Als het aan de Europese Commissie ligt, komt er één kaartje voor iedereen die met de trein door Europa wil reizen. De maatregel, door Europees Commissaris voor Transport en Toerisme Apostolos Tzitzikostas omschreven als “een revolutie voor het reizen per trein”, is bedoeld om grensoverschrijdend reizen op het continent makkelijker te maken.

Voor internationale treinreizen moeten reizigers vaak nog meerdere tickets kopen bij verschillende spoorwegmaatschappijen. Daardoor hebben ze bij vertraging soms geen of beperkt recht op compensatie en moeten ze misschien een nieuw ticket kopen om hun reis met een andere trein voort te zetten.

Complexe logistieke puzzel

Hier is een concreet voorbeeld waarom het huidige gefragmenteerde systeem zo frustrerend en overgecompliceerd is: nationale spoorwegmaatschappijen beschermen hun eigen markten en werken nog steeds niet genoeg samen.

Stel, je wilt een treinticket van Brussel naar Helsinki boeken. Op de websites van de Belgische spoorwegmaatschappij NMBS koop je je eerste ticket voor Brussel-Keulen-Hamburg, wat mogelijk is omdat de NMBS en Deutsche Bahn bilaterale overeenkomsten hebben.

Vervolgens moet je een tweede, aparte boeking maken bij SJ, de Zweedse spoorwegen, voor de nachttrein Hamburg-Stockholm of Hamburg-Kopenhagen-Stockholm overdag via Deutsche Bahn voor het eerste deel en dan bij SJ voor het tweede deel. Vervolgens heb je een ticket nodig voor de nachtferry Stockholm-Helsinki, een aparte boeking via Tallink/Viking, buiten het treinnetwerk om.

Eén enkel ticket, contract en reeks passagiersrechten zijn niet mogelijk. Als je trein naar Hamburg bijvoorbeeld 20 minuten vertraging heeft en je daardoor je aansluiting naar Stockholm mist, worden de reserveringen voor je aansluitende treinsegmenten geannuleerd en moet je nieuwe tickets kopen - juist omdat je verschillende tickets van verschillende maatschappijen hebt en geen enkele maatschappij verplicht is om je op de volgende trein te zetten of je te vergoeden.

Met andere woorden, als je duurzaam wilt reizen, moet je ongeveer 38 uur uittrekken en zelf de logistiek uitzoeken; je hebt geen bescherming in geval van vertragingen, terwijl dat wel het geval is bij vliegreizen en je vliegticket Brussel-Helsinki in 5 minuten kunt boeken voor een vlucht van amper 2,5 uur.

Online verkoopplatformen

De Europese Commissie heeft nu een nieuw wetgevingspakket voorgesteld om het makkelijker te maken voor treinreizigers om internationale treinreizen te boeken en om de rechten van treinreizigers beter te beschermen.

De Commissie wil daarom dat spoorwegmaatschappijen hun ticketprijzen en reistijden met elkaar en met online verkoopplatforms delen, zodat reizigers aanbiedingen van verschillende maatschappijen kunnen zoeken, vergelijken en combineren tot één ticket, dat in één transactie kan worden gekocht op een platform van hun keuze. Dit kan een onafhankelijk platform zijn of de eigen ticketingdienst van de spoorwegmaatschappij.

Spoorwegmaatschappijen met een marktaandeel van 50% zullen daarom hun vervoerbewijzen beschikbaar moeten stellen aan onafhankelijke online ticketdiensten die deze willen verkopen. Dit moet deze platforms in staat stellen reizigers meer reismogelijkheden te bieden, ook in combinatie met andere vervoerswijzen.

Tegelijkertijd zullen grote spoorwegmaatschappijen ook tickets van concurrerende bedrijven moeten aanbieden als die bedrijven dat willen, zodat bijvoorbeeld nieuwkomers gemakkelijker klanten kunnen bereiken.

Specifieke passagiersrechten

De Commissie voert ook eisen in voor ticketplatforms om alle vervoersopties op een eerlijke en neutrale manier weer te geven, met criteria als prijs, reistijd, vertrektijd en, waar mogelijk, broeikasgasemissies als standaardinstellingen.

Het voorstel bevat ook specifieke passagiersrechten. Als een aansluiting wordt gemist tijdens een treinreis met een enkel ticket, moet de maatschappij die verantwoordelijk is voor de vertraging reizigers een alternatieve reis naar hun bestemming aanbieden zonder extra kosten of het ticket terugbetalen. Afhankelijk van de situatie kan het bedrijf ook worden verplicht om compensatie te betalen of maaltijden of hotelaccommodatie te verstrekken.

De sector is niet blij met het voorstel

Het idee - “Een grote stap voorwaarts voor transparantie en keuze voor de consument”, volgens Europees Commissaris Tzitzikostas - stuit echter op weerstand in de sector.

De European Railway Industry Association (CER) noemt het een “ongekende inmenging” door de Commissie. “Ik ken geen enkel geval waarin iemand gedwongen wordt om het product van een concurrent te verkopen. Stel je voor dat Lufthansa gedwongen zou worden om tickets van Ryanair te verkopen,” bekritiseert directeur Alberto Mazzola, hoewel hij vergeet te vermelden dat de spoorweginfrastructuur in Europa grotendeels in handen van de overheid is.

Tegelijkertijd waarschuwt CER dat wanneer winstgerichte digitale platforms vrij spel krijgen om de ticketverkoop te domineren, de spoorwegen de werkelijke kosten zullen dragen en verantwoordelijk zullen worden gehouden, met onvermijdelijke gevolgen voor de ticketprijzen.

Tzitzikostas begrijpt de “frustratie”, maar hij is ervan overtuigd dat zijn voorstel de ticketprijzen zal verlagen en zal leiden tot een stijging van het aantal passagiers met 5%.

De lidstaten en het Europees Parlement moeten zich nu over het voorstel buigen. Zodra ze een akkoord bereiken, hebben de bedrijven een jaar de tijd om zich aan te passen. Er lijkt in het Parlement veel steun te zijn voor het voorstel en als alles volgens plan verloopt, zal deze hervorming naar verwachting begin 2029 van kracht worden.