De kenmerkende ‘Sentry Mode’ van Tesla, een antivandalismevoorziening die camera's aan de buitenkant activeert wanneer de auto geparkeerd staat, is onder vuur komen te liggen. Belgische wetgevers en toezichthouders vragen zich af of de technologie de nationale privacywetgeving schendt.
Vanessa Matz, de Belgische minister van digitale zaken, vertelde het parlement deze week dat het systeem, dat ontworpen is om de omgeving van een geparkeerde auto in de gaten te houden, onverenigbaar is met de Belgische wet.
Ze wees op de camerawet van 2007, die privépersonen expliciet verbiedt om continu opnames te maken van openbare ruimten. Ze haalde ook uitspraken van het Europese Hof van Justitie aan die toezicht door particulieren beperken tot slechts enkele, gerechtvaardigde gevallen.
Onwettig
“Het huidige gebruik van de Sentry-functie is in strijd met de Belgische wet”, zei Matz tijdens een hoorzitting. Ze voegde eraan toe dat de beelden wettelijk niet mogen worden doorgegeven, behalve aan politie of aanklagers. Haar kantoor overlegt nu met de minister van Binnenlandse Zaken, Bernard Quintin, om de volgende stappen te bepalen.
Haar opmerkingen kwamen als antwoord op een parlementaire vraag van het socialistische parlementslid Patrick Prévot, die zijn bezorgdheid uitsprak over de ongeveer 21.000 Tesla's op de Belgische wegen. Hij waarschuwde dat duizenden bestuurders, al dan niet bewust, onwettige bewakingssystemen zouden kunnen gebruiken. “Tesla moet zich net als elk ander bedrijf aan de wet houden”, zei hij en benadrukte dat de privacy van burgers belangrijker is dan het gemak van een antidiefstal- of vandalismesysteem.
Verschil met dashcams
De Belgische gegevensbeschermingsautoriteit heeft nog geen handhavingsmaatregelen aangekondigd, maar heeft wel bevestigd dat ze meerdere klachten heeft ontvangen. Volgens de GDPR van de EU kan het ongeoorloofd filmen van voorbijgangers leiden tot boetes tot €20 miljoen - of 4% van de wereldwijde omzet van een bedrijf - en is een duidelijke kennisgeving nodig aan degenen die worden opgenomen, iets wat Tesla's geparkeerde voertuigen niet doen.
Het debat over cameratechnologie in auto's is niet nieuw. Belgische regelgevende instanties houden dashcams al lange tijd nauwlettend in de gaten en classificeren ze als persoonlijke gegevensverwerking wanneer ze nummerplaten of identificeerbare gezichten vastleggen.
Hoewel er een vrijstelling is voor puur privé- of huishoudelijk gebruik, gelden er volledige nalevingsverplichtingen op het moment dat beelden buiten het huishouden worden gedeeld - online, met verzekeraars of derden. De Camerawet van 2007 gaat verder en beperkt het gebruik van mobiele surveillance in openbare ruimten en legt beperkingen op zoals transparantie en tijdslimieten voor opslag.
Sentry uitschakelen?
Maar juristen wijzen ook op het probleem van de reikwijdte van Tesla's opnames. Een traditionele dashcam neemt meestal beelden op terwijl de auto in beweging is. Het gebruik ervan wordt vaak getolereerd als het beperkt blijft tot bewijsmateriaal in geval van een ongeluk.
De Sentry Mode daarentegen houdt de omgeving in de gaten, zelfs als de auto stilstaat, en werkt zo effectief als een 360-graden bewakingssysteem in ruimtes waar privéfilmen verboden is.
Het is niet de eerste keer dat het camerasysteem van Tesla voor controverse zorgt. Twee jaar geleden brak er in de VS een schandaal uit waarbij medewerkers van het bedrijf gevoelige beelden deelden die waren opgenomen door auto's van klanten, waaronder beelden van mensen die de was deden, intiem gedrag en betrokkenheid bij ongelukken. Dit was een duidelijk geval van misbruik van privacy. Maar in tegenstelling tot Europa is er in de VS geen brede GDPR-achtige beperking.
Voor Tesla-eigenaars blijven de gevolgen tot nu toe onduidelijk. Als de Belgische autoriteiten besluiten om de wet strikt toe te passen, kan dit gevolgen hebben voor duizenden voertuigen. Eigenaren kunnen gedwongen worden om de Sentry Mode uit te schakelen of boetes riskeren als hun auto's openbare ruimtes blijven opnemen zonder de juiste wettelijke rechtvaardiging.
