De Belgische verkeersveiligheidsorganisatie Johanna heeft het zelfrijdende systeem van Tesla, FSD, aan een test onderworpen en geconstateerd dat het voortdurend de snelheidslimiet overschrijdt. Erger nog: het systeem liegt tegen de bestuurder over de geldende snelheidslimiet, hoewel het deze wel correct registreert.

Een Tesla die in de modus ‘Full Self-Driving’ reed, overschreed de maximumsnelheid op 55% van de trajecten van 30 km/u die hij deze zomer in de omgeving van Brussel aflegde. De auto reed gemiddeld 44 km/u op plaatsen waar de wettelijke maximumsnelheid 30 was. 

Offset-snelheidsovertreding

In bijna negen op de tien van die zones las het systeem het bord correct en gaf het vervolgens de snelheid 50 weer aan de bestuurder die ernaar keek.

Een ander knelpunt waren de fietsstraten, waar het volgens de Belgische wet verboden is dat auto’s fietsers inhalen. FSD probeerde het toch, herhaaldelijk, vier keer in één straat in Winksele. Op geen van de zes geteste fietsstraatsegmenten werd de juiste maximumsnelheid van 30 aangegeven; op twee ervan werd te hard gereden.

Johanna-voorzitter Geert van Waeg reed de route af, die ongeveer 400 kilometer omvatte rond Wemmel, Winksele en Zaventem, waarbij de auto was ingesteld om zich aan alle snelheidsbeperkingen te houden en één instructie te volgen: nooit inhalen. De bestuurder kan deze instellingen in het systeem vastleggen.

Hoewel het om een kleinschalige test gaat, sluit deze aan bij eerdere bevindingen in Scandinavische landen, die bezwaar maken tegen de mogelijkheid van de technologie om via de ‘offset’-instelling snel door te rijden, waardoor de auto bij rustig verkeer tot 40% boven de wettelijke limiet kan rijden. Zij beschouwen dit als een onwettige FSD-functie.

Kaart en camera

Er zijn een aantal mogelijke verklaringen voor het ongewenste gedrag van het systeem. Voor het aflezen van de snelheidslimiet maakt het systeem gebruik van zowel navigatiekaartgegevens als camerabeelden. Het is mogelijk dat de camera het bord wel heeft waargenomen, terwijl de weergegeven limiet op de kaartgegevens was gebaseerd. In dat geval zou het om een storing kunnen gaan die niet per se in andere auto’s voorkomt.

Wat het inhalen door fietsers betreft: FSD heeft zijn intrede in Europa gedaan via Nederland, waar deze manoeuvre is toegestaan. Hoewel de software zich zou moeten kunnen aanpassen aan nationale verkeersregels, is het onduidelijk of dit in dit geval ook daadwerkelijk is gebeurd.

Tesla België weigerde in te gaan op de specifieke bevindingen en herhaalde dat FSD is goedgekeurd als een niveau 2-systeem en dat de bestuurder te allen tijde verantwoordelijk blijft. Die zin zegt heel veel. Het betekent ook dat de boetes voor te hard rijden, veroorzaakt door een systeem waarvoor Tesla 99 euro per maand in rekening brengt, op de deurmat van de bestuurder belanden.`

“Slaagt niet voor het rijexamen”

Johanna heeft minister van Mobiliteit Annick De Ridder, die het systeem na een korte test van 5.000 kilometer heeft goedgekeurd, gevraagd de vergunning op te schorten. Haar kabinet zegt dat dit niet zal gebeuren. 

Elke Van den Brandt, de Brusselse minister van Mobiliteit, is nog directer: in zijn haast heeft Vlaanderen op het verkeerde paard gewed, en Tesla “slaagt niet voor zijn rijexamen”.

Om eerlijk te zijn tegenover de technologie, prees Johanna in haar verslag de manier waarop FSD hoffelijk omging met voetgangers en fietsers, op gepaste wijze voorrang verleende en zich respectvol gedroeg in de omgang met hen.

Het rapport verschijnt op het moment dat Europa zich opmaakt om te stemmen over de vraag of FSD-rijden in de lidstaten moet worden toegestaan. De beslissing stond gepland voor 6 oktober, maar is uitgesteld tot ten vroegste december. De Technische Commissie voor Motorvoertuigen zal eerst de besprekingen voortzetten.