Volgens Volgens cijfers die woensdag door Statistiek Vlaanderen zijn gepubliceerd, wordt geschat dat de milieueffecten van het vervoer in Vlaanderen tussen 2013 en 2024 met 7% zijn gedaald. De daling is voornamelijk te wijten aan de afname van de luchtvervuiling.

De MITRANS-index wordt berekend om de totale impact van vervoer en vervoersinfrastructuur op mensen, het milieu en de natuur in kaart te brengen. Deze index bestaat uit vijf hoofdeffecten: overlast, biodiversiteit en leefgebieden, luchtvervuiling, klimaatverandering en materiaalgebruik. Elk van de vijf aspecten heeft hetzelfde gewicht (20%). De index omvat alle vervoerswijzen en infrastructuur, met uitzondering van lopen en fietsen.

Vijf hoofdeffecten

De milieueffecten vertoonden de afgelopen jaren aanzienlijke schommelingen: tussen 2013 en 2019 namen ze toe (+4,5%), maar tijdens de coronacrisis daalden ze sterk (-8,6%), als gevolg van de crisis en daarmee samenhangende maatregelen, zoals de lockdown en het verplichte thuiswerken. Met de versoepeling van de coronamaatregelen en het economisch herstel in 2021 werd opnieuw een lichte stijging waargenomen op het gebied van luchtvervuiling (+4%) en klimaatverandering (+7%).

Tussen 2013 en 2019 nam de impact van vier van de vijf belangrijkste effecten toe. Met name de overlast en het materiaalgebruik stegen met respectievelijk 24% en 22%. De biodiversiteit en de habitat bleven gedurende de gehele periode vrijwel onveranderd (-1,4%). Alleen de luchtverontreiniging is tussen 2013 en 2024 gestaag afgenomen (-27%).

In de periode van 2013 tot 2024 vertonen alle hoofdeffecten – met uitzondering van luchtverontreiniging – lichte schommelingen van jaar tot jaar. Luchtverontreiniging daarentegen vertoont sinds 2013 een aanhoudende daling, met een afname van 49%.

Verbetering van de volksgezondheid

Een verklaring hiervoor is de geleidelijke verschuiving van vervuilende dieselauto’s naar minder vervuilende benzinemotoren, en de toenemende populariteit van elektrisch rijden. Dit effect blijft voorlopig echter beperkt vanwege de nog steeds relatief een laag aandeel van elektrische voertuigen in het totale wagenpark.

De afname van de luchtvervuiling is een belangrijke verbetering voor de volksgezondheid. Dit mag echter niet worden verward met een overeenkomstige verbetering op alle milieuaspecten van het vervoer.

De algemene conclusie is dan ook gemengd: voertuigen en brandstoffen zijn aanzienlijk schoner geworden wat betreft conventionele luchtverontreinigende stoffen, maar Vlaanderen heeft nog geen even consistente verbetering gerealiseerd op het gebied van vervoersgerelateerde broeikasgasemissies, grondstoffenverbruik of geluidsoverlast.