De capaciteit om CO2 ondergronds op te slaan veel lager is dan aanvankelijk werd gedacht. Dit blijkt uit een onderzoek dat is gepubliceerd door het International Institute for Applied Systems Analysis en het Grantham Institute van het Imperial College in Londen en dat is verschenen in het tijdschrift Nature. Het ondergronds afvangen van koolstof is lange tijd op de markt gebracht als een klimaatoplossing, als een uitweg om klimaatverandering aan te pakken.

Uit het onderzoek bleek dat de wereldwijde koolstofopslagcapaciteit tien keer lager was dan eerdere schattingen, nadat geologische formaties waar het gas zou kunnen lekken, aardbevingen of grondwater zou kunnen verontreinigen, of andere beperkingen hadden, waren uitgesloten.

Dat betekent ook dat afvang en opslag van koolstof slechts het potentieel zou hebben om de door de mens veroorzaakte opwarming met 0,7 graden Celsius te verminderen - veel minder dan eerdere schattingen van ongeveer 5-6 graden Celsius, aldus onderzoekers.

Veiligste opslag

Vooral landen die veel fossiele brandstoffen produceren hebben de grootste ondergrondse opslagcapaciteit voor CO2, omdat ongebruikte mijnen de meest efficiënte opslag bieden.

De veiligste opslaglocaties bevinden zich onder meer in Saoedi-Arabië, Congo en Kazachstan, terwijl Noorwegen, Canada en de EU-landen hun opslagcapaciteit het sterkst zien afnemen. Dit kan ook slecht nieuws zijn voor België, aangezien België medio 2024 een overeenkomst heeft getekend met Noorwegen voor de ondergrondse opslag van CO2 uit de Belgische industrie.

Klimaatverandering

Co-auteur Joeri Rogelj, de Belgische directeur van het Grantham Institute for Climate Change and the Environment aan het Imperial College in Londen, legt uit dat geologische opslag moet worden gezien als een eindige hulpbron die op verantwoorde wijze moet worden beheerd om een veilige toekomst voor de mensheid te waarborgen. Het moet worden gebruikt om klimaatverandering een halt toe te roepen, niet om voortdurende CO2-vervuiling door fossiele brandstoffen of verouderde verbrandingsmotoren te compenseren.

De huidige klimaatscenario's voorspellen een opwarming tot 3°C tegen het einde van de eeuw. Om deze opwarming tegen te gaan zal CO2-opslag waarschijnlijk nodig zijn, hoewel het toepassingsgebied aanzienlijk kleiner zal zijn dan aanvankelijk gedacht.

Verwijdering en opslag van koolstof

De Overeenkomst van Parijs 2015 gericht op het beperken van de gemiddelde wereldwijde temperatuurstijging tot 2 graden Celsius. Veel scenario's om dat te bereiken zijn gebaseerd op koolstofverwijdering en -opslag, ervan uitgaande dat het potentieel “enorm” was, maar dat is nooit systematisch in twijfel getrokken of getest. Landen moeten nu dus prioriteiten stellen bij het gebruik van de beperkte opslag en dat doen in combinatie met snelle en drastische emissiereducties.

Kooldioxide, een gas dat wordt geproduceerd door de verbranding van fossiele brandstoffen, houdt warmte vast in de grond wanneer het wordt vrijgelaten in de atmosfeer, waar het honderden jaren blijft hangen en de temperatuur op aarde verhoogt.

CCS

CO2-opslag is het opvangen van kooldioxide-emissies, voornamelijk met behulp van geologische methoden, zoals het injecteren van CO2 in diepe, poreuze rotsformaties zoals zoute watervoerende lagen of uitgeputte olie- en gasreservoirs, en in mindere mate minerale opslag waarbij CO2 reageert met mineralen om vaste carbonaten te vormen.

Dit proces is een belangrijk onderdeel van Carbon Capture and Storage (CCS), dat klimaatverandering wil tegengaan door te voorkomen dat CO2 in de atmosfeer terechtkomt.