Een volledig gerenoveerd commandocentrum, een investering van iets minder dan 1 miljoen euro, moet het Vlaams Verkeerscentrum in Antwerpen helpen om het toenemende aantal voertuigen en ongevallen op het Vlaamse wegennet beter in goede banen te leiden.

Op een wegennet waar per werkdag gemiddeld 64,3 miljoen voertuigkilometers worden afgelegd, hebben verkeersregelaars vorig jaar meer dan 13.500 incidenten afgehandeld en 2.150 omleidingen geregeld.

Met deze modernisering lijkt het Verkeerscontrolecentrum klaar om het netwerk te beheren, dat nog complexer zal worden naarmate de volledige Oosterweel-verbinding gefaseerd in gebruik wordt genomen.

“Klaar voor de mobiliteit van morgen”

“Onze nieuwe operationele afdeling brengt expertise, technologie en openbare dienstverlening samen”, zegt Kathy Vandenmeersschaut, algemeen directeur van het Agentschap voor Wegen en Verkeer, waarvan het centrum sinds 2019 een afdeling was.

“Onze medewerkers, die de klok rond werken, krijgen hier de omgeving en de middelen die ze nodig hebben. Zo zijn ze klaar voor de mobiliteit van morgen.”

Het Verkeersleidingscentrum, gelegen aan het Kievitplein achter het Centraal Station van Antwerpen, heeft deze zomer twee nieuwe verdiepingen in gebruik genomen en zijn controlekamers volledig opnieuw ingericht. Het doel is om sneller en beter gecoördineerd te kunnen reageren, met speciale aandacht voor de veiligheid in tunnels.

Twee controlekamers

Het verkeerscontrolecentrum beschikt over twee controlekamers. In de verkeerscontrolekamer sturen ongeveer 20 verkeersleiders het dynamische verkeer en de tunneloperaties aan, in samenwerking met de snelwegpolitie.

Daarnaast is er een technische controlekamer waar 14 operators duizenden systemen in de gaten houden, waaronder verkeerslichten, straatverlichting, tunnels, dynamische bewegwijzering en de toestand van het wegdek.

Het netwerk bestaat uit meer dan 1.700 camera’s, 5.000 verkeerslussen, 200 dynamische informatieborden en 1.900 LED-borden voor rijstrooksignalering. Het centrum fungeert tevens als knooppunt voor multidisciplinair incidentbeheer en coördineert de inspanningen om verstoringen op hoofdwegen tot een minimum te beperken. De realtime verkeersgegevens zijn ook beschikbaar als open data.

Bijzondere aandacht voor de veiligheid in tunnels

Beide meldkamers zijn inmiddels volledig heringericht. Hierdoor kunnen verkeersleiders, de afdeling van de federale verkeerspolitie en technische operators soepeler informatie uitwisselen en hun acties effectiever op elkaar afstemmen. “De tijd tussen het signaleren van een probleem en het ondernemen van actie is nu nog korter”, aldus woordvoerder Peter Bruyninckx.

“Tijdens de renovatie is speciale aandacht besteed aan de veiligheid in de tunnels. Dankzij nieuwe software kunnen verkeersleiders achter de tunnelcontrolepanelen het verkeer in de tunnels beter in de gaten houden.”

In de nieuwe controlekamers worden ook voorbereidingen getroffen om in de toekomst “dynamisch verkeersbeheer” en technische monitoring van nieuwe wegen en tunnels te integreren. Het gaat hierbij om infrastructuur die nog in aanbouw is, zoals Oosterweel en de nieuwe Scheldetunnel.

PEREX en Mobiris

In de andere Belgische gewesten wordt het verkeersmonitoring verzorgd door PEREX in Wallonië en door Mobiris in Brussel.

Wallonië heeft zijn nieuwe PEREX 4.0-centrum in april 2019 in Daussoulx, in de buurt van Namen. Het combineert 24/7 verkeer op de snelweg management met toezicht op de infrastructuur, telecommunicatie en beheer van waterwegen. Federaal verkeerspolitie en RTBF Mobilinfo is ook vertegenwoordigd.

In tegenstelling tot Vlaanderen beheert het centrum ook de waterwegen: het herbergt het realtime besturingssysteem voor sluizen en stuwen. Daardoor is PEREX nog duidelijker multimodaal dan het Vlaamse centrum.

Sinds september 2021 zijn het verkeerscentrum van Brussels Mobility en zes dispatchingdiensten van de MIVB/STIB gevestigd in het Brussels Mobility Center, Mobiris. Dit heeft vooral gevolgen voor de tunnels van de hoofdstad, een netwerk van 13 tunnels verspreid over 14 technische locaties.

Opvallend is dat Brussel heeft gekozen voor integratie met het openbaar vervoer; zie MIVB/STIB. Mobiris beschikt over 8 controlekamers en een crisiscentrum. Het kan op afstand tunnels afsluiten en de samenwerking met de politie en hulpdiensten coördineren.

En terwijl Mobiris het Brusselse regionale wegennet beheert, houdt het Vlaams Centrum toezicht op de delen van de Brusselse ring die onder het beheer van Vlaanderen vallen.

Hoe zit het met Nederland, Duitsland en Frankrijk?

In de buurlanden gaat het er anders aan toe. Nederland heeft bijvoorbeeld een tweeledige structuur. Het Nederlands Verkeerscentrum werkt samen met vijf regionale verkeerscentrales, gevestigd in Helmond, Rhoon, Velsen-Zuid, Wolfheze en Utrecht, en ze worden gecoördineerd door Rijkswaterstaat, de nationaal verkeerscentrum in Utrecht.

Tijdens de spits openen de regionale verkeerscentrales de spitsrijstroken, stellen ze omleidingen in en geven ze aanwijzingen aan de verkeersinspecteurs. Het nationale centrum verzamelt verkeersinformatie en houdt het overzicht over de situatie bij.

In Duitsland is alles sinds 2021 gecentraliseerd: Autobahn GmbH des Bundes exploiteert een netwerk van 9 verkeerscentrales. De nationale coördinatie de vestiging in Frankfurt fungeert als het hoofdcentrum.

met name Duitsland benadrukt de corridor beheer: het verkeer kan beheerd langs een lange snelweg gangen die zich over meerdere grootstedelijke regio’s. Gecoördineerde omleidingen en informatiesystemen zijn bedoeld om één te voorkomen voorkomen dat de verstoring zich verder verspreidt in het gehele netwerk.

Frankrijk wijkt structureel af en is het meest gefragmenteerde land van de landen die we hebben vergeleken. Het verkeersbeheer is onderverdeeld tussen de openbare weg overheid en particuliere sector snelwegconcessiehouders, elk met zijn eigen bediening midden.

Bewakingscamera’s, telstations en gegevens van sensoren langs de weg controlecentra van snelwegen. Deze waarschuwingen versturen en beheren informatieborden met wisselende tekst, met informatie die ook is doorgegeven via de autoradio en informatiediensten.

De afgelopen jaren is de werkwijze van verkeerscentrales in toenemende mate beïnvloed door de integratie van software en AI. Over het algemeen heeft dit geleid tot minder handmatige monitoring en meer alarmbeheer, hoewel beslissingen over omleidingen en andere maatregelen nog steeds onder de verantwoordelijkheid van de verkeersleider vallen.