Klimaatverandering is niet langer een abstracte dreiging, maar een harde realiteit. De bosbranden woeden zo hevig in Spanje, Frankrijk en andere Europese landen dat sommige landen de noodtoestand hebben afgekondigd. Ondertussen zijn in Frankrijk en Spanje in totaal zo’n 300.000 tot 360.000 mensen geëvacueerd vanwege de bosbranden. 

In België leidde de hittegolf van 27 juni tot het hoogste aantal extra sterfgevallen in decennia. Statbel registreerde ongeveer 650 sterfgevallen op 27 juni en 640 op 28 juni. Sciensano schatte vervolgens het aantal extra sterfgevallen tijdens de hittegolf op ongeveer 1.747, een cijfer dat later werd bijgesteld naar ongeveer 2.000.

Nee, er zijn bijna geen klimaatontkenners meer over. En toch wordt het klimaatdebat gesmoord, en worden initiatieven van politici om de bevolking beter te beschermen tegen van de hitte is nergens iets te bekennen.

Geen klimaatdemonstraties meer zoals die in 2019, en geen Greta Thunberg. In plaats daarvan kregen we te maken met het coronavirus, oorlogen in Oekraïne, Gaza en Iran, en de daaruit voortvloeiende energiecrises, inflatie en handelstarieven. Maar we moeten de uitstoot terugdringen en ons voorbereiden op de nieuwe realiteit.

Het continent dat het snelst opwarmt

Nog in april bleek uit gecombineerde klimaatgegevens van de Copernicus Climate Change Service en de Wereld Meteorologische Organisatie dat Europa het snelst opwarmende continent is, met een opwarming die meer dan twee keer zo groot is als het wereldwijde gemiddelde.

Het Europese continent warmt op met een snelheid van 0,56 graden Celsius per decennium. Europa is nu ongeveer 2,5 °C warmer dan in het pre-industriële tijdperk. 

De bewering over de auto van 2035

In december 2025 heeft de Europese Commissie voorgesteld om de huidige eis inzake de vermindering van uitlaatemissies voor nieuwe auto’s (100%) in 2035 te vervangen door een streefcijfer van 90%.

Volgens het voorstel zouden plug-in-hybriden, range extenders, mild-hybriden en sommige voertuigen met een verbrandingsmotor ook na 2035 nog mogen rijden, mits de resterende uitstoot wordt gecompenseerd door maatregelen zoals koolstofarm staal, e-brandstoffen of biobrandstoffen. Het gaat echter nog steeds om een wetsvoorstel waarvoor instemming van het Europees Parlement en de lidstaten vereist is.

De ETS-claim

Het was de bedoeling om in 2039 een emissievrije industrie te hebben, maar de voorgestelde hervorming van het emissiehandelssysteem geeft energie-intensieve industrieën meer tijd en verzwakt het signaal van schaarste op korte termijn.

Tegelijkertijd handhaaft het voorstel de wettelijk bindende EU-brede doelstelling van een netto-emissiereductie van 90% tegen 2040, en worden gratis emissierechten afhankelijk gesteld van investeringen in decarbonisatie.

Zorg om het klimaat

Het klimaat heeft in een tijdperk van elkaar overlappende crises (inflatie, criminaliteit en werkloosheid) duidelijk aan politieke relevantie op korte termijn ingeboet. De bezorgdheid over het klimaat blijft groot, maar het klimaat is op de ranglijst van de meest urgente nationale prioriteiten van de kiezers naar beneden gezakt.

Blijkbaar heeft het paniekzaaien de burgers verlamd. Zoals te verwachten was, leidde het voortdurend verkondigen dat de apocalyps nabij is niet tot actie. Uit onderzoek blijkt dat op angst gebaseerde boodschappen weerstand of een gevoel van hulpeloosheid kunnen oproepen wanneer mensen geen effectieve oplossing zien.

Wat nog erger is: door de eenzijdige focus op ongrijpbare emissiedoelstellingen hebben we die andere grote uitdaging uit het oog verloren: de aanpassing aan de nieuwe realiteit. 

Volgens Greta Thunberg en haar medestanders leidde aanpassing de aandacht af van de echte strijd: regeringen en bedrijven dwingen om hun uitstoot zo snel mogelijk te verminderen. Aanpassing werd gezien als capitulatie in plaats van het aanpakken van de onderliggende oorzaak.

De waarheid is natuurlijk dat we beide moeten doen: de uitstoot verminderen en ons voorbereiden op de nieuwe realiteit. We betalen nu een hoge prijs voor onze weigering om ons aan te passen. In mensenlevens. En politici kunnen maar beter eerlijk zijn: het doorvoeren van die aanpassingen gaat ook veel geld kosten.