Geen dieselgeratel, geen uitlaatgassen en geen motortrillingen terwijl je je stilletjes naar wilde dieren nadert. Elektrische aandrijving is wellicht bijzonder geschikt voor safariritten, en de Zuid-Afrikaanse start-up Thula Solutions heeft speciaal een robuuste 4×4 ‘bakkie’ ontworpen om van die voordelen te profiteren.

Het Electric Safari Vehicle (ESV) is niet de eerste batterij-aangedreven safariwagen in Afrika. Elektrische Land Rovers en omgebouwde Toyota Land Cruisers rijden al jaren door de natuurreservaten in Botswana, Zuid-Afrika en Tanzania.

Wat Thula zo bijzonder maakt, is dat het vanaf het begin is ontworpen rond een elektrische aandrijving, in plaats van omgebouwd te zijn van een bestaande diesel-4×4.

Dat levert voordelen op die verder gaan dan alleen de uitstoot. Gidsen kunnen rustiger praten, passagiers horen vogels en dieren in plaats van een stationair draaiende dieselmotor, fotografen hebben minder last van trillingen, terwijl het onmiddellijke koppel en de nauwkeurige besturing bij lage snelheden vooral van pas komen op rotsen, zand en steile paden.

Er kunnen zelfs voordelen zijn voor de dieren zelf. Uit onderzoek waarin safarivoertuigen met elektrische aandrijving worden vergeleken met voertuigen met verbrandingsmotoren, blijkt dat zoogdieren korter vluchtgedrag vertonen wanneer ze worden benaderd door stillere elektrische voertuigen. Stilte is echter geen vrijbrief om dichterbij te komen, en gidsen moeten nog steeds respect tonen voor de wilde dieren en de juiste afstand bewaren.

Geproduceerd in Zuid-Afrika

De huidige Thula is uitgerust met een accu van 65 kWh, vierwielaandrijving en twee elektromotoren, en biedt plaats aan maximaal elf inzittenden. Thula geeft een actieradius van ongeveer 200 kilometer op.

Het project heeft ook een sterk Zuid-Afrikaans karakter. Het chassis is ontwikkeld in samenwerking met de Vehicle Dynamics Group van de Universiteit van Pretoria, de accu’s zijn afkomstig van de Kaapstadse specialist Balancell en de productietechniek wordt verzorgd door Hi-Tech Automotive in Gqeberha.

Het verhaal gaat veel verder terug dan het nieuwste voertuig. Oprichter Gary Davies, zelf een gediplomeerde safarigids, begon rond 2017 te experimenteren met elektrische voertuigen voor safari’s.

Nadat Thula eerst een Land Cruiser had omgebouwd, ging het bedrijf een samenwerking aan met de in Bloemfontein gevestigde fabrikant Brandt BRV en presenteerde het in 2022 een vroeg, speciaal voor dit doel gebouwd prototype. Dat voertuig liet al zien waarom conventionele prioriteiten bij elektrische auto’s, zoals enorme accu’s, snelwegsnelheden en ultrasnel opladen, in de wildernis opvallend weinig betekenis hebben.

Wie heeft er nou 500 kilometer nodig?

Een typische safaritocht beslaat vaak slechts ongeveer 30 kilometer. Lodges organiseren doorgaans één rit vroeg in de ochtend en nog een laat in de middag, waarbij het voertuig tussendoor terugkeert naar dezelfde uitvalsbasis.

Bij een snelheid van ongeveer 60 kilometer per dag en het door Thula opgegeven verbruik van zo’n 30 kWh/100 km zou het dagelijkse elektriciteitsverbruik slechts ongeveer 18 kWh bedragen. In theorie is de actieradius van 200 kilometer voldoende voor ongeveer drie dagen aan normale safari’s.

Wat nog belangrijker is: het voertuig staat midden op de dag enkele uren geparkeerd bij de lodge, precies op het moment dat een zonne-installatie de meeste elektriciteit opwekt. Het is bijna de ideale gebruikscyclus voor een elektrische auto: een laag dagelijks rijbereik, lage snelheden, regelmatige terugkeer naar hetzelfde depot en voorspelbare periodes van stilstand.

