansa heeft in het verleden kritiek gekregen omdat het de merkidentiteit van overgenomen luchtvaartmaatschappijen zou hebben uitgewist.

De Lufthansa Group omvat al een groot aantal luchtvaartmaatschappijen, waaronder Swiss en Austrian Airlines en Brussels Airlines. De groep heeft ook een minderheidsbelang in de Italiaanse luchtvaartmaatschappij ITA. Die integratie is nog in volle gang en de groep zou dat belang dit jaar kunnen uitbreiden tot 90% - wat betekent dat er al een aanzienlijke hoeveelheid aandacht en kapitaal gaat naar een ander groot Zuid-Europees project.

Star Alliance versus SkyTeam

Een belangrijk voorbehoud is echter de alliantieswitch. Er zijn drie wereldwijde luchtvaartallianties. Star Alliance is de grootste ter wereld met een marktaandeel van 17,4%, gevolgd door SkyTeam met 13,7% en Oneworld met 11,9%.

Als Air France-KLM wint, zou TAP waarschijnlijk overstappen van Star Alliance naar SkyTeam, wat het concurrentielandschap aanzienlijk zou veranderen en de dekking van SkyTeam in Zuid-Amerika en Afrika - twee van de snelst groeiende luchtvaartmarkten - aanzienlijk zou versterken.

Dat is precies waarom Lufthansa zo graag bij TAP wil zijn: TAP is al lid van Star Alliance, net als Lufthansa. Door TAP toe te voegen, kan Lufthansa verder uitbreiden via Lissabon naar lange Atlantische vluchten zonder haar belangrijkste hubs in Frankfurt of München aan te tasten.

Als Lufthansa wint, blijft TAP in Star Alliance, wat de integratie operationeel eenvoudiger maakt. Als Air France-KLM wint, volgt een alliantieswitch die verstrekkende gevolgen zal hebben voor miljoenen reizigers - en zeker voor alle TAP-reizigers met een Star Alliance-status.

€1,5 tot €2 miljard

De Portugese overheid heeft een minimumprijs van 770 miljoen euro vastgesteld voor het belang van 44,9%. In de praktijk zullen bieders waarschijnlijk meer bieden om hun bod aantrekkelijker te maken.

Geschat wordt dat de aankoopprijs plus toekomstige investeringen - TAP heeft 21 vliegtuigen in bestelling - gemakkelijk 1,5 tot 2 miljard euro kunnen bedragen voor de winnende bieder.

Minister-president Luis Montenegro en zijn regering zullen de voorstellen nu bestuderen en vervolgens mogelijk onderhandelingen beginnen met een of meer kandidaten. Een definitieve beslissing wordt in de zomer verwacht.