Wayve, een Britse start-up op het gebied van kunstmatige intelligentie die gespecialiseerd is in autonoom rijden en een partner is van het Uber-platform, heeft van Transport for London (TfL) vergunningen voor privévervoer (Private Hire Vehicle) gekregen. Dit is een belangrijke stap op weg naar de lancering van autonome ritten op het Uber-platform in de Britse hoofdstad.

De vergunningen hebben betrekking op een aantal autonome, volledig elektrische Ford Mustang Mach-E-voertuigen van Wayve, die zijn uitgerust met het Wayve AI Driver-systeem, zes surroundcamera’s en radar. De goedkeuring komt op een moment waarop verschillende internationale robotaxi-bedrijven voet aan de grond proberen te krijgen in de stad.

Er zit nog steeds een chauffeur aan boord

Uber beschikte al over een TfL-vergunning voor particuliere vervoersdiensten, en de veiligheidsbestuurders van Wayve hadden ook afzonderlijke PVH-bestuurdersvergunningen; met de toekenning van die minicab-vergunningen is de vereiste ’drievoudige beveiliging‘ nu echter van kracht, waardoor bedrijven in Londen ritten in het kader van particuliere vervoersdiensten kunnen aanbieden.

Er is echter een belangrijk voorbehoud. Hoewel de vergunningverlenende instantie TfL bevestigt dat de voertuigen een vergunning hebben als PHV’s, hebben ze geen vergunning als ‘geautomatiseerde voertuigen’.’

De vergunning staat passagiersritten onder toezicht toe, waarbij een bevoegde PHV-chauffeur aan boord is, maar staat volledig zelfrijdende diensten niet toe. Bij elke rit moet er nog steeds een opgeleide, door TfL erkende chauffeur van een privéhuurauto aan boord zijn om toezicht te houden op de rit, die waar nodig hulp kan bieden en indien nodig kan ingrijpen.

In afwachting van de afgifte van de vergunning – elke PVH-vergunning is één jaar geldig – konden geïnteresseerde gebruikers zich al aanmelden voor de wachtlijst van Uber. De afgelopen acht weken hebben meer dan 100.000 Londenaren zich op de lijst ingeschreven. Zij krijgen al deze zomer ritten aangeboden, waarna een bredere lancering voor het grote publiek volgt.

Uber en Wayve zullen afzonderlijke vergunningen moeten verkrijgen van de Driver and Vehicle Standards Agency (DVSA) om zelfrijdende auto’s in gebruik te nemen.

AI-aanpak

Wayve, opgericht in 2017, test sinds 2018 zijn technologie voor zelfrijdende auto’s op de straten van Londen en stelt dat het systeem zijn aanpassingsvermogen in meer dan 500 steden wereldwijd heeft bewezen.

In tegenstelling tot sommige andere systemen voor autonoom rijden die gebruikmaken van HD-kaarten of vaste geografische zones, maakt Wayve gebruik van AI die uit ervaring leert om zich aan nieuwe omgevingen aan te passen – zonder ook maar één LiDAR-sensor of vooraf opgestelde stratenkaart.

Londen wordt de eerste stad ter wereld waar deze technologie voor commerciële ritten wordt ingezet. Wayve werkt bovendien samen met autofabrikanten zoals Nissan en Stellantis om zijn systemen in particuliere voertuigen te implementeren.

Concurrerende markt

De goedkeuring komt op een moment waarop verschillende robotaxi-bedrijven voet aan de grond proberen te krijgen in Londen. De grootste concurrent van Wayve is Waymo. Dit bedrijf, dat deel uitmaakt van Alphabet/Google, heeft een aanzienlijke voorsprong op zijn belangrijkste concurrenten.

Sinds maart voert Waymo tests uit met een wagenpark van ongeveer 100 volledig elektrische Jaguar I-Pace-voertuigen, uitgerust met het zelfrijdende systeem van Waymo – een eigen sensorsysteem bestaande uit 29 camera’s, 6 radars en 5 lidar-units – met een menselijke veiligheidsoperator achter het stuur. Het bedrijf streeft naar een commerciële lancering met volledig zelfrijdende voertuigen in het vierde kwartaal van 2026, in samenwerking met wagenparkbeheerder Moove.

Opvallend is dat Uber en Waymo in de VS al samenwerken. In Phoenix, Austin en Atlanta kunnen Waymo-voertuigen via de Uber-app worden geboekt. Maar in Londen zullen ze rechtstreekse concurrenten worden.

