Het Hooggerechtshof in Londen heeft een van de meest aandachttrekkende consumentenproeven in de afgelopen jaren. Vijf autofabrikanten worden ervan beschuldigd miljoenen automobilisten te hebben misleid door manipulatievoorzieningen te installeren om vervuilingstests te omzeilen. De zaak, die naar verwachting drie maanden zal duren, blaast nieuw leven in een schandaal dat de industrie al tien jaar achtervolgt. Miljarden ponden aan schadeclaims liggen op de loer.

Renault, Peugeot-Citroën, Mercedes, Ford en Nissan zijn de laatste die te maken krijgen met de juridische gevolgen van het installeren van zogenaamde “manipulatievoorzieningen” waardoor hun voertuigen tijdens emissietests schoner leken dan ze op de weg waren.

Elk bedrijf ontkent overtredingen en houdt vol dat de auto's aan de milieuwetgeving voldeden. Maar advocaten die meer dan een miljoen Britse automobilisten vertegenwoordigen, beweren dat de fabrikanten consumenten bewust hebben misleid over de invloed van hun auto's op het milieu. Ze eisen nu grootschalige schadevergoedingen.

Het gaat om verantwoordelijkheid

De rechtszaak gaat niet alleen over financiële compensatie, maar ook over aansprakelijkheid. Demonstranten buiten de Royal Courts of Justice, eisen excuses van de autofabrikanten. Ze klagen over illegale niveaus van luchtvervuiling in Zuid-Londen, die volgens de actievoerders zelfs hebben geleid tot de dood van kinderen.

Het Dieselgate-schandaal is het nauwst verbonden met Volkswagen toen het voor het eerst uitbrak in 2015. Het autoconcern gaf toe software te gebruiken om emissiegegevens te manipuleren in 11 miljoen voertuigen wereldwijd. Het concern heeft sindsdien meer dan 30 miljard euro betaald aan boetes en schikkingen. Wat Groot-Brittannië betreft, heeft het Duitse bedrijf twee jaar geleden al een schikking getroffen en ongeveer €130 miljoen betaald aan Britse klanten.

Als de huidige rechtszaak tegen de vijf fabrikanten slaagt, zou dit een juridische maatstaf kunnen zijn voor bijna elk automerk dat actief is in het Verenigd Koninkrijk. Merken als BMW, Volvo, Toyota en Jaguar Land Rover worden al geconfronteerd met soortgelijke klachten. In de eerste fase van de rechtszaak in Londen zal worden bepaald of de bedrijven aansprakelijk zijn; in een tweede fase (in 2026) zal worden bekeken of er schadevergoedingen moeten worden uitgekeerd.

Lage respons in België

Juridische claims zoals deze worden echter niet volledig benut. België dient als voorbeeld. De consumentenbond Test-Aankoop dringt er momenteel bij eigenaren van getroffen auto's van de Volkswagen Groep op aan om hun deel van de schadevergoeding te claimen vóór een deadline van 26 oktober.

Tot nu toe hebben slechts 2.400 van de naar schatting 320.000 in aanmerking komende Belgen hun claim ingediend, wat neerkomt op minder dan 1% van de getroffen klanten. Toch krijgt elk van hen volgens de uitspraak tot 5% van de aankoopprijs van hun voertuig.

Test-Aankoop is verbijsterd over de lage respons en wijt dit aan het vervagen van het publieke geheugen en bureaucratische hindernissen. “Het zou jammer zijn als mensen dit zouden laten passeren”, zegt Laura Clays, woordvoerder van het bedrijf. “Ze zijn misleid en verdienen het om gecompenseerd te worden.”