De recente Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran, gevolgd door Iraanse vergeldingsaanvallen, hebben een enorme impact op de internationale luchtvaart.

Door de directe militaire dreiging en de sluiting van het luchtruim zijn de drie Arabische hubs, Dubai (DXB), Doha (DOH) en Abu Dhabi (AUH), 's werelds belangrijkste transfer-hubs, tegelijkertijd vrijwel onbruikbaar geworden voor internationaal luchtverkeer, iets wat nog nooit eerder was gebeurd.

Honderdduizenden mensen wereldwijd zijn gestrand door de militaire escalatie.

Logistieke nachtmerrie

De sluiting van het luchtruim boven de VAE, Qatar, Koeweit en Bahrein heeft een logistieke nachtmerrie veroorzaakt. Emirates, Qatar Airways en Etihad hebben de meeste van hun vluchten moeten annuleren. Dit treft ongeveer 90.000 transferpassagiers per dag die normaal gesproken via deze hubs tussen Europa/Amerika en Azië/Australië reizen.

Maar er geldt ook een wereldwijd vliegverbod voor alle vluchten naar het Midden-Oosten. De meeste Europese en Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen hebben hun vluchten naar de Golfregio voor minstens een paar dagen geannuleerd. Aziatische en Indiase luchtvaartmaatschappijen, die de hubs in de Golf gebruiken als toegangspoort tot Europa, mijden de regio nu ook.

Het Midden-Oosten is verboden gebied voor vliegtuigen

De Lufthansa Groep, waaronder Brussels Airlines, heeft haar vluchten van en naar Tel Aviv opgeschort tot zondag 7 maart. Passagiers kunnen hun geld terugvragen of hun vlucht omboeken naar een latere datum. Bestemmingen zoals Dubai, Abu Dhabi, Beiroet, Amman en Erbil zijn ook geannuleerd.

Air France-KLM heeft ook vluchten geannuleerd naar Tel Aviv, Dubai, Dammam, Riyad en Beiroet, en er zijn er nog veel meer. Hetzelfde geldt voor British Airways en Virgin Atlantic: zij hebben hun vluchten naar Dubai, Bahrein en Doha opgeschort. Virgin vermijdt zelfs actief het Irakese luchtruim, waardoor hun vluchten naar India en de Malediven uren langer duren.

Aan de andere kant van de wereld geldt hetzelfde: United en Delta hebben bijvoorbeeld alle vluchten naar de regio, inclusief Dubai en Tel Aviv, voor de komende dagen geannuleerd.

Air India heeft ook alle vluchten naar het Midden-Oosten stopgezet en mijdt de regio nu volledig, zelfs voor vluchten naar Londen of New York. En hoewel Istanbul nog steeds open is, heeft Turkish Airlines alle vluchten naar de VAE, Qatar, Bahrein, Koeweit en Oman opgeschort.

Storen van GPS-signalen

Het Midden-Oosten fungeert als 's werelds centrale luchtverkeerscorridor, met Dubai als 's werelds drukste internationale hub. Zodra een gebied echter wordt aangemerkt als actief oorlogsgebied, komen standaardverzekeringen voor commerciële vliegtuigen vaak te vervallen. Vanwege strikte veiligheidsprotocollen mogen luchtvaartmaatschappijen dan niet vliegen.

De Iraanse vergeldingsaanvallen hebben ook fysieke schade toegebracht aan luchthavens in Dubai en Abu Dhabi. In Dubai werd een passagiersterminal beschadigd en in Abu Dhabi zijn er slachtoffers gevallen door drone-aanvallen.

Bovendien worden GPS-signalen momenteel op grote schaal verstoord in de hele regio. Dit maakt navigatie extreem riskant voor passagiersvliegtuigen, vooral 's nachts of bij slecht weer.

Tot slot, als een vliegtuig een probleem ondervindt boven de woestijn, moet het ergens kunnen landen. Nu bijna alle grote vliegvelden in het gebied gesloten of onveilig zijn, is er geen back-up plan of alternatief vliegveld.

Extreme omleidingsroutes

Als gevolg van de escalatie moeten vliegtuigen nu enorme omwegen maken, vaak via het noorden (over Centraal-Azië en de Kaspische Zee) of diep naar het zuiden (via Egypte en het zuiden van Saoedi-Arabië). Maar dit verlengt de vluchttijden en het brandstofverbruik en kan ook tot verstoppingen leiden in de toch al drukke corridors.

Een vlucht van Londen naar Singapore duurt nu bijvoorbeeld 2 tot 3 uur langer. Dit veroorzaakt een explosieve stijging van het brandstofverbruik, die direct wordt doorberekend in de ticketprijzen.

Bovendien heeft de dreiging in de Straat van Hormuz de olieprijzen met meer dan 10% opgedreven. Brandstof is een van de grootste kostenposten voor luchtvaartmaatschappijen, waardoor hun winstmarges onmiddellijk onder druk komen te staan.

Het punt is dat de resterende veilige luchtcorridors ook verstopt raken, wat leidt tot extra vertragingen en strengere beperkingen door de luchtverkeersleiding in landen als Turkije en Egypte.

Tot slot zijn Dubai en Doha ook cruciale knooppunten voor wereldwijde luchtvracht. De opschorting van deze operaties zal niet alleen leiden tot vertragingen in de levering van elektronica, medische benodigdheden en machineonderdelen tussen Azië en Europa, maar ook in de levering van andere goederen. Toch zal het hoogstwaarschijnlijk ook leiden tot hogere luchtvrachttarieven.

Sombere voorspellingen

Volgens gegevens van FlightAware zijn er in de eerste 48 uur na de aanvallen al meer dan 3.400 vluchten die rechtstreeks op de regio vliegen geannuleerd.

Als de gevechten niet binnen 48 uur stoppen, en daar ziet het nu niet naar uit, zullen er de komende week naar verwachting nog eens 10.000 tot 15.000 vluchten worden geannuleerd of sterk worden omgeleid. Maar luchtvaartexperts waarschuwen ook dat zelfs als het vuren vandaag stopt, het weken zal duren voordat de vluchtschema's weer normaal zijn.