België is nog een plaats gedaald op de Climate Change Performance Index (CCPI), de jaarlijkse ranglijst van klimaatprestaties die wordt opgesteld door de milieu-ngo’s GermanWatch en het NewClimate Institute.
In dit opzicht blijft ons land (38e plaats) achter bij zijn vier buurlanden: Luxemburg (6e), Nederland (10e), Frankrijk (20e) en Duitsland (25e), en ligt het zeker niet op koers om in 2050 klimaatneutraal te zijn.
De vooruitgang verloopt te traag
Twee nieuwe rapporten die tijdens de klimaattop (COP31) in Turkije zijn gepubliceerd, wijzen op hetzelfde probleem: België vermindert de uitstoot van broeikasgassen, maar de vooruitgang verloopt te traag, met name op het gebied van vervoer en hernieuwbare energie.
België scoort gemiddeld ‘laag’ op het gebied van klimaatbeleid, broeikasgasemissies en energieverbruik. Daarmee staat ons land op de 38e plaats – ergens in het midden van het klassement.
Geen structurele verschuiving naar duurzamer vervoer
Milieu-ngo’s hekelen onder meer de afzwakking van de doelstelling voor hernieuwbare energie in het recentste Nationale Energie- en Klimaatplan (NECP). Bovendien wijzen zij erop dat de uitstoot in de vervoerssector blijft stijgen, ondanks het beleid inzake elektrische bedrijfsvoertuigen.
Fossiele brandstoffen zijn nog steeds goed voor meer dan tweederde (69%) van het eindverbruik van energie, het aantal voertuigen blijft stijgen en er is geen zichtbare structurele verschuiving naar het openbaar vervoer, het spoorvervoer of de binnenvaart.
Ook het aantal personenauto’s neemt toe, hoewel het aandeel van elektrische voertuigen groeit. De overgang is begonnen, maar verloopt veel te traag.
De totale uitstoot van broeikasgassen in België is tussen 1990 en 2024 met ongeveer 32 % gedaald. De uitstoot door het binnenlands vervoer ligt echter nog steeds 19 % boven het niveau van 1990, terwijl de uitstoot door de internationale luchtvaart en scheepvaart met 67 % is gestegen.
Luxemburg bovenaan, de VS onderaan
De bovenste drie plaatsen op de ranglijst blijven over het algemeen onbezet, aangezien geen enkel land een beleid voert dat in overeenstemming is met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs.
Denemarken staat voor het zesde jaar op rij op de vierde plaats. Litouwen en Luxemburg volgen, terwijl olieproducerende landen zoals Saoedi-Arabië, Rusland, de Verenigde Staten – onder leiding van klimaatscepticus Donald Trump – en Iran helemaal onderaan staan.
Turkije en Australië – de gezamenlijke gastheren van de VN-klimaattop, COP31, die momenteel plaatsvindt in de Turkse badplaats Antalya – staan respectievelijk op de 53e en 54e plaats.
Wat gaat België doen?
Het Belgische Nationale Energie- en Klimaatplan heeft tot doel te voldoen aan de EU-verplichting om de uitstoot in de sectoren die onder de Effort Sharing-verordening vallen, tegen 2030 met 47 % te verminderen ten opzichte van 2005. De Europese Commissie acht dit alleen haalbaar met aanvullende flexibiliteitsmechanismen.
Tot de bestaande maatregelen behoren gunstige belastingregeling voor emissievrije bedrijfswagens, investeringen in hernieuwbare energie en stimuleringsmaatregelen voor de renovatie van gebouwen. De invoering van ETS2-koolstofbeprijzing voor het wegvervoer en verwarming, die gepland staat voor 2028, zou de elektrificatie verder moeten stimuleren.
Uit de Belgische Federale Klimaattransitiebarometer, die op 12 november werd gepubliceerd, blijkt echter dat België nog steeds niet op koers ligt om tegen 2050 klimaatneutraal te zijn. De vooruitgang op het gebied van elektriciteitsopwekking, gebouwen en landbouw is onvoldoende om de trage transitie in de transportsector en de aanhoudende afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te compenseren.
