De Ring rond Brussel is slechts 75 km lang, maar kan worden gezien als een symbool van de gemeenschappelijke complexiteit van België. De Werkvennootschap, een entiteit binnen de Vlaamse overheid die is opgericht om complexe projecten aan te pakken, heeft net een akkoord bereikt met de milieuorganisatie Dryade over de heraanleg van de Brusselse Ring, waardoor een extra rijstrook kan worden toegevoegd. Dat gaat echter voorbij aan de eigenzinnige Brusselse regering.

De Brusselse regering die bevoegd is voor lopende zaken blijft bij haar standpunt en wil geen extra rijstrook. Hoewel het stuk van de Brusselse Ring in kwestie op Vlaams grondgebied ligt, kan de Brusselse regering zich tegen de plannen verzetten omdat de effecten van de heraanleg, zoals uitstoot, geluidshinder en luchtvervuiling, ook merkbaar zijn in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Verlaagde snelheidslimiet

De overeenkomst tussen de Ondernemingsvereniging en Dryade betreft de heraanleg van de noordelijke helft van de Brusselse Ring, meer bepaald het gedeelte tussen Zaventem en Groot-Bijgaarden.

Dryade verzette zich tegen het verbredingsplan voor dat segment van de Brusselse Ring omdat er langs dat traject verschillende stikstofgevoelige natuurgebieden liggen, zoals het Laarbeekse Bos en de Wolvertemse Beemden.

Meer rijstroken op snelwegen kunnen tijdelijk verlichting brengen, maar op de lange termijn leiden ze vaak tot meer verkeer en files, met als gevolg een hogere uitstoot van stikstof en fijnstof.

De OR wilde geen langdurige juridische strijd en veranderde haar plannen. Ze stelde één extra rijstrook voor in plaats van twee op delen van het traject, samen met tal van begeleidende maatregelen voor het openbaar vervoer en extra fietsbruggen en wildoversteekplaatsen. Bovendien werd de vergunningsaanvraag aangepast aan de nieuwste, strengere normen, in plaats van te werken met verouderde stikstofwaarden uit 2013.

De maximumsnelheid zal op bepaalde plaatsen ook worden verlaagd. Momenteel bedraagt de snelheidsbeperking op de Brusselse Ring 100 km/uur. In de toekomst zal deze limiet dynamisch zijn in de buurt van natuurgebieden: hoe hoger de stikstofuitstoot op dat moment, hoe lager de toegestane snelheid.

‘Meer rijstroken betekent grotere files’

Demissionair Brussels minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen) is tevreden met de maatregel om de stikstofuitstoot te verbeteren. Toch is ze het niet eens met de toevoeging van een extra rijstrook op bepaalde delen van het traject, die zullen blijven bestaan. “Ons advies was duidelijk: we willen een akkoord dat geen extra verkeer naar Brussel trekt”, zegt ze.

“Een scenario waarin een extra stuk van 10 kilometer wordt toegevoegd, is voor mij geen optie. Elke onafhankelijke expert is het erover eens: meer rijstroken betekent meer verkeer en uiteindelijk alleen maar bredere files.”

“Als Vlaanderen de in de ijskast gezette sneltram naar Brussel zou schrappen en tegelijk meer zorg naar Brussel zou sturen, zou dat meer luchtvervuiling en meer files in en rond onze hoofdstad betekenen. Het is nu tijd om toekomstgerichte keuzes te maken voor een vlotte, zachtere en gezondere mobiliteit.”

VA-veto vanuit Brussel is mogelijk

De Brusselse regering kan zich wel degelijk verzetten tegen de Vlaamse plannen, bijvoorbeeld door een beroep te doen op de Raad van State of een klacht in te dienen bij de Europese Commissie als ze vindt dat het project in strijd is met de Europese milieuwetgeving.

Voor de oostelijke ringweg, in de omgeving van Zaventem, is de vergunning verleend en zijn de voorbereidende werkzaamheden gestart. Voor de projectgebieden van de noordelijke ring zijn de plannen en de bijbehorende milieuvergunning echter nog niet rond.

Bovendien loopt de ringweg op twee plaatsen over Brussels grondgebied. Een vergunningsaanvraag zal dus ook op de agenda staan van de (volgende) Brusselse regering. Met name de verbreding van de ring met een extra rijstrook in Wemmel-Jette zal waarschijnlijk worden afgewezen door de Brusselse autoriteiten.

Wegeninfrastructuur verouderd

Voor de Vlaamse overheid is deze vierde rijstrook noodzakelijk om het sluipverkeer in de omliggende gemeenten tegen te gaan en conflicten tussen opritten en doorgaand verkeer te vermijden, omdat de huidige weginfrastructuur verouderd is.

Critici zeggen echter dat dit slechts symptoombestrijding is en dat Vlaanderen geen mobiliteitsvisie heeft die het autocentrisch denken overstijgt (60% van het mobiliteitsbudget gaat naar wegeninfrastructuur, tegenover 20-25% voor openbaar vervoer en een kleiner aandeel voor fietsprojecten, maar die groeien wel snel).

“Op een moment dat de Vlaamse regering ongekende bedragen investeert in de heraanleg van de Brusselse Ring om de mobiliteit rond de hoofdstad te verbeteren, inclusief investeringen in fietsverbindingen en openbaar vervoer, vind ik het hoogst ongepast en vooral wereldvreemd dat een regering in lopende zaken en met bloedrode begrotingscijfers zich fel blijft verzetten tegen deze plannen”, reageert Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA).

Ze vermeldt echter niet dat de schuldenlast van Vlaanderen in absolute termen groter is dan die van Brussel. ’Ik hoop dat de volgende Brusselse regering, wanneer die gevormd wordt, hierover zal overleggen en constructief zal handelen.“