Een werkweek van 40 uur is gebruikelijk in de automobielsector, of je nu in Frankrijk, de VS of China werkt. Duitsland heeft deze teruggebracht tot 35 uur toen de Duitse autofabrikanten aan de top stonden en de vakbonden betere arbeidsvoorwaarden eisten. Maar in de veranderende realiteit van de laagloonproductie staan deze privileges nu onder druk.

Martin Brudermüller, voorzitter van de raad van commissarissen van Mercedes-Benz, verklaarde deze week tegenover het Handelsblatt dat Duitsland “serieus moet streven naar een terugkeer naar de 40-urige werkweek”.”

Brudermüller, die ook zes jaar lang CEO van BASF was, slaat alarm over de stijgende kosten. Volgens hem is Duitse arbeidskracht “te duur geworden volgens internationale maatstaven”. Het land “heeft geen productiviteitsvoordeel meer ten opzichte van belangrijke concurrenten”.”

Het voorstel van de voorzitter wordt onafhankelijk ondersteund door het Keulse Instituut voor Economisch Onderzoek, dat het probleem in cijfers heeft uitgedrukt. De Duitse arbeidskosten per eenheid product lagen in 2024 22% hoger dan het internationale gemiddelde. Alleen Denemarken en België, waar indexering een grote rol speelt bij de loonberekening, waren duurder.

Brudermüller ging dieper in op het probleem en stelde twee opties voor. “Ofwel verlaag je de salarissen, ofwel werken mensen langer voor hetzelfde salaris.” Salarisverlagingen zijn “in de praktijk niet redelijk”. Meer uren werken is dat wel.

De onderhandelingen zijn nog gaande

Het is dan ook geen verrassing dat Brudermüller op ramkoers ligt met de grootste Duitse vakbond, IG Metall. De 35-urige werkweek werd 31 jaar geleden ingevoerd in de Duitse metaal- en elektrotechnische industrie.

Hoewel dit wettelijk niet verplicht is, is de 35-urige werkweek de norm geworden bij Mercedes, BMW, Volkswagen en de meeste grote Duitse autofabrikanten. De Tesla-fabriek in Grünheide blijft de opvallende uitzondering: daar geldt geen collectieve arbeidsovereenkomst en het bedrijf heeft zich verzet tegen de eis van IG Metall voor een 35-urige werkweek.

België biedt een middenweg. Bij Volvo Car Gent geldt een werkweek van 39 uur, wat dichter bij het 40-urige model ligt dat werkgevers in Duitsland nastreven, maar dit wordt gecompenseerd met ADV-dagen en extraatjes zoals maaltijdcheques en ecocheques.

Werknemers in de Duitse premiumautosector verdienen doorgaans nog steeds meer per uur en werken minder uren, waarbij de 35-urige werkweek wordt aangevuld met 30 vakantiedagen en sectorbrede vakantie- en kerstbonussen.

Start van de formele besprekingen

In Duitsland lijkt het erop dat dit voorstel aan de onderhandelingstafel zal worden besproken. Britta Seeger, hoofd personeelszaken bij Mercedes, heeft tegenover Bloomberg bevestigd dat het bedrijf formele gesprekken zal aangaan met vakbondsleiders over “aanvullende bezuinigings- en concurrentieverhogende maatregelen”.” 

Brudermüller wil ook dat Duitsers tot op hogere leeftijd blijven werken. Gezien de vergrijzing, zo zei hij, kan het pensioenstelsel “niet worden gefinancierd zonder een langere loopbaan”. Hij stelde dat werken mensen gezond houdt en hen een doel geeft. IG Metall zal waarschijnlijk bezwaar maken tegen elk woord van die zin.

De marge is met meer dan 3% gedaald

De Duitse regering bereidt een eigen hervorming van de arbeidstijd voor. De coalitie is van plan de huidige dagelijkse maximumduur van acht uur te vervangen door een wekelijks maximum van maximaal 48 uur.

Naar verwachting wordt deze maand een wetsontwerp ingediend. Werkgevers hebben deze flexibiliteit nodig om niet alleen het hoofd te kunnen bieden aan de opkomst van de Chinese productiesector, maar ook aan de loonvoordelen in zuidelijke EU-lidstaten zoals Spanje. 

Mercedes streeft naar een kostenbesparing van 10%, maar de marges van de divisie zijn in het eerste kwartaal van 2026 ingestort tot 4,1%. Dat is 3,2 procentpunten lager dan een jaar eerder. Andere autofabrikanten in Duitsland kampen met vergelijkbare terugval.

BMW heeft deze maand een winstwaarschuwing afgegeven, terwijl Volkswagen heeft toegegeven dat zijn oorspronkelijke bezuinigingsplan, waarbij 50.000 werknemers zouden worden ontslagen, niet voldoende zal zijn. Duitsland lijkt niet langer in staat om de sociale vooruitgang te handhaven die het als wereldwijde industriële koploper had bereikt.