De Thula biedt driefasig wisselstroomladen met een vermogen van 10 kW, waardoor de accu in ongeveer zes uur volledig kan worden opgeladen, terwijl eenfasig laden beperkt is tot 6,6 kW. Het voertuig kan bovendien tot 6,6 kW aan wisselstroom aan boord leveren voor apparatuur. Snelladen met gelijkstroom ontbreekt opvallend, maar gezien de beoogde rol van het voertuig zal dat waarschijnlijk nauwelijks van belang zijn.

Het opladen blijft het zwakke punt

Het beeld verandert zodra het voertuig het eigen reservaat verlaat. De openbare laadinfrastructuur is in veel delen van zuidelijk Afrika nog steeds schaars, met name in nationale parken. Daardoor is de Thula veel praktischer voor een lodge met eigen zonnepanelen, batterijopslag en een laadpunt dan voor iemand die honderden kilometers tussen reservaten aflegt.

Andere exploitanten hebben al aangetoond dat dit model werkt. Cheetah Plains in Zuid-Afrika laadt bijvoorbeeld zijn omgebouwde elektrische Land Cruisers op via een netonafhankelijke installatie met zonnepanelen en accu’s.

De kosten zijn een ander aandachtspunt. Thula hanteert een prijs van 1,75 miljoen rand, exclusief btw, wat momenteel neerkomt op ongeveer 94.000 euro. Dat is duur, hoewel grondig omgebouwde Land Cruisers voor wildobservatie ook ruim in de zeven cijfers in rand kunnen kosten.

De grootste uitdaging ligt wellicht op het gebied van betrouwbaarheid en ondersteuning. De traditionele safarivoertuigen van Toyota hebben al tientallen jaren bewezen hoe duurzaam ze zijn en kunnen vrijwel overal in Afrika worden gerepareerd. Een storing in het hoogspanningssysteem in een afgelegen reservaat vereist veel meer specialistische kennis.

Van bospaden tot waterwegen

Thula past dezelfde filosofie ook op het water toe. Naast de ESV biedt het bedrijf aanpasbare elektrische safariboten aan, die zijn ontwikkeld in samenwerking met ePropulsion, een specialist op het gebied van elektrische aandrijving. Het bedrijf richt zich met deze boten op lodges aan rivieren, meren en moerasgebieden, waar stilte en nul lokale uitstoot misschien wel nog belangrijker zijn dan op het land.

In plaats van één vast type boot aan te bieden, maakt Thula gebruik van een modulair systeem met elektromotoren van 12, 20 of 40 kW, in configuraties met één of twee motoren, en een accucapaciteit die is afgestemd op de actieradius en oplaadbehoeften van elke lodge. Door opladen via zonne-energie kunnen de boten volledig onafhankelijk van het elektriciteitsnet varen, terwijl met maximaal 5 kW wisselstroom aan boord koelkasten, koffiemachines of zelfs inductiekookapparatuur kunnen worden aangedreven.

Wat het natuurtoerisme betreft, komen de voordelen vrijwel overeen met die van de ESV. Passagiers horen vogels en het geluid van het water in plaats van een buitenboordmotor, fotografen hebben geen last van motortrillingen en er is geen risico dat onverbrande brandstof of smeermiddelen in het water terechtkomen. Thula stelt bovendien dat elektrische aandrijving zowel de onderhouds- als de exploitatiekosten verlaagt.

Thula moet zich hier nog bewijzen. Volgens de eigen informatie van het merk is de ESV momenteel in de typegoedkeuringsfase, terwijl belangrijke 4×4-gegevens zoals de doorwaaddiepte, de bodemvrijheid en de naderings- en vertrekhoeken niet opvallend worden vermeld.

Toch illustreert dit voertuig een interessante paradox op het gebied van elektrische voertuigen. Een van de meest afgelegen gebieden ter wereld, waar vrijwel geen openbare laadinfrastructuur aanwezig is, zou wel eens een van de plekken kunnen zijn waar elektrische aandrijving het meest zinvol is.