De nieuwe regels die de EU wil invoeren voor het boeken van treinkaartjes voor grensoverschrijdende treinreizen betekenen nog steeds dat bijna de helft van de drukste internationale treinreizen moeilijk of onmogelijk te boeken is. Dat blijkt uit een nieuw rapport van T&E, een belangenorganisatie voor duurzame mobiliteit.

T&E stelt ook een aantal wijzigingen en maatregelen voor die reizigers in het internationale treinverkeer beter zouden beschermen.

“Eén reis, één ticket, alle rechten”

In mei heeft de Europese Commissie het EU-passagierspakket gepresenteerd, een reeks van drie wetsvoorstellen die bedoeld zijn om reizigers die grensoverschrijdende treinreizen maken beter te beschermen.

De kern van het voorstel wordt samengevat in de slogan van de Commissie: “Eén reis, één ticket, volledige rechten.” Met andere woorden: reizigers die via één platform en in één transactie een treinreis boeken waarbij meerdere vervoerders betrokken zijn, moeten één ticket voor de gehele reis ontvangen, met volledige bescherming in geval van verstoringen.

Of hoe de Commissie het model van de luchtvaart wil toepassen op het spoorvervoer, met dit verschil dat de spoorwegmarkt nog veel complexer is.

Nog steeds enkele tekortkomingen

En hoewel T&E van mening is dat de EU-regelgeving ter modernisering van treinkaartjes en passagiersrechten een enorme stap vooruit betekent, met name voor binnenlands reizen, schiet deze op verschillende punten nog tekort, waardoor internationaal reizen per spoor uiteindelijk toch niet zou worden gestimuleerd.

Uit onderzoek blijkt dat op 13 van de 30 drukste grensoverschrijdende vliegroutes in de EU, oftewel 43%, treinreizigers die via de platforms van grote spoorwegmaatschappijen boeken nog steeds niet kunnen rekenen op volledige bescherming, zoals het recht op de volgende trein of een vergoeding in geval van vertraging. En overstappen blijft een uitdaging in Europa: meer dan 40% van de respondenten van het T&E-onderzoek die tijdens een internationale reis moesten overstappen, misten hun aansluiting.

Bovendien zouden de financiële risico’s voor reizigers ook hoog blijven. Op 12 door T&E onderzochte routes zou een reiziger die door een vertraging een internationale aansluiting mist, gemiddeld 86 euro extra moeten betalen voor een last-minute vervangend ticket. Op de helft van de onderzochte routes moesten reizigers bovendien een hotelovernachting uit eigen zak betalen.

Geografische hiaten

Er zijn ook nog steeds geografische en operationele hiaten. Het huidige voorstel verplicht grote nationale spoorwegmaatschappijen om “all-in-one-tickets” aan te bieden voor reizen binnen hun eigen land, zelfs als je overstapt op een trein van een concurrent.

Maar voor internationale reizen geldt die eis vrijwel nergens. In heel Europa zullen de nieuwe regels slechts op twee belangrijke internationale routes voor echte verandering zorgen: Barcelona-Parijs en Madrid-Porto. Voor de rest blijft het een gok.

Wil je bijvoorbeeld van Parijs naar Rome of van Barcelona naar Milaan reizen? Dan heb je pech, juist omdat de grote spoorwegmaatschappijen niet verplicht zijn om elkaars tickets voor die specifieke routes te verkopen. Het voorstel van de Europese Commissie is immers gebaseerd op juridische logica en een algemene regel die uitgaat van binnenlandse marktdominantie.

Op de route Barcelona-Parijs rijdt de Spaanse nationale spoorwegmaatschappij Renfe over de grens tot ver in Frankrijk, en de Franse SNCF rijdt tot ver in Spanje. Omdat zij op elkaars “thuismarkten” actief zijn, geldt in dit geval wel de wettelijke verplichting om elkaars treinkaartjes te vertonen.

Op een traject als Parijs–Rome ligt het anders. De SNCF brengt je naar de Italiaanse grens, of net over de grens naar Milaan, en vanaf daar neem je de Italiaanse Trenitalia naar Rome.

Aangezien Trenitalia geen machtspositie inneemt op de Franse markt en de SNCF geen machtspositie inneemt op de Italiaanse markt, verplicht deze specifieke wet hen niet om op hun eigen websites een gecombineerd ticket Parijs-Rome aan te bieden. Volgens de letter van de wet zijn zij alleen verplicht hun eigen binnenlandse netwerken open te stellen voor concurrenten.

Ambities blijven achter, tenzij er aanpassingen worden doorgevoerd

Om internationaal reizen per trein aantrekkelijker en duurzamer te maken, pleit T&E er daarom voor om grote spoorwegmaatschappijen te verplichten doorlopende tickets aan te bieden op de drukste Europese treinroutes.

Bovendien moet een doorreisticket ook geldig zijn voor reizen die via hetzelfde boekingsplatform zijn geboekt, zelfs als deze niet in één transactie zijn aangeschaft.

Het publiek moet ook beter worden geïnformeerd over de rechten van reizigers door middel van verplichte voorlichting door ticketplatforms over het recht van reizigers op schadevergoeding, bijstand, omleiding en terugbetaling, alsook via voorlichtingscampagnes en een uniforme toepassing bij de loketten en aan boord.

Ten slotte zouden boekingsplatforms verplicht moeten worden om de CO₂-uitstoot van reisopties weer te geven, zodat reizigers gemakkelijker duurzame keuzes kunnen maken.

Als de T&E-voorstellen niet worden uitgevoerd, vreest de organisatie dat het EU-passagierspakket het doel om het voor reizigers gemakkelijker te maken om met internationale treinen te reizen, slechts gedeeltelijk zal verwezenlijken.

“Het is de bedoeling van deze wetgeving om het internationale treinverkeer te stimuleren door een einde te maken aan omslachtige boekingsprocedures en gebrekkige passagiersrechten,” zegt Georgia Whitaker, manager spoorwegcampagnes bij T&E. “Maar de nieuwe regels zullen nauwelijks verbetering brengen voor reizigers die lange internationale treinreizen maken. De Raad en het Europees Parlement van de EU moeten ervoor zorgen dat dit pakket duurzame mobiliteit mogelijk maakt, zoals was beloofd.”