En het spreekt voor zich dat ook China zich in de strijd mengt. In juli is Baidu begonnen met het testen van zelfrijdende voertuigen in Londen, in het kader van zijn samenwerking met Lyft en FreeNow – de Duitse taxi- en mobiliteitsapp die Lyft vorig jaar heeft overgenomen. Het gaat om de speciaal door Baidu ontworpen Apollo Go RT6-robotaxi’s, die uiteindelijk via FreeNow beschikbaar zullen zijn. Naar verwachting zullen de eerste robotaxi’s in 2027 passagiers vervoeren in Londen.

Bolt heeft ook aangekondigd dat het van plan is om in Londen zelfrijdende auto’s aan te bieden, maar concrete details hierover zijn nog schaars.

Hotspot Londen

De reden waarom Londen zo’n hotspot is voor robotaxi’s – hoewel Zagreb in april naar eigen zeggen de eerste commerciële robotaxidienst van Europa lanceerde – is dat de Automated Vehicles Act 2024 het wettelijke kader heeft vastgelegd, waardoor een nieuwe categorie is ontstaan van “geautoriseerde zelfrijdende entiteiten” die wettelijk aansprakelijk zijn wanneer het voertuig de besturing overneemt.

Het Ministerie van Verkeer heeft vervolgens het vergunningenkader voor geautomatiseerde passagiersdiensten vervroegd naar het voorjaar van 2026, waardoor proefprojecten met volledig zelfrijdende taxi- en busdiensten mogelijk worden.

TfL benadrukt dat veiligheid de “hoogste prioriteit” heeft en dat elk nieuw voertuig dat een vergunning heeft om passagiers in Londen te vervoeren, moet bijdragen aan de doelstelling om tegen 2041 alle dodelijke ongevallen en ernstige verwondingen op de Londense wegen uit te bannen.

Operationele toestemming blijft een obstakel binnen de EU

Over het algemeen gelden er in Europa technische EU-typegoedkeuringsregels voor voertuigen van niveau 4, zoals robotaxi’s en autonome shuttles. De grootste hindernis is de exploitatievergunning. Taxivergunningen, verkeersregels, verzekeringen, aansprakelijkheid bij overtredingen, toezicht op afstand, politieprocedures en ongevallenonderzoek blijven grotendeels nationale of lokale aangelegenheden.

Maar de Commissie probeert nu een einde te maken aan die versnippering: 18 landen, waaronder België, hebben in juni een overeenkomst ondertekend om gemeenschappelijke vergunningsbeginselen en grote grensoverschrijdende testomgevingen voor autonome voertuigen te ontwikkelen.

De Europese Raad voor Verkeersveiligheid heeft echter gewaarschuwd dat de commerciële introductie van deze voertuigen sneller verloopt dan het vermogen van Europa om ongevallen met autonome voertuigen te onderzoeken en de veiligheidsprestaties op transparante wijze te vergelijken.

En in België?

Wat België in het bijzonder betreft, loopt het land voorop op het gebied van experimenten, maar achter op het gebied van commerciële wetgeving. In de routekaart voor autonoom vervoer van de Vlaamse regering wordt expliciet vermeld dat de huidige Belgische wetgeving de commerciële invoering van autonoom vervoer nog niet toestaat. Testen is mogelijk via vergunningen en een federale gedragscode, maar dat is iets anders dan het toestaan van een dienst naar het voorbeeld van Uber met winstoogmerk.

In België vinden al op grote schaal openbare demonstraties plaats. In Leuven bijvoorbeeld vervoeren sinds januari twee autonome WeRide-shuttles passagiers tussen het station van Leuven en Heverlee. Ze rijden autonoom op een vaste route en passagiers gebruiken gewone De Lijn-kaartjes.

Het blijft echter een gestructureerd proefproject voor het openbaar vervoer op een vooraf vastgestelde route, en geen robotaxi op aanvraag die willekeurige bestemmingen kan kiezen.

In juli kreeg het in Sint-Truiden gevestigde bedrijf Aidoptation toestemming om tests uit te voeren met volledig autonome voertuigen op de snelweg. Een maand eerder had de Vlaamse minister van Mobiliteit, Annick De Ridder (N-VA), al toestemming gegeven voor het gebruik van autonome Tesla’s op de openbare weg.

Het gaat hierbij om het FSD-systeem, waarmee de auto zelfstandig kan sturen, binnen de rijstrook blijft en van rijstrook kan wisselen. De bestuurder moet op elk moment kunnen ingrijpen en blijft verantwoordelijk.