Volgens een nieuw onderzoek van de Nederlandse automobielvereniging ANWB is meer dan acht op de tien Nederlandse respondenten voorstander van het behoud van de Benelux als tolvrije zone.

Nu Vlaanderen zich voorbereidt op de invoering van een digitaal wegenvignet in mei 2027, geven 34% aan dat ze op zoek zouden gaan naar alternatieve routes, terwijl 22% verwachten dat ze minder vaak met de auto naar België zullen gaan. Toch heft Nederland al heffingen op het gebruik van bepaalde wegen en heeft het een eigen, landelijke kilometerheffing voor vrachtwagens ingevoerd.

Vlaanderen heeft een digitaal wegenvignet aangekondigd, dat op 1 mei 2027 verplicht zal worden, onder voorbehoud van definitieve goedkeuring door het parlement. Het vignet zal gelden voor in België en in het buitenland geregistreerde personenauto’s, bestelwagens en campers tot 3,5 ton op gewestwegen en autosnelwegen.

Voor auto’s die voldoen aan de Euro 4-emissienorm of een strengere norm, kost het vignet € 9 voor één dag, € 12 voor tien dagen, € 19 voor één maand, € 30 voor twee maanden en € 100 voor één jaar.

Emissievrije auto’s kosten € 8,10 per dag, € 10,80 per tien dagen en € 90 per jaar. Voor oudere auto’s van de Euro 0- tot en met 3-norm bedragen de kosten voor dezelfde periodes respectievelijk € 11,25, € 15 en € 125.

Tegenspraak

Vlaanderen is van plan binnenlandse automobilisten te compenseren door de jaarlijkse motorrijtuigenbelasting aan te passen, waarbij wordt gestreefd naar algemene begrotingsneutraliteit voor het Vlaamse wagenpark in plaats van een gegarandeerde individuele terugbetaling. De regering stelt dat het voorstel in overeenstemming is met het EU-beginsel van non-discriminatie.

De Nederlandse ANWB heeft onlangs een enquête gelanceerd om de mening van het Nederlandse publiek te peilen over de invoering van tol in België. Uit de enquête komt een tegenstrijdigheid naar voren die centraal staat in het debat over mobiliteit in de Benelux:

Nederland wil in de Benelux tolvrij blijven rijden, terwijl België van plan is om vanaf mei 2027 onder meer Nederlandse automobilisten tol te laten betalen. Toch heeft Nederland al een eigen, landelijke kilometerheffing voor vrachtwagens ingevoerd.

Belgische wegenvignet

Voor Nederlandse automobilisten zal het vignet verschillende gevolgen hebben, afhankelijk van hoe vaak ze de grens oversteken. Iemand die af en toe een dagtripje naar Antwerpen of Hasselt maakt, zou € 9 betalen.

Een Nederlands gezin dat via België naar Frankrijk reist en binnen tien dagen terugkeert, zou in totaal € 12 kunnen betalen. Een inwoner van Nederland die regelmatig naar België pendelt, zou jaarlijks € 100 kunnen betalen.

Aanzienlijke weerstand

Uit het onderzoek bleek dat Nederlandse automobilisten zich sterk verzetten tegen het betalen van tol voor Belgische wegen: 66% van de respondenten in het ANWB-onderzoek vinden € 100 geen aanvaardbare jaarlijkse heffing, terwijl slechts 15% dit wel aanvaardbaar vinden. Dit bewijst echter niet dat de invoering van een vignet het grensoverschrijdende verkeer in vergelijkbare mate zou verminderen.

Uit het onderzoek kwamen ook andere interessante cijfers naar voren: 82% van de respondenten op een vraag over gratis reisondersteuning om de Benelux tolvrij te houden, zeggen 34% dat ze naar alternatieve routes zouden zoeken, en 22% verwachten dat ze België minder vaak met de auto zullen bezoeken. Toch verwachten 37% dat er niets verandert aan de frequentie waarmee ze reizen.

Dit zijn eerder intentieverklaringen dan voorspellingen van daadwerkelijk gedrag. Bij de enquêtevragen ging het bovendien om verschillende groepen respondenten.

‘Onaanvaardbaar’

De Nederlandse regering heeft formeel kritiek geuit op het Belgische voorstel. Minister van Infrastructuur Vincent Karremans omschreef de vignetregeling als een extra financiële last voor Nederlandse automobilisten.

Maar waarom zouden tolheffingen op Belgische wegen in principe als onaanvaardbaar worden beschouwd, terwijl Nederland al tolwegen heeft en Belgische automobilisten laat betalen voor het gebruik daarvan?

Er is echter wel een legitiem verschil. De Nederlandse tolheffingen voor personenauto’s hebben momenteel betrekking op specifieke nieuwe infrastructuurprojecten, waarbij er tolvrije alternatieven beschikbaar zijn, terwijl België een veel breder vignet voor het wegennet plant. De Nederlandse landelijke kilometerheffing, die in juli 2026 wordt ingevoerd, geldt voor vrachtwagens, niet voor personenauto’s.

Wat verwacht België te verdienen?

De Vlaamse regering heeft ongeveer 130 miljoen euro aan extra jaarlijkse inkomsten begroot, voornamelijk afkomstig van buitenlandse weggebruikers. Dit cijfer is een schatting voor het hele jaar, en niet alleen een berekening van de bijdrage van Nederlandse automobilisten.