Een huisdier dat meereist in een vliegtuig valt onder de definitie van ‘bagage’. Dit heeft het Europese Hof van Justitie verklaard. De uitspraak kwam voort uit een geschil tussen een Spaanse luchtvaartmaatschappij en een passagier wiens hond tijdens het vervoer was zoekgeraakt.

Of dierenwelzijnsorganisaties blij zullen zijn met deze wettelijke uitspraak is een andere vraag. Zij beschouwen huisdieren niet alleen als objecten of bezittingen, maar als levende wezens met gevoelens, stress en angst, en pleiten al lang voor een nieuwe categorie in de wet.

Discussie over de hoogte van de morele schadevergoeding

In oktober 2019 wilde een Argentijnse vrouw met haar moeder en hond Mona een vlucht van Buenos Aires naar Barcelona nemen met Iberia. Omdat het dier te groot was, moest het in een transportbox in het vrachtruim worden geplaatst. Maar tijdens het transport naar het vliegtuig ontsnapte het dier uit de doos en Mona werd nooit teruggevonden.

De vrouw eiste €5.000 aan morele schadevergoeding. Iberia erkende haar fout en was bereid de schade te vergoeden, maar vond het bedrag te hoog. Volgens de luchtvaartmaatschappij moeten de bedragen binnen de limieten voor geregistreerde bagage blijven, met een maximum van iets meer dan €1.500.

Wijs op speciale interesses bij het inchecken

Op verzoek van een Spaanse rechtbank moet het Hof van Justitie van de EU bepalen of een huisdier kan worden gelijkgesteld met een passagier. Het antwoord is nee. Het Hof verwijst naar het Verdrag van Montreal, dat bepaalt dat bagage van toepassing is op voorwerpen, maar “daaruit kunnen we niet concluderen dat huisdieren daar niet onder vallen.”

De passagier had een hogere compensatie kunnen eisen, maar dan had ze het speciale belang van haar huisdier van tevoren moeten aangeven bij het inchecken, wat een duurdere optie zou zijn geweest.

De advocaat van de passagier zei dat hij “relatief teleurgesteld” was met het oordeel van het Europese Hof, maar sprak zijn vertrouwen uit dat de Spaanse rechters, die uiteindelijk over de zaak zullen beslissen, “gevoeliger zullen zijn voor de nieuwe realiteit van onze samenleving”.”

In het geval van iemand wiens hond zijn enige metgezel is, kan een dergelijke verdwijning “niet alleen morele, maar ook psychologische en zelfs psychiatrische gevolgen hebben, die volgens hem nooit gecompenseerd kunnen worden”, meent hij.

Wezens met gevoel, geen eigendom

De uitspraak van het Hof kan onrealistisch lijken voor dierenliefhebbers en -organisaties. In het burgerlijk recht worden dieren echter formeel nog steeds als eigendom beschouwd, ook al wordt vaak gesteld dat “dieren geen objecten zijn, maar worden beschermd door speciale wetten”, wat betekent dat ze in veel gevallen in juridische termen nog steeds als objecten worden behandeld, tenzij er aparte regels voor dierenwelzijn gelden.

Dieren gelijkstellen aan bagage kan echter ook een verkeerd signaal afgeven aan de maatschappij. Dierenrechtenorganisaties pleiten daarom al langer voor een aparte wettelijke status, bijvoorbeeld “levend bezit” of “wezens met gevoel”.”

De Belgische dierenrechtenorganisatie GAIA roept op om dieren in alle Belgische en Europese wetgeving te erkennen als wezens met gevoel, in plaats van als eigendom. Ze pleiten voor een wettelijk onderscheid tussen levenloze goederen, zoals een koffer, en levende dieren, zodat wetgeving over aansprakelijkheid, schadevergoeding en welzijn beter op dit onderscheid is afgestemd.

Sinds het Verdrag van Lissabon (art. 13 VWEU) erkent de EU dat dieren “wezens met gevoel” zijn, maar dit is nog niet systematisch vertaald naar het privaatrecht, zoals het contractenrecht of het aansprakelijkheidsrecht.

‘Klaar om te vliegen’

Ter informatie: huisdieren hoeven niet altijd mee te reizen in het vrachtruim van het vliegtuig. Kleine huisdieren, meestal katten of kleine honden, moeten in een geventileerde reistas of kooi passen die onder de stoel past. Het maximale gewicht, inclusief de tas, is 5-8 kg, afhankelijk van de luchtvaartmaatschappij.

Als het dier in de cabine reist, blijft het wettelijk eigendom van de passagiers; de reiziger ondertekent echter meestal een afstandsverklaring waarin staat dat de luchtvaartmaatschappij niet verantwoordelijk is voor letsel of overlijden, tenzij er sprake is van grove nalatigheid.

Voor vliegreizen met huisdieren is een ‘it to fly’-certificaat, ook bekend als een gezondheidscertificaat van een dierenarts, vaak verplicht of sterk aanbevolen.