Ondanks miljoenensteun van Vlaanderen en de federale overheid, in totaal 13,5 miljoen euro, is de financiële situatie van de Luchthaven Antwerpen zo nijpend dat de zogenaamde alarmbelprocedure van kracht is. Dit betekent dat elke schuldeiser de rechtbank kan vragen om het bedrijf te ontbinden.

Voor Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA), die net als premier Bart De Wever (N-VA) uit Antwerpen komt, staat de Vlaamse steun echter niet ter discussie, ook al subsidieert de overheid de luchthaven in het arrondissement Deurne met ongeveer 65 euro per passagier.

De meerderheidspartijen Vooruit en CD&V voeren echter de druk op om de financiering van een verlieslatende luchthaven stop te zetten, zeker in de huidige budgettaire context waarin besparingen en bezuinigingen noodzakelijk zijn.

Subsidieslurpende

Het is te verbijsterend voor woorden. Antwerpen Airport, gelegen op slechts 40 kilometer van Brussels Airport, trok vorig jaar slechts 210.000 passagiers aan, boekte een nettoverlies van 658.000 euro en heeft ook nog eens een schuld van 10 miljoen euro.

En toch blijft Vlaanderen, dat onlangs een belang verwierf in Brussels Airport, geld bijdragen om de luchthaven draaiende te houden.

Vreemd, zeker als je bedenkt dat de Luchthaven Antwerpen, op een handvol lijnvluchten van Tui Fly en de Italiaanse luchtvaartmaatschappij Skyalps na, bijna uitsluitend privéjets en vliegscholen bedient - zelfs de brasserie is failliet - en dat de landingsbaan relatief kort is, wat betekent dat niet alle vliegtuigen er kunnen opstijgen of landen.

Daarnaast zijn er al jaren protesten uit de buurt, omdat het vliegveld midden in een woonwijk ligt. Er zijn bijvoorbeeld beroepen aangekondigd tegen de nieuwe milieuvergunning en er lopen nog steeds juridische procedures tegen de illegale uitbreiding op land dat is aangewezen als landbouwgebied.

Nog geen subsidieovereenkomst, subsidies worden doorbetaald

Om dit in de juiste context te plaatsen: de Vlaamse overheid is eigenaar van de infrastructuur op de regionale luchthavens van Deurne en Oostende. De exploitatie is echter in handen van de Franse groep Egis, die de luchthavens beheert via twee luchthavenexploitatiemaatschappijen, afgekort LEM's, LEM Antwerpen en LEM Oostende-Brugge. Zij heeft met de Vlaamse overheid een exploitatieovereenkomst gesloten die loopt tot 2039.

De subsidies voor LEM Antwerpen zijn de afgelopen jaren gestegen tot 5,3 miljoen euro. Daarnaast zijn er 15,7 miljoen aan infrastructuurinvesteringen gepland voor 2025 en 2026. En dan zijn er nog de federale subsidies voor de luchtverkeersleiding, die vorig jaar ongeveer 8,1 miljoen euro bedroegen.

Vorig jaar verschenen er al berichten in de pers dat de luchthaven in de rode cijfers zat. Uit onderzoek van de krant De Standaard en VRT NWS blijkt echter dat de subsidieovereenkomst met de Vlaamse Gemeenschap al enkele jaren geleden afliep. Toch worden de subsidies nog steeds betaald en is de financiële situatie nu zo slecht dat elke schuldeiser de rechtbank kan vragen om het bedrijf te ontbinden via de zogenaamde alarmbelprocedure.

Politiek tumult

Naar aanleiding van deze berichten roept oppositiepartij Groen opnieuw op tot een audit door het Rekenhof. Toch stellen ook coalitiepartners Vooruit en CD&V de subsidies openlijk in vraag. De socialisten staan al langer kritisch tegenover de financiering van regionale luchthavens.

Volgens Vooruit verspilt Vlaanderen jaarlijks miljoenen belastinggeld aan voorzieningen die steeds minder relevant worden. “In een tijd waarin we van iedereen een inspanning vragen, is het onverklaarbaar dat er nog steeds miljoenen euro's naar de Luchthaven Antwerpen gaan. Het is geen kerntaak van de overheid om zakenvluchten te subsidiëren.”

Maar CD&V heeft ook “ernstige vragen” over het management van de luchthaven. “Het is geen goed financieel beleid om geld te blijven pompen in een verlieslatend bedrijf. Het is nog minder maatschappelijk verantwoord om dat te doen met belastinggeld, terwijl er overal bezuinigd moet worden.’

Volgens de partij heeft de Luchthaven Antwerpen “de afgelopen jaren de kans gemist om zichzelf opnieuw uit te vinden als innovatieve hub waar de luchtvaart van de toekomst vorm krijgt.” “In plaats daarvan zijn ze kapitaalintensieve privévluchten gaan ontwikkelen op basis van staatssubsidies. Dat is als het sluiten van je eigen boeken. Voor CD&V is het moeilijk te rechtvaardigen dat de overheid voor miljoenen euro's privévluchten sponsort.”

Basis voor drones?

Voor Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) staat de Vlaamse steun niet ter discussie. Ze stelt dat ze “als inwoonster van Antwerpen natuurlijk een fan is” van de luchthaven van Deurne en ze vindt “het voortbestaan van alle Vlaamse regionale luchthavens belangrijk.”

CEO Nathan De Valck, die pas een paar maanden in functie is nadat zijn voorganger al na drie maanden moest aftreden, blijft ook vertrouwen op een positieve uitkomst en bagatelliseert de ophef rond de alarmprocedure en noemt het “een normale procedure die geldt voor elk bedrijf met weinig kapitaal”.”

Hij wil ook een basis oprichten voor drones en nieuwe, volledig elektrische vliegtuigen ontwikkelen die 15 tot 30 passagiers kunnen vervoeren. Hij lijkt echter niet meteen iets te willen veranderen aan het feit dat privéjets veel te weinig betalen om op Deurne te landen. In Eindhoven zijn de landingsrechten bijvoorbeeld vijf keer zo hoog.

En toch zijn deze extra inkomsten dringend nodig, want de luchthaven kan in de nabije toekomst blijkbaar niet rekenen op meer subsidies.