Of de actie op veel sympathie kan rekenen valt nog te bezien, maar de vakbonden VSOA Spoor en OVS hebben een aankondiging ingediend voor een spoorwegstaking van maar liefst negen dagen, van 21 februari om 22.00 uur tot 2 maart om 22.00 uur.

De staking is vooral gericht tegen een aantal maatregelen die op federaal niveau op tafel liggen, zoals een verhoging van de pensioenleeftijd voor het personeel van de Belgische openbare spoorwegmaatschappij NMBS, de evolutie van het statuut, een wetsvoorstel om HR Rail af te schaffen en een verlaging van de fondsen voor de spoorwegmaatschappij.

Trek de riem aan

De nieuwe regering-De Wever heeft beslist dat de pensioenleeftijd van machinisten en treinbegeleiders geleidelijk wordt opgetrokken tot de wettelijke pensioenleeftijd van 67 jaar, zoals voor de meeste Belgen. Het verplegend personeel - vandaag treinbestuurders en -begeleiders - kan dus al op pensioen vanaf de leeftijd van 55 jaar. Dat langere pensioen gaat gepaard met een lager pensioen.

Tegelijkertijd wil de nieuwe regering in Arizona, naast de invoering van een Zwitsers model met soepele overstapmodules tussen verschillende vervoerswijzen, het treinaanbod vraaggestuurd. Dat betekent dat drukke lijnen moeten worden versterkt, terwijl het aantal haltes op plaatsen met weinig vraag en kleinere stations die zullen verdwijnen, moet worden verminderd.

Ten slotte wil de nieuwe regering ook dat spoorwegbeheerder Infrabel en NMBS/SCNB opnieuw hun eigen personeelsdienst beheren in plaats van die van gemeenschappelijke dochteronderneming HR-rail. Die dienst, de wettelijke werkgever van het spoorwegpersoneel, zal ook onderworpen worden aan een aanwervingsstop. Bovendien moet NMBS ook bezuinigen: 50 miljoen euro dit jaar en 250 miljoen euro tegen 2029.

Sociale onrust

Door deze maatregelen in het nieuwe regeerakkoord maken de spoorwegvakbonden zich nu op voor “de zwaarste strijd in decennia”. De machinistenvakbond ASTB wil vijf dagen staken, maar VSOA en OVS, twee kleinere spoorbonden, willen eind februari negen dagen staken.

De grootste spoorwegvakbonden, ACOD Spoor en ACV-Transcom werken ook aan een actieplan. Het is echter nog niet duidelijk of hun timing overeenkomt met die van de andere vakbonden. Morgen is er een vergadering gepland met de nieuwe federale minister van Mobiliteit, Jean-Luc Crucke (Les Engagés).

Hoe je het ook bekijkt. Het ziet ernaar uit dat we een lente krijgen met veel sociale onrust. Zo worden er donderdag meer dan 50.000 demonstranten verwacht bij de nationale vakbondsactie tegen de nieuwe regeringsplannen, een protest dat volgens sommigen een hele zittingsperiode zal duren.

Er zullen morgen ook geen vluchten vertrekken van Brussels Airport en Charleroi Airport, en er zullen ook geen aankomende vluchten zijn omdat de luchtverkeersleiders zich bij de actie hebben aangesloten. Reken niet op de bussen van de MIVB, TEC, De Lijn, trams en metro's, want ze zullen niet allemaal rijden, net zoals de diensten van Bpost verstoord zijn.

Klap in het gezicht

CD&V-voorzitter Sammy Mahdi is ondertussen niet blij met de beloften van sommige spoorwegvakbonden om een monsterstaking te organiseren. ’Een totale chaos organiseren op het spoor omdat jullie de enige sector zijn die niet meer met 55 jaar met pensioen kan? Dat is totaal onverantwoord,“ zegt hij.

Mahdi, die aan de onderhandelingstafel zat, spreekt van “een klap in het gezicht van de passagiers, maar ook van andere werknemers in andere sectoren die veel minder gunstige regimes hebben en van onze kinderen die op onze generatie rekenen om hun pensioen veilig te stellen”.”

“Als we onze kinderen en kleinkinderen niet willen opzadelen met een socialezekerheidsstelsel dat volledig uitgekleed is of tot de dood toe belast wordt om budgettaire putten te vullen, hebben we geen andere keuze dan enkele van de verouderde regelingen uit het verleden aan te pakken en ervoor te zorgen dat de inspanningen eerlijk verdeeld worden onder iedereen,” zei Mahdi.

De sclerose van ouderdom...

Een commentaar in de krant De Standaard heeft ongeveer dezelfde toon. Hoofdredacteur Karel Verhoeven noemt de afkondiging van een negendaagse staking niet alleen “absurd” of “grotesk”, maar schrijft ook dat de “woede” van de stakers en betogers vooral voortkomt uit het diep gekoesterde verlangen naar een zo vroeg mogelijk pensioen.

Hij wijst er echter ook op dat het nieuwe regeerakkoord het vangnet voor deeltijdwerkers en mensen die langer ziek zijn drastisch verkleint, vooral aan het einde van hun carrière. “Dekking tegen pech zal geleidelijk aan een duurdere particuliere verzekering vereisen,” schrijft Verhoeven, waarmee hij meteen een brug slaat naar een ander heet politiek hangijzer dat nauw verbonden is met het pensioen: migratie.

Immers, “de gemiddelde leeftijd van de demonstranten, en van alle Belgen, blijft stijgen”, wat betekent dat we ons terecht moeten afvragen: “Hoe deze vergrijzende bevolking materieel en cultureel ondersteunen?”. Het Planbureau berekende gisteren bijvoorbeeld dat er tegen 2070 voor elke 100 werkende Belgen 43 mensen ouder dan 67 zullen zijn. Dat zijn twee werkenden voor één gepensioneerde.

“Zo vroeg mogelijk met pensioen en zo weinig mogelijk migranten, twee populaire signalen, zullen niet werken,” schrijft Verhoeven. “Dan blijft alleen de sclerose van de leeftijd over, niet inzet en wijsheid